’Weigerende verdachte altijd tbs kunnen opleggen’

’Weigerende verdachte altijd tbs kunnen opleggen’
© ANP
Richard Korver

Verdachten van ernstige misdrijven die weigeren mee te werken aan psychiatrische onderzoeken, moeten tbs met dwangverpleging opgelegd kunnen krijgen. Dat helpt de samenleving te beschermen. Dat zeggen advocaten Richard Korver en Sébas Diekstra in reacties op de aanhouding van zedendelinquent Michael P. die indertijd weigerde mee te werken aan onderzoek naar zijn geestesgesteldheid.

,,Het recht om te zwijgen is heel lang de norm geweest in de rechtspraak, maar de rechter kan dat zwijgen inmiddels ook negatief uitleggen. Als iemand zijn slachtoffer 55 keer heeft gestoken en weigert zich te laten onderzoeken, verspeelt hij wat mij betreft zijn recht. Er zijn misdrijven zo gruwelijk dat iedereen wel kan bedenken dat iemand niet honderd procent bij zinnen is. Dan moet een rechter tbs kunnen opleggen’’, zegt Korver.

De Leidse advocaat Sébas Diekstra noemt het een hiaat in het rechtssysteem. Hij wil dat rechters verdachten met een bevel kunnen dwingen mee te werken aan onderzoeken. Wie dat weigert, kan bij misdrijven die kenmerken vertonen van ernstig gestoord gedrag naast straf ook tbs opgelegd krijgen.

Verkrachting

De 27-jarige Michael P. werd op 21 juni 2011 veroordeeld tot 16 jaar cel wegens gewelddadige verkrachting van twee meisjes in 2010 en verschillende berovingen. In hoger beroep kreeg hij op 9 oktober 2012 uiteindelijk 11 jaar cel. Omdat hij al een groot deel van zijn straf had uitgezeten, belandde hij volgens justitie in het Forensisch Psychiatrisch Centrum in Den Dolder waar hij zou worden begeleid op terugkeer in de samenleving.

Sébas Diekstra
© ANP Jerry Lampen
Sébas Diekstra

Diekstra ergert zich groen en geel aan het feit dat zedendelinquenten zoals Michael P., die weigeren mee te werken aan onderzoeken, een tbs maatregel kunnen ontlopen en dan onvoldoende behandeld de straat op gaan met grote risico’s voor de samenleving. ,,Los van de vraag of deze man iets met het verdwijnen van Anne Faber te maken heeft, hij had helemaal niet zomaar op straat mogen rondlopen. Als je de uitspraken leest en weet hoe gruwelijk hij twee meisjes heeft verkracht en er kennelijk nog trots op is ook, dan hoef je geen psycholoog te kunnen zijn om te kunnen stellen dat deze man ernstig gestoord is.’’

Zwijgen

Korver is behalve advocaat ook voorzitter van het Landelijk Advocaten Netwerk Gewelds- en Zeden Slachtoffers (LANGZS). ,,Als de feiten en omstandigheden in een zaak schreeuwen om een uitleg en de verdachte die uitleg niet geeft omdat hij zwijgt, kan de rechter daar voor de verdachte negatieve consequenties aan verbinden. LANGZS bepleit dat dit ook zou moeten gebeuren in het geval de aard van het misdrijf schreeuwt om een uitleg met betrekking tot de psyche van verdachte en verdachte weigert mee te werken aan onderzoek van zijn psyche.’’

Minder herhaling

Tbs opleggen heeft volgens Diekstra zeker zin. ,,Uit de cijfers blijkt dat tbs’ers minder vaak in herhaling vallen dan andere delinquenten. Zeker bij zo’n ernstig delict waarbij de man geen enkel mededogen had, moet je een middel hebben om de maatschappij te beschermen. Daarnaast is ook effectieve behandeling essentieel.’’

Rechters kunnen weigerachtige verdachten nu in sommige gevallen ook tbs opleggen. Volgens Ruth Ellerbroek van het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie (waar ook het Pieter Baan Centrum PBC onder valt) kan een verdachte die niet meewerkt, wel worden onderzocht. Dat zijn zogenaamde ’weigerrapportages’ die ook buiten het PBC worden gemaakt. Ongeveer een derde van verdachten die niet meewerken, wordt toch geobserveerd, onderzocht en gerapporteerd. Ellerbroek: ,,Ook als je weigert mee te werken is er in het gedrag nog van alles te zien. Daarnaast doen we onderzoek naar de ontwikkelingsgeschiedenis van iemand en forensisch milieuonderzoek. Op basis daarvan kunnen we wel een advies geven.’’

Aanknopingspunten

Om tot een tbs-veroordeling te komen moeten er volgens Diekstra wel aanknopingspunten zijn. ,,Als je een goede advocaat hebt die je goed coacht, kun je onder het onderzoek uit komen. Dat zou niet moeten kunnen. Maar als er op basis van de feiten wel degelijk aanwijzingen zijn voor ernstig gestoord gedrag – en daarvan blijkt wel bij deze man – dan moet een rechter een bevel tot onderzoek kunnen geven. Bij weigering van medewerking, kan hij die weigering in zijn nadeel uitleggen en tbs opleggen.’’

Wil je niks missen van Noordhollands Dagblad? Like ons dan op Facebook!

Het laatste nieuws