Tegelwinnaar journalist Bart Vuijk: ’Het was de strijd van David tegen Goliath’

Verslaggever Bart Vuijk met zijn prijs: De Tegel. ,,Ik liet me niet afschepen.’’

Verslaggever Bart Vuijk met zijn prijs: De Tegel. ,,Ik liet me niet afschepen.’’© Ronald Goedheer

Jan Vriend
Uitgeest

Journalist Bart Vuijk van deze krant won maandag de journalistenprijs De Tegel. De jury prees hem voor zijn onderzoeksverhalen over Tata Steel. ,,Het was David tegen Goliath.’’

Soms nam moedeloosheid de overhand. Als er weer eens boze mailtjes kwamen. En opmerkingen, in het dorp. Of hij wel besefte dat de hele regio eet van Tata Steel. Niet alleen de 8.000 werknemers, maar ook hun bakkers en hun kappers. En dat het bedrijf daarom een zegen is voor de IJmond.

Of Bart Vuijk daar wel rekening mee hield, met zijn kritische verhalen over de staalgigant. Ja, dan vroeg hij zich zelf ook wel eens af of hij voet bij stuk moest houden, met zijn onderzoekswerk voor de krant. Zeker toen onbekenden dreigden zijn huis te bestoken met vuurwerkbommen. ,,Dan denk je: waarom? Ik werk toch ook om jullie te beschermen?’’

Hij vertelt het op de ochtend na de prijsuitreiking. Thuis, op de keukentafel in Uitgeest, prijkt De Tegel die hij de avond ervoor in een vol Haags theater kreeg uit handen van Journaalpresentator Annechien Steenhuizen. Volgens het juryrapport heeft Vuijk de spanning tussen burgers en overheid ’prachtig blootgelegd’.

,,Je krijgt een inkijkje in hoe dezelfde overheid en instellingen moedwillig oplossingen over gezondheidsrisico’s van de lokale bevolking in de weg staan’’, meldt de jury. En over Vuijk: ,,Hoe één verslaggever jarenlang bleef graven om grootschalige milieuverontreiniging bloot te leggen.’’

Vreemd spul

Zijn motivatie? Hij vertelt dat er tegenover de angst om baanverlies en de bedreigingen nuchtere feiten staan. Inwoners van Wijk aan Zee die hem hun vuile lakens lieten zien. Bedekt met rotzooi uit de staalfabriek. En dan die vernietigende rapporten over de volksgezondheid in de regio. Rechtstreeks te linken met Tata.

,,Nadat ik in 2018 op de redactie telefoontjes kreeg van lezers over vreemd spul uit de lucht dat op de bedden van hun kinderen lag, ben ik erin gaan spitten. Eerst bagatelliseerde Tata het. Het spul was niet giftig, zeiden ze. Ze zouden het schoonmaken, beloofden ze. En wie er last van had kon tegoedbonnen voor de autowasstraat halen.’’

Vuijk zocht het uit, dook in GGD-rapportages en onderzoeken van milieu-instanties, waarbij de ene vraag de andere opriep. ,,Als ik denk dat er iets niet klopt, graaf ik door. Daarin kan ik heel vasthoudend zijn.’’

Een GGD-rapport waarin Tata als milieuvervuiler werd ’weggelakt’ deed alle alarmbellen bij hem rinkelen. ,,De GGD stelde de reputatie van een staalfabriek boven het belang van de volksgezondheid.’’

Waarna hij doorpakte: ,,Ik liet me niet afschepen met flauwekul en klopte overal aan met vragen.’’ De kern: ,,Waar is de overheid? Wie pakt hier de verantwoordelijkheid?’’

Vuijk (53 jaar) volgt al dertig jaar het lokale bestuur, voor kranten en omroepen. ,,In die dertig jaar heb ik nog nooit zo veel leugens gehoord als in die korte tijd dat ik me op Tata richt. Die leugens kwamen zowel uit de hoek van de overheid als uit de hoek van het bedrijf. Het leek allemaal onbeheersbaar. Mijn strijd om de waarheid op tafel te krijgen was een strijd van David tegen Goliath.’’

Verandering

Hij is trots dat de jury hem uit vijf genomineerden in zijn categorie als winnaar koos. ,,Zeker als je weet dat er serieuze concurrentie was van de NOS en de NRC.’’

Heeft zijn werk - behalve de prijs - iets teweeggebracht?

Hij aarzelt. ,,Ik heb steentjes in de vijver gegooid. Maar ik zie wel een mentaliteitsverandering. Het wordt hoog tijd dat Tata sneller vergroent, maar de fabriek is al veel schoner dan tien jaar geleden. En de overheid lijkt nu te beseffen dat je met openheid meer bereikt dan met toedekken en afschermen.’’

Nee, zijn vrouw wil zich niet met het interview bemoeien, zegt ze als ze even door de keuken loopt. Maar twee dingen wil ze toch kwijt: ,,Die prijs heeft hij verdiend. Hij heeft er keihard voor gewerkt.’’ Na ons gesprek stuurt hij een appje. ,,Ik ben net gefeliciteerd door Tata Steel.’’

Over De Tegel:

De Tegel, Jaarprijzen voor de Journalistiek is een initiatief van NDP-Nieuwsmedia, de Nederlandse Vereniging van Journalisten, het Nederlands Genootschap van Hoofdredacteuren, NOS en RTL Nederland, verenigd in Stichting Jaarprijzen voor de Journalistiek.

Rens Lieman, die voor deze krant in de wereld van winkelketen Action dook, was voor dit verhaal genomineerd in de categorie Verslaggeving. Vorig jaar won sportredacteur Marco Knippen van deze krant een Tegel met een verhaal over misstanden in de turnwereld.

Meer nieuws uit Uitgelicht

Meest gelezen