Meer Nederlanders met psychische aandoening. ’Iedereen therapie geven, is een enorme belasting van de gezondheidszorg’

Meer jongeren vatbaar voor depressie.© Foto ANP / David Rozing

Van onze verslaggevers
Utrecht

Het aantal volwassen Nederlanders met een psychische aandoening is sterk gestegen, stelt het Trimbos-instituut op basis van het langlopende landelijke onderzoek Nemesis. Ruim een kwart heeft in het afgelopen jaar een psychische stoornis gehad. Dat zijn 3,3 miljoen mensen. Twaalf jaar geleden ging het nog om minder dan één op de vijf volwassenen.

De sterke stijging is vooral te zien onder jongvolwassenen en studenten. „Toenemende maatschappelijke zorgen of prestatiedruk zouden hier een rol kunnen spelen”, zegt programmahoofd epidemiologie Annemarie Luik. „Ook bij mensen die in een stad wonen zien we een sterkere stijging in psychische aandoeningen, al is onduidelijk wat oorzaak of gevolg is.”

De coronapandemie lijkt geen invloed te hebben gehad op de toename, aldus het instituut. De stijging begon al voor de coronacrisis uitbrak.

„In een eerdere studie van het VUmc naar de effecten van covid-19 op de psychische gezondheid van mensen konden we zien dat de pandemie een tijdelijke toename van gevoelens van somberheid of angst veroorzaakte, maar geen invloed heeft op de klinische diagnoses van psychische aandoeningen”, zegt Margreet ten Have, projectleider Nemesis.

Angststoornis

In het afgelopen jaar had 15 procent van de Nederlanders een angststoornis, 10 procent een depressieve stoornis en 7 procent een stoornis in het gebruik van alcohol of drugs. Bij een stoornis in het gebruik van middelen gaat het om de gevolgen die mensen ervaren doordat ze drugs of alcohol gebruiken, bijvoorbeeld tekortschieten op werk, tijdens studie of thuis. Ruim 3 procent had ADHD.

Van de mensen die het afgelopen jaar een psychische stoornis hadden, had 42 procent er twee of meer. Vooral jongvolwassenen (jonger dan 35 jaar), alleenstaanden, werklozen en arbeidsongeschikten, mensen met een lager inkomen en mensen die in een stad wonen hebben hier vaker last van, aldus het Trimbos-instituut. Opvallend is dat voor de meeste stoornissen jongeren meer klachten melden dan ouderen: 65-plussers spreken het minst van problemen.

Bijna de helft van de Nederlanders (48 procent) heeft ooit een psychische aandoening gehad. Volgens het Trimbos-instituut hadden deze mensen niet alleen psychische klachten, maar voldeden zij ook aan de criteria voor een diagnose.

Nemesis is een grootschalige, langlopende studie van het Trimbos-instituut naar psychisch welzijn, gezondheid en levenservaringen van Nederlandse volwassenen, in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Mensen die recht hebben op psychische zorg kunnen die lang niet altijd krijgen in Nederland. De politiek zou daar transparant over moeten zijn, stelt gezondheidseconoom Xander Koolman van de Vrije Universiteit in Amsterdam.

Belasting

Koolman reageert op dat onderzoek van het Trimbos. „Er is sprake van een waanzinnig aantal. Als je die mensen allemaal therapie wilt geven zou dat een enorme belasting van de geestelijke gezondheidszorg zijn. Dat gebeurt dus ook niet.” Beleidsmakers zouden daar volgens de gezondheidseconoom eerlijk over moeten zijn. „We kunnen mensen niet de zorg geven waar ze wettelijk wel recht op hebben.”

Daar komt nog bij dat mensen met problemen die minder complex zijn gemakkelijker aan een behandelaar komen dan mensen met een opstapeling van problemen. Dat komt volgens Koolman doordat veel zorgaanbieders het prettiger vinden om met mensen te werken die net als veel psychiaters in de stad wonen, die dezelfde taal spreken en die snel geholpen kunnen worden.

Mensen die bijvoorbeeld agressief zijn of een andere culturele achtergrond hebben dan de psychiater vindt men lastiger te behandelen. „Wat dus niet wil zeggen dat zij geen recht hebben op zorg.”

Meer nieuws uit Uitgelicht

Meest gelezen