Is de Stelling van Amsterdam ons 909 miljoen euro waard? Of althans, die enorme meerprijs van de snelweg A8-A9? | opinie

Fort Krommeniedijk, onderdeel van de Stelling van Amsterdam.© archieffoto hans van weel

Robbert Minkhorst

Negenhonderd en negen miljoen euro kost het stukje asfalt tussen Zaanstad en Heemskerk. En voor dat geld moet provinciebestuurder Jeroen Olthof ook nog met de pet rond.

Lees ook: Nieuwe snelweg A8-A9 levert ten minste 919 miljoen op

Wie zou zijn hoofd in deze financiële strop willen leggen? Het stukje A8 tot aan de A9 dat de provincie Noord-Holland wil gaan aanleggen meet 5,5 kilometer. Omgerekend kost de snelweg dus 165 miljoen euro per kilometer. Met de belangrijke disclaimer dat grote infrastructurele projecten een onweerstaanbare neiging hebben om duurder uit te vallen.

De nieuwe verbinding tussen de Zaanstreek en deze regio moet het verkeer rond Amsterdam beter gaan reguleren. Vanuit de IJmond en Kennemerland ontstaat er een veel betere route naar de metropool, en andersom. Wie geregeld op de weg zit in dit gebied weet dat wat meer asfalt geen overbodige luxe is.

De A9 vanaf Badhoevedorp naar Haarlem en verder naar het Noorden verandert doordeweeks elke namiddag in een stapvoetse optocht. De A7 en A8, de andere routes vanaf Amsterdam verder Noord-Holland in, slibben ook steeds dicht.

Perst

En dan houdt de A8 ook ineens op, waardoor het verkeer zich vanaf daar dagelijks door Krommenie-Assendelft perst om tot bij deze regio en de A9 te komen. Dat maakt deze nieuwe ontsluiting ook noodzakelijk. Dit stukje weg beperkt de overlast voor Krommenie.

Tel daar de voorspelde bevolkingsgroei, de Amsterdamse vlucht naar goedkopere woningen buiten de stad en de geplande woningbouw in de IJmond en Kennemerland bij op en je weet: die A8-A9 is onmisbaar.

Er zijn alleen wel wat problemen. De weerstand tegen het stukje weg was van meet af aan groot. Bij natuurorganisaties; maar juist ook in Heemskerk en Beverwijk, omdat de aansluiting op de A9 het woongenot in de Broekpolder beperkt. Daarbij doorkruist de route het werelderfgoed van een klein stukje van de Stelling van Amsterdam, waardoor die verzameling bunkers en waterlopen die status dreigde te verliezen.

Verkeersgedeputeerde Jeroen Olthof van de provincie Noord-Holland presenteerde daarom deze week een ultra all inclusive-pakket om aan al die bezwaren tegemoet te komen. Dat kost dus wat, maar dan krijg je ook iets: een vrijwel volledig verdiept aangelegde weg. Geen fly-overs bij Heemskerk. En de Stelling van Amsterdam wordt er zelfs ’beter van’, beloofde Olthof.

Hoeveel duurder de weg daarmee was geworden, wilde de gedeputeerde van de week niet zeggen. Volgens een eerder wel bekend gemaakte berekening zou het om minimaal een kwart miljard euro moeten gaan. Vooral de investering om de Stelling van Amsterdam te redden, hakt erin.

De IJmond-gemeenten Velsen, Beverwijk en Heemskerk hebben beloofd een bijdrage te leveren aan de aanleg, en datzelfde zal gelden voor Zaanstad, maar met die paar miljoen - verhoudingsgewijs - is de provincie Noord-Holland er natuurlijk niet. Het is een fooi, als je het totale kostenplaatje beziet.

Aankloppen

Olthof zal zodoende moeten aankloppen bij het Rijk. En Den Haag moet kiezen uit meer - noodzakelijke - infrastructuurprojecten.

Maar is die Stelling van Amsterdam ons 909 miljoen euro waard? Of althans, die enorme meerprijs van de weg? Zijn die betonblokken en waterlopen werkelijk zo speciaal dat we dat Unesco-labeltje koste wat kost willen behouden? Het is niet dat ze de binnenstad van Amsterdam - ook Werelderfgoed - willen afbreken voor een nieuw wegen- en metronet.

Spoortunnel

Ooit is er 435 miljoen euro uitgegeven voor een spoortunnel van zeven kilometer onder een strook gras - niet eens een heel bijzonder stukje van het Groene Hart. Gaan ze nu dezelfde bizarre keuze maken?

De Stelling van Amsterdam is 135 kilometer lang en telt 45 forten. De verdedigingslinie is niet ineens kapot als daar een hapje uitgaat. Ook zonder werelderfgoedlabel is er nog heel veel Stelling van Amsterdam. Dat die status Amsterdam en Noord-Holland zoveel oplevert dat die bijvoorbeeld een kwart miljard gemeenschapsgeld - de eerder geschatte meerprijs van de weg - mag kosten, lijkt onbestaanbaar.

Meer nieuws uit Alkmaar

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.