We naderen een energiecrash. Gasexpert Maya van der Steenhoven noemt dit een riskant experiment | opinie

’Inmiddels is Europa tijdelijk gered door schaliegas in grote LNG-schepen uit de VS’.

’Inmiddels is Europa tijdelijk gered door schaliegas in grote LNG-schepen uit de VS’.© Foto Getty Images

Maya van der Steenhoven

Na decennia grootschalige gasexport, lijken we ineens voor de warmte in onze huizen afhankelijk van de vraag of de reusachtige Amerikaanse gasschepen op tijd aankomen. Gasexpert Maya van der Steenhoven noemt het een zeer riskant experiment.

Zelden zal Nederland zo dicht in de buurt komen van een EU-brede elektriciteitsstoring als deze winter. Of het daadwerkelijk zo ver komt is de vraag, maar je mag zeker spreken over een zeer riskant experiment.

Is deze energiecrisis de schuld van zon en wind? Nee, het aandeel duurzame energie waar we in onze winters op rekenen is daarvoor nog te klein. Ons energiesysteem bestaat in Europa nog steeds voornamelijk uit aardgas, kolen en kernenergie. En juist die zijn opeens onzeker.

Aardgas en kolen zijn op dit moment veel duurder dan normaal. Door hoge prijzen draaien niet alle kolencentrales in Oost-Europa en enkele kerncentrales in Frankrijk zijn door problemen op een onhandig moment nog in onderhoud. Dit levert hoge elektriciteitsprijzen in Europa op.

Goedkoop

Normaal heeft Noord-Europa haar eigen aardgasproductie, onder meer in Groningen, maar deze is inmiddels fiks teruggedraaid. In plaats daarvan vertrouwt een aantal landen erop dat de energiebedrijven in de zomer goedkoop gas van bijvoorbeeld Rusland inkopen en zo voorraden voor de winter aanleggen.

Daar ging het dit jaar mis. Doordat de economie na een wereldwijde lockdown als gevolg van corona opeens flink aantrok, bleef gas de hele zomer duur en werd er geen gas ingekocht. Met resultaat dat aan het begin van deze winter in onder andere Nederland nauwelijks voorraad is.

Riskant

Anno 2021 blijkt het Nederlandse vertrouwen op de gasmarkt dan ook een riskante strategie en daarmee een spannend experiment. Doordat we in Nederland nog steeds zeer afhankelijk zijn van aardgas, blijken we nu overgeleverd aan de internationale markt voor dit product.

Waar we echter niet op hadden gerekend, is dat Rusland de gaskraan richting onze kant niet vol opengooit zodat we alsnog onze gasvoorraden kunnen bijvullen. Het lijkt erop alsof Rusland op deze manier Europa onder druk wil zetten zodat aan wensen van Rusland wordt toegegeven. Of dat nu gaat om macht in Oekraïne of meer macht voor het eigen Gazprom is niet duidelijk, maar verontrustend is het wel.

Inmiddels is Europa tijdelijk gered door schaliegas in grote LNG-schepen uit de VS. Dat komt echter alleen deze kant op zolang de prijs hier hoger is dan in Azië. Wat goed nieuws is voor het uitblijven van een grote langdurig stroomstoring in Nederland of Europa maar heel slecht voor onze portemonnee is.

Radiatorfolie

Wat kunnen we hieraan doen? Dit jaar weinig anders dan zorgen dat we ons verbruik met elkaar terugbrengen. Geen energie naar lege kantoren en winkels, cv-ketel op een aanvoertemperatuur van minder dan 70 graden en radiatorfolie plakken. Hoe minder hoog de verwarming hoeft en hoe minder elektriciteit onnodig wordt verbruikt, hoe beter voor onze portemonnee.

Gelukkig hebben de verschillende overheden ook manieren om een serieuze EU-brede black-out te voorkomen. Denk hierbij aan afschakelen van industrie (betaald of onbetaald) en burgers massaal oproepen tot energiebesparing.

Op de lange termijn zullen we ervoor moeten zorgen dat we onze gasvoorraden op orde hebben. Daarnaast moeten we de voornemens voor besparen in de industrie en huishoudens daadwerkelijk uitrollen zodat we onze afhankelijkheid van Rusland en het dure Amerikaanse gas verkleinen. Daarvoor is het ook extra belangrijk om eigen productie te vergroten van groen gas (wintergas).

Meer nieuws uit Opinie-Column

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.