Pompen tegen dalende veenweide

Pompen tegen dalende veenweide
© Foto Wim Egas
Elmer Kramer experimenteert met een drainagesysteem om bodemdaling in het veen tegen te gaan

Vader Lou Kramer weet nog van de jaren zeventig. Toen het waterpeil rond Assendelft zeventig centimeter werd verlaagd. Nu brengt zoon Elmer het waterpeil juist weer omhoog met een innovatief drainagesysteem. Om verdere verbranding van het veen te stoppen en de bodemdaling tot stilstand te brengen.

Het melkveebedrijf van Kramer speelt een hoofdrol in het innovatieprogramma Veen waarmee Landschap Noord-Holland en de agrarische natuurvereniging Water, Land en Dijken de bodemdaling met negentig procent willen terugbrengen. En dan op zo’n manier dat je er ook nog normale landbouw kunt doen.

Grondwaterpeil

Kramer melkt zo’n 180 koeien en levert melk aan de Cono. Op twaalf hectare is zestig centimeter onder het maaiveld drainage aangebracht, precies waar het veenpakket ligt. In droge tijden pompt Elmer Kramer slootwater in.

Pompen voeren water aan voor het drukdrainagesysteem.
© Foto Wim Egas
Pompen voeren water aan voor het drukdrainagesysteem.

Als het te nat is, kan de pomp - andersom - ook water afvoeren. De crux ligt volgens Kramer bij het op niveau houden van het grondwaterpeil. ,,Een constant grondwaterpeil zorgt voor minder afbraak van het veen en dus voor minder bodemdaling.’’

Peilbuizen

Om de vier meter zijn in het weiland drainagebuizen aangebracht. Met zo’n tachtig peilbuizen worden de verschillen tussen het gedraineerde perceel en een vergelijkingsperceel zonder drainage vergeleken. ,,De pomp staat nog niet eens aan en we zien nu al dat het waterpeil in het referentieperceel twintig centimeter is gezakt’’, zegt Kramer.

Ook bij Warder zijn al eens experimenten gedaan met het draineren van weiland om het waterpeil in het land te verhogen. Daar ging het om pure veenweide en lukte het de bodemdaling met zo’n vijftig procent terug te brengen. Rond Assendelft is de grond wat zwaarder en draagkrachtiger vanwege kleipakketten in de Wijkermeer en omdat er zo’n twintig centimeter teelaarde in de bovengrond zit.

,,De bodemdaling in veengebieden is al eeuwen aan de gang’’, zegt vader Lou. ,,Heel vroeger rond het begin van de jaartelling zaten we hier een meter boven zeeniveau en nu anderhalve meter ónder zeeniveau. Dat proces moet stoppen. In de jaren zeventig werd hier met een ruilverkaveling van een vaarpolder een rijpolder gemaakt en kregen we een peilverlaging van zeventig centimeter. Maar in 1976 was er een kurkdroge zomer en begon het land extreem te zakken. Het leek wel een schotsenlandschap.’’

Grasland

Wetenschappers van Wageningen Universiteit onderzoeken de opbrengsten van grasland. Want het is de kunst om het systeem zo te gebruiken dat de grasopbrengst hoger wordt.

,,Nu heb je in een droge periode wel eens droogplekken midden in het land. Ook na een regenbui herstelt zich dat niet goed. Als je het waterpeil op niveau kunt houden blijft het gras wel goed groeien. Als dat genoeg opbrengt, verdient het systeem zichzelf.’’

Het hoogheemraadschap volgt de experimenten op de voet. Door dit systeem krijgen boeren namelijk meer invloed op de waterbeheersing in hun weilanden. Het hoogheemraadschap zit dan niet meer aan de knoppen. Net zoals vroeger bij de talloze onderbemalingen.

Dat kan gevolgen hebben voor de waterbeheersing in een regio. ,,Doordat we een hoger grondwaterpeil hebben, kun je de piekbuien niet meer zo makkelijk bergen. Dat werd vroeger door het land opgezogen, maar dat heeft nu een hoger grondwaterpeil dus moet water in dat soort gevallen sneller worden afgevoerd.’’

Natte teelten

Elmer Kramer heeft belangstelling voor andere experimenten van het innovatieprogramma met natte teelten van lisdodde, veenmos en azolla (kroosvaren).

Kroosvaren.
© Foto Wikipedia
Kroosvaren.

,,Wie weet kan dat in de toekomst het veevoer dat we nu inkopen vervangen. We voeren nu sojaschroot, maar azolla kan een goede vervanger zijn. In 2025 moet je als boer 65 procent van de eiwitbehoefte (veevoer) van je bedrijf van je eigen land proberen te halen en in 2040 moet de soja-import stoppen. Misschien is het een idee om in landbouwkundig minder aantrekkelijke gebieden dit soort natte teelten te gaan doen.’’

Wil je niks missen van Noordhollands Dagblad? Like ons dan op Facebook!

Het laatste nieuws