Advies aan minister: ’Geef boeren duidelijke eisen plus vrijheid zelf te bepalen hoe zij er aan gaan voldoen’

Aanscherpen van voorschriften roept bij veel boeren verzet op.

Aanscherpen van voorschriften roept bij veel boeren verzet op.© ANP/Laurens van Putten

Peter Schat
Den Haag

Geef boeren duidelijkheid over de eisen die aan hun bedrijf worden gesteld en vrijheid om te bepalen hoe zij aan die eisen kunnen voldoen. Dat advies krijgt landbouwminister Schouten donderdag.

Boeren weten niet waar ze aan toe zijn. Als ze aan de toekomst denken, vliegen termen als stikstofcrisis, biodiversiteit, bodemdaling, duurzaamheid ze om de oren. De Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (Rli) stelde aan de hand van gesprekken met boeren met verschillende achtergronden een advies op, dat vandaag aan minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit wordt aangeboden: ’Boeren met toekomst’.

Om het boerenbedrijf op een duurzame leest te schoeien, zijn ingrijpende maatregelen nodig. En die hebben grote gevolgen voor agrarische ondernemingen. Geef boeren binnen de grenzen die duurzaamheid vergt uitzicht op een toekomst, is de kern van de boodschap van de Rli, een onafhankelijke adviesraad voor regering en parlement.

Inkomen

Veel boeren die de Rli sprak willen graag duurzamer gaan werken. Ze gaven daarbij aan dat voor hen niet alleen het inkomen telt. Ze hebben daarnaast behoefte aan meer waardering vanuit de markt en de samenleving. En dat hun eigen kennis, kunde en creativiteit wordt erkend in het proces dat moet leiden tot het gewenste niveau van duurzaamheid. Ook zien ze graag dat de overheid, banken en inkoopcombinaties eendrachtig optrekken met elkaar. Boeren voelen zich belemmerd door beleid dat met zichzelf in tegenspraak is of voortdurend verandert.

Met name sinds de stikstofcrisis gaat veel aandacht naar boeren die al dan niet vrijwillig stoppen. De Rli adviseert de regering zich daarnaast ook te richten op boeren die doorgaan. Daarvoor is nieuw overheidsbeleid nodig, dat duidelijkheid moet verschaffen over de eisen die aan het boerenbedrijf worden gesteld. Geef boeren vervolgens ook de vrijheid te bepalen doe ze aan die eisen kunnen voldoen. En richt ten derde een goed hanteerbaar systeem in voor controle en handhaving.

Ook op lange termijn moet boeren duidelijk zijn aan welke eisen ze moeten voldoen. Die helderheid moet er komen op bedrijfsniveau, stelt de Rli. Dat is nodig om boeren in staat te stellen tijdig passende investeringen te kunnen doen of hun verdienmodel aan te passen.

Waterstand

In sommige gebieden liggen er gezamenlijke opgaven, bijvoorbeeld als gevolg van een gewenste verhoging van de waterstand of biodiversiteitsherstel. Betrek de boeren bij overleg hierover en vertaal dat naar eisen voor de afzonderlijke bedrijven, luidt het advies. Het Rijk moet bij dat overleg actief betrokken zijn en de provincie moet een ondersteunende rol spelen.

De Rli herkauwt daarmee het advies dat twee jaar geleden ook al aan de minister werd gegeven, namelijk dat het Rijk nadrukkelijker ’in de regio aanwezig’ moet zijn om verduurzaming van het boerenbedrijfvorm te geven in combinatie met de andere opgaven.

Gemiddelde boer

De gemiddelde boer bestaat niet en een gemiddeld standaardbedrijf en gemiddelde standaardlocatie evenmin. Dat betekent aldus de Rli maatwerk voor de boer. Die blijkt overigens vaak goed in staat landbouwproductie te combineren met andere activiteiten, zodat ze een acceptabel inkomen kunnen verdienen. Dat vergt veel inspanningen en investeringen en verdraagt zich moeilijk met onzekerheid over toekomstig overheidsbeleid. Aanscherpen van voorschriften roept bij veel boeren dan ook verzet op.

Meer nieuws uit Uitgelicht

Meest gelezen