Koning in kersttoespraak: ’Ook al liggen standpunten ver uit elkaar, we moeten blijven samenleven’

Den Haag

We moeten als Nederlanders blijven zoeken naar wat we wel met elkaar delen. Dat zei koning Willem-Alexander zaterdag in zijn jaarlijkse kersttoespraak.

Ook dit jaar is Kerstmis „noodgedwongen zoveel soberder en stiller dan wij allemaal hoopten”, zo sprak de koning. In zijn toespraak legde hij de nadruk op de grote verschillen die er zijn in mensen hun verhalen.

De koning illustreerde dat aan de hand van persoonlijke verhalen die hij het afgelopen jaar van Nederlanders heeft gehoord en die indruk op hem hebben gemaakt. „Zoals in het Van Weel-Bethesda Ziekenhuis in Dirksland, waar een verpleegkundige me vertelde over de uitputtingsslag van veel patiënten op de ic. Ik moest meteen denken aan de uitputtingsslag die het voor haar en haar collega’s moest zijn. Een krachtsinspanning tot op de dag van vandaag van al die fantastische artsen, verpleegkundigen en zorgmedewerkers die maar doorgaan en doorgaan voor onze gezondheid.”

De koning hoorde ook verhalen van trots en ambitie. ,,Studenten op de TU Delft die werken aan de mobiliteit van morgen: schoon en klimaatneutraal.”

(Tekst gaat door onder de video)

In andere verhalen die de vorst hoorde staan zorgen en spanningen centraal. ,,Een boerengezin in Overschild, in Groningen, met een melkveebedrijf. Kan een van de kinderen het bedrijf straks nog wel overnemen, met alle ellende van lekkende mestkelders en andere aardbevingsschade?”

Betekenis

Verhalen geven zin en betekenis aan ons leven, aldus de koning in zijn toespraak. ,,Door verhalen te vertellen en ernaar te luisteren, verbinden we ons met elkaar. Ieder van ons heeft zijn eigen verhaal. Wij mensen zijn immers heel verschillend. We kijken op heel verschillende manieren tegen het leven aan. We zijn vrij om te denken en geloven wat we willen. Vrij om ons eigen wereldbeeld te vormen en onder woorden te brengen. Gelukkig maar!”

De koning had ook speciale aandacht voor mensen van de politie, brandweer en ambulancezorg die in de voorste linie stonden tijdens de coronarellen in Rotterdam. ,,Een jonge agent vertelde me hoe hij zich ontfermde over een slachtoffer en met stenen werd bekogeld.”

Indruk op de vorst maakte ook het relaas van ouders die bekneld zijn geraakt door de toeslagenaffaire. „Nederlandse burgers wier leven verwoest is.”

Maar hoe verschillend veel verhalen ook zijn, volgens de koning moeten we blijven zoeken naar gemeenschappelijke waarden en naar elkaar blijven luisteren. ,,Het valt me op dat er toch ook veel gemeenschappelijks in zit. Steeds weer komen dezelfde elementen terug. Steeds weer - bij iedereen - is er de behoefte om gehoord te worden. Kijk naar me. Luister naar me. Verplaats je in mijn situatie. Laat me erbij horen. Laat me een bijdrage leveren! Het ontbreekt ons niet aan verhalen, maar het kost ons soms moeite om ernaar te luisteren en de mensen erachter te zien. Zelfs als we weten dat we het op één onderwerp absoluut nooit eens kunnen worden, moeten we blijven zoeken naar wat we wel met elkaar delen. Ook al liggen standpunten ver uit elkaar: we moeten blijven samenleven.”

Klimaatverandering

„Wat ik zie is de bereidheid van heel veel mensen om mee te helpen aan de oplossing voor problemen die ons allemaal raken, zoals de coronacrisis, maar ook klimaatverandering.” Dat laatste is volgens de vorst een probleem dat we zelf hebben gecreëerd ,,en waarvan we nu de gevolgen aan den lijve ondervinden. Daar samen iets aan doen. Kiezen voor een wenkend perspectief, voor een gezamenlijke onderneming ter bescherming van ons leven op aarde. Ook dát kan een deel van ons verhaal zijn. Een groot verhaal zelfs.”

In een samenleving zonder verhaal kun je moeilijk geloven, aldus de vorst. ,,Dat verhaal maken we zelf. Een nieuw kabinet kan daarbij niet worden gemist. Iedereen is nodig.”

De koning sloot af met een oud joods gezegde en een kerstwens. „Als je één leven hebt gered, heb je de mensheid gered. Ik wens u allen - waar u zich ook bevindt en hoe uw persoonlijke omstandigheden ook zijn - een gezegend kerstfeest.”

Eigen fouten

Willem-Alexander zei in zijn toespraak niets over de coronaregels en het feit dat hij en zijn gezin het afgelopen jaar soms moeite hadden die te volgen. De laatste keer dat het misging was deze maand tijdens de achttiende verjaardag van prinses Amalia. De oudste dochter van het koningspaar had voor een feestje in de tuin meer mensen uitgenodigd dan was toegestaan.

De koning zelf ging onder meer in de fout toen hij afgelopen zomer de handen schudde en geen afstand hield van voetbalsupporters in Den Haag bij een wedstrijd van het Nederlands elftal tijdens het EK voetbal.

Bijbel

Tijdens de toespraak, die eerder werd opgenomen in de vestibule ofwel de ontvangsthal van Paleis Huis ten Bosch, droeg de koning een paarse das. Naast hem stond een groot boeket op tafel en lag de bijbel. Vorig jaar pakte de koning de bijbel er ook bij: hij sloot zijn verhaal af met een citaat van de apostel Paulus, over de liefde tussen mensen die ons verbindt en belangrijker is dan alles wat ons verdeelt.

Het is de derde keer dat koning Willem-Alexander zijn boodschap aan het volk vanuit zijn woonpaleis brengt. Eind 2018 verhuisde de familie van De Eikenhorst in Wassenaar naar Paleis Huis ten Bosch. Sindsdien wordt de toespraak vanuit Den Haag gehouden. In 2019 was dat ook al in de vestibule, het jaar daarop in de Chinese Zaal en dit jaar weer in de vestibule.

Kijkcijfers

Vorig jaar keken zo’n 2,2 miljoen mensen naar de kerstrede van de koning. Hij riep toen op tot ruimte voor nuance en redelijkheid. Hij stelde dat harde meningen en debat nodig zijn om de samenleving verder te krijgen, maar dat mensen die het niet goed weten en die twijfelen niet uit het oog moeten worden verloren.

De koning sprak toen over „de manische meningenmachine”, waar mensen moe van kunnen worden. „Misschien snakt u stilletjes naar een beetje onderling begrip. Ontspanning. Doodgewone vriendelijkheid. En denkt u: ik ben blijkbaar een buitenbeentje. Laat me u geruststellen: dat bent u niet. U bent onmisbaar. Ook de zachte stemmen verdienen het om gehoord te worden.”

Meer nieuws uit Uitgelicht

Meest gelezen