Bruine vloot scherpt veiligheidseisen aan

Bruine vloot scherpt veiligheidseisen aan
© Foto Martin MOOIJ
Paul van Ommen van de branchevereniging voor chartervaart: ,,We willen dat iedereen de veiligheid aan boord op hetzelfde niveau krijgt.’’

Zeilschippers van de bruine vloot hebben met boekingskantoren, keuringsinstanties en de Enkhuizer zeevaartschool, het Platform Veiligheid Chartervaart opgericht om de veiligheid aan boord te verbeteren. Aanleiding is het mastongeval in Harlingen met de Amicitia in 2016 waarbij drie Duitse toeristen om het leven kwamen.

De onderzoeksraad voor de veiligheid adviseerde na de mastbreuk van de Amicitia - met dodelijke gevolgen - meer te gaan doen aan het verzamelen en verspreiden ’van veiligheidskritische kennis en specifiek onderhoud voor de zeilcharters’.

De Amicitia vaart de haven binnen met mastbreuk
© Uit het onderzoeksrapport
De Amicitia vaart de haven binnen met mastbreuk

Het Platform Veiligheid Chartervaart start nu met keuringseisen en onderhoud van masten. Uiteindelijk komen alle veiligheidsaspecten aan bod.

Brancheorganisatie BBZ waarbij ongeveer de helft van de zeilende binnenvaart en bijna alle zeezeilende Nederlandse schepen zijn aangesloten, neemt het voortouw.

Workshops

Het veiligheidsplatform richt zich op het ontwikkeling van normen voor de branche. Mastenbouwer Ventis Scheepstimmerwerk in Enkhuizen adviseert de schippers en geeft workshops over onderzoeken van masten en rondhout als gieken aan schippers, maar ook aan inspecteurs van Inspectie voor Leefomgeving en Transport (I<).

(Lees hier: ’Holle mast is veel sterker’)

Uiteindelijk moeten er makkelijk werkbare inspecties uitrollen die iedere schipper ook zelf kan doen.

,,Er is in de sector heel veel kennis, maar die wordt niet voldoende gedeeld. De kennis werd vroeger overgedragen van generatie op generatie, van schipper op schipper. Maar er werd weinig vastgelegd. Dat gaan we veranderen met minimum normen en eisen voor inspecties. Door dat vast te leggen, wordt het ook beter voor de toekomst bewaard’’, zegt Paul van Ommen van de BBZ (vereniging voor beroepschartervaart).

Als voorbeeld noemt Van Ommen ‘hoe diep een windscheur mag zijn’.

Doorgezaagd

Doorgezaagde mast met windscheur.
© Rien Floris
Doorgezaagde mast met windscheur.

Hij pakt een stuk doorgezaagde mast (doorzagen is de allerbeste manier om een mast te keuren, maar dat kun je maar één keer doen…). Aan de zijkant zitten scheuren die ontstaan door droging van het hout. Aan de buitenkant van een mast kun je niet zien hoe diep die scheur doorgaat naar de kern.

Bij de Amicitia was er een stuk metaalbeslag over een deel van de windscheur geplaatst waardoor er water in bleef staan en de mast hier verder doorrotte, met de dramatische mastbreuk als resultaat.

,,Er mag vocht bij komen, maar dat moet er weer uit kunnen. Hoe diep mag zo’n scheur zijn? Dat moet je opmeten, maar ook hoe lang deze is in verhouding tot de lengte van de mast; en hoe wijd de scheur is in verhouding tot de omvang van de mast.’’

Hans-Peter Baars van Ventis
© Rien Floris
Hans-Peter Baars van Ventis

Hans-Peter Baars van Ventis noemt het ’een soort apk’ voor charterschepen. Alles wordt vastgelegd in een handboek met regels voor inspecties die schippers deels zelf kunnen doen.

Het is geen kwestie van een slager die zijn eigen vlees keurt, buiten de charterschippers is er vrijwel niemand die kennis van zaken heeft. Ook de inspecteurs van van I< moesten volgens de onderzoeksraad worden bijgeschoold.

’Apk’

Eens in de vijf jaar moet een mast er af voor een wettelijk officiële inspectie op de wal. Al mag dat wat Hans-Peter Baars wel naar eens per drie jaar.

Bij zo’n inspectie wordt onder meer de vochtigheid van de mast gemeten. Maar zelf kun je de mast twee keer per jaar inspecteren door je in de mast te laten hijsen. Je meet, fotografeert en noteert alles, zodat je kunt zien hoe de voortgang is bij een scheur of andere aantasting. Ook na iedere klapgijp, zware storm of incident waarbij de mast misschien een tik heeft gehad, ga je risicoplekken inspecteren.

Bij de inspecties moet extra goed worden gekeken naar beslag op een mast, kitnaden en bij de mastvoet waar water binnen kan dringen.

Baars adviseert zo veel mogelijk ’klembeslag’ te gebruiken dat je van de mast af kunt halen zodat je ook daaronder het hout kunt inspecteren. Nog een simpele tip van de mastenbouwer: lak de mast altijd in een lichte kleur. Bij beginnende houtrot wordt de plek meestal donkerder dus kun je dat makkelijker signaleren.

Ook voor tuigage en scheepslieren van een eeuw oud worden inspectienormen vastgesteld. En er wordt gewerkt aan een standaard veiligheidszeilinstructie die passagiers op ieder schip moeten krijgen.

Verantwoordelijkheid

Het is volgens Van Ommen geen proces van een jaar maar een voortdurend werken aan betere veiligheid in de sector. De BBZ overlegt intensief met de inspectie Leefomgeving en Transport en ministerie. ,,De overheid kent ons als een sector waarin mensen hun verantwoordelijkheid nemen. Er is geen land ter wereld waar zo’n grote actieve zeilvloot is van historische schepen.’’

Alleen zijn niet alle schepen aangesloten bij de brancheorganisatie voor de chartervaart. ,,Wij vinden dat het opstellen van de keuringseisen door de sector ook past bij professioneel ondernemerschap. Maar ook alle solisten in de bruine vloot kunnen gebruik maken van alle kennis die we nu verzamelen en vastleggen. We gaan ons ook niet afzetten tegen anderen. We willen dat iedereen de veiligheid aan boord op hetzelfde niveau krijgt.’’

Wil je niks missen van Noordhollands Dagblad? Like ons dan op Facebook!

Het laatste nieuws