Geen democratische controle op politiek in de gemeentes? Nonsens, de regiojournalist zit er bovenop | opinie

© Foto Mediahuis

Corine de Vries, hoofdredacteur van de regionale dagbladen van Mediahuis Nederland

De gemeenteraadsverkiezingen waren een dankbare aanleiding voor landelijke media om aandacht te schenken aan regionale en lokale media. De conclusie stond vooraf al vast: het is slecht gesteld met de democratische controle op politiek in de gemeentes. Pure nonsens, weerlegt Corine de Vries.

’Hoe kleiner de gemeente, hoe minder aandacht er is voor de gemeentepolitiek.’ Zo begon een artikel in NRC op 27 februari. De lezer krijgt een beeld voorgeschoteld alsof de lokale politiek nauwelijks nog wordt gevolgd door journalisten. De cijfers in het onderzoek waarop die conclusie is gebaseerd, zijn echter onjuist.

Het Noordhollands Dagblad, Leidsch Dagblad, Haarlems Dagblad, De Gooi- en Eemlander en de IJmuider Courant hebben samen 180 journalisten in vaste dienst, onder wie veertig politiek verslaggevers die alle gemeenteraadszittingen en tal van commissievergaderingen in al onze regio’s volgen. Niet om te notuleren, maar als voeding voor nieuwsartikelen, analyses en reportages.

Eén voorbeeld. In Katwijk zouden volgens NRC in vier jaar tijd 28 artikelen geschreven zijn over de gemeentepolitiek. Alleen in februari publiceerden we in onze editie Duin- en Bollenstreek 31 artikelen met een lokaal politieke signatuur. En dan tel ik niets mee van onze collega’s in die regio bij De Katwijksche Post, Katwijk Actueel en Het Katwijks Nieuwsblad.

Er is geen gemeente te vinden waarbij de telling in het onderzoek van NRC ook maar een fractie in de buurt komt van de werkelijkheid. Niet in Noord-Holland, maar evenmin in de rest van Nederland, hoor ik van collega’s bij andere regionale kranten.

Hoe heeft NRC de plank zo kunnen misslaan? De verslaggever maakte gebruik van een databestand van het bureau ArtikelPro. Allerlei pogingen om die data te filteren leverden te veel hits op voor een verhaal over de beroerde staat van de lokale journalistiek. Uiteindelijk koos de verslaggever ervoor om te zoeken op ’de gemeenteraad van …’ met daarachter de plaatsnaam. Dat leverde een beperkt aantal hits op waarmee een artikel over ’de regionale nieuwswoestijnen’ stevig kon worden ’onderbouwd’. Het is te vergelijken met zoeken naar ’Tweede Kamer der Staten-Generaal in Den Haag’ en vervolgens concluderen dat landelijke media weinig schrijven over de Haagse politiek. Wij noch een ander regionaal medium werd gebeld om de resultaten uit het onderzoek te checken of op zijn minst voor wederhoor.

Perstribune

Vorige week kwam ook de Varagids met een eigen onderzoek naar het gebrek aan controle op gemeentes door lokale journalisten. Hier was aan de gemeentes (onduidelijk precies aan welke) gevraagd hoeveel journalisten op de perstribune zitten. Die aantallen waren eveneens aantoonbaar incorrect in talloze gemeentes. Zo zouden er in Hoorn, Katwijk en Hilversum nul journalisten de raadszittingen volgen. In werkelijkheid zijn dat er in al die gemeentes vrij consequent drie van verschillende media. En opnieuw, geen journalist die even de telefoon pakte om te checken of de resultaten kloppen.

Als klap op de vuurpijl kwam deze week De Groene Amsterdammer ook met een groot verhaal: ’Door wie worden politici, raden en colleges nog gevolgd?’ Het blad ging in Zaandam op bezoek bij de door de gemeente gesubsidieerde lokale nieuwssite De Orkaan, waar de hoofdredacteuren Piet Bakker en Merel Kan de ruimte krijgen om ongefundeerde kritiek te uiten op het Noordhollands Dagblad in het algemeen en Dagblad Zaanstreek in het bijzonder.

„Er zijn minder lokale edities en ze doen ook steeds minder”, zegt Bakker over het Noordhollands Dagblad, dat dagelijks in zeven edities verschijnt. En: ’Hoe vaak komt een verslaggever van het Noordhollands Dagblad in Krommenie?’ De Groene deed evenmin aan wederhoor, dus hebben wij even wat cijfers opgezocht. Alleen al in maart schreef Dagblad Zaanstreek dertien artikelen met een hoofdrol voor Krommenie, zonder sportartikelen mee te tellen. Wie bij De Orkaan zoekt op ’Krommenie’ krijgt over maart twee treffers.

Leugen

Nog een aantoonbare leugen. ’De perstribune van de gemeenteraad in Zaanstad was altijd leeg’, zegt Kan. Als verslaggevers van De Orkaan er zelf vaker een kijkje zouden nemen, zouden ze zeker onze verslaggever tegen het lijf lopen, want die is daar wel elke donderdag. Van Bakker, voormalig universitair lector journalistiek, en zijn collega-hoofdredacteur zou je toch een zorgvuldiger omgang met de feiten mogen verwachten.

Waar komt dat hardnekkige frame over de noodlijdende regiojournalistiek vandaan? Deels uit het verleden: regionale en lokale media hebben turbulente tijden van bezuinigingen en krimp achter de rug. Maar die tijd ligt voor regionale kranten overal in Nederland in het verleden. Dankzij de toename van lezers die bereid zijn te betalen voor (digitale) abonnementen en dankzij de komst van krantenuitgevers als Mediahuis en DPG Media die zich bekommeren om gedegen (regio)journalistiek en daarin investeren.

Het vooroordeel over de belabberde staat van de journalistiek in de regio wordt in Den Haag bovendien driftig gevoed door lokale en regionale omroepen, die lobbyen voor meer geld. En met succes, de lokale omroepen mochten in samenwerking met de NOS zeventig gesubsidieerde journalisten aannemen. Die subsidiejournalistiek concurreert met zelfstandige regionale kwaliteitsmedia.

Is er dan helemaal geen probleem in de lokale journalistiek? Dat is er wel. Huis-aan-huisbladen die vooral afhankelijk zijn van adverteerders, hebben het zwaar. En er zijn wel degelijk witte vlekken in de regionale journalistiek: er zijn enkele steden en dorpen in Nederland waar de gemeenteraden niet of nauwelijks worden gevolgd, vooral daar waar geen regionaal dagblad bestaat. Dat is wel iets om je zorgen over te maken.

Duurzaam

Mijn pleidooi voor de Haagse politiek is om bij het verstrekken van subsidie vooral deze echte nieuwswoestijnen te identificeren, te onderzoeken via welke platformen de bevolking daar het beste is te bereiken en hoe de gemeentepolitiek daar weer duurzaam door onafhankelijke journalisten kan worden gevolgd.

Maar stop met valse concurrentie op plekken waar de regionale en lokale media stevig verankerd zijn. En stop met het luiden van alarmbellen op basis van slecht onderzoek en vooringenomenheid.

Meer nieuws uit Opinie-Column

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.