Burgers halen het aller aller slechtste in politici naar boven | column

Anouk Kragtwijk

Anouk Kragtwijk schrijft, zingt en praat. Ze woont in Heemstede met haar hond en Portugese vriend. Om de week schrijft ze op wat haar opvalt in de regio en in haar eigen leven.

Een paar jaar geleden fietste ik met oud-wethouder Merijn Snoek door de stad. We moesten lang wachten op een stoplicht. Ik opperde om door te rijden. Hij zei: ‘Nee, ik kan als wethouder niet door rood licht fietsen.’

Ik dacht eraan toen ik Sigrid Kaag in de rechtbank zag spreken over haar doodsbedreiging. En na het debat over de uitspraken van wethouder Michel Rog over de coronapas. Voorbeelden van een totaal andere orde, maar waarbij ik ook dacht: wat krijg je als politicus weinig speelruimte. Er hangt altijd een bijl boven je hoofd. Bijna letterlijk, met een doodsbedreiging. Of doordat een (kleine) misstap je de kop kan kosten.

Ik vraag me af of we wel doorhebben hoe schadelijk dat is voor de democratie. Als iets creativiteit en oplossingsgerichtheid in de weg staat, is dat de gigantische druk om het goed te doen. Niemand is in zijn element in een onveilige omgeving en de politiek is fundamenteel onveilig. Om het wat scherper te stellen: doordat we zo meedogenloos zijn, maken politici slechtere keuzes. Wij halen het aller aller slechtste in politici naar boven. Kijk maar naar de toeslagenaffaire, waar de maatschappij een strengere aanpak van de Bulgarenfraude vroeg, wat later een storm in een glas water bleek.

Maar als we op verjaardagen over democratie spreken en het van de duizend keer een keer over onze eigen rol hebben, is dat veel. Natuurlijk moet je de politiek streng controleren, maar wie controleert de andere speler in de democratie, de burger? Op onredelijkheid? Het zijn van emotionele kleuters?

Journalist Marcel ten Hooven zegt in ‘De ontmanteling van de democratie’ dat democratie de kunst is van samenleven. Een mooie definitie, want dat betekent dat democratie ook de keuzes van burgers is, zonder dat de politiek er actief bij betrokken is. En hoe goed doen we het als burgers? Door de individualiserende samenleving steeds slechter. We vinden polarisatie erg en toch sluiten we ons vaker op in bubbels. O klimaatverandering maakt me zo bang, doen we huilie, huilie in het vliegtuig naar Ibiza. Het aantal vrijwilligers neemt af. We zijn bozer, maar nemen minder verantwoordelijkheid. We denken enkel rechten te hebben en geen plichten.

Er is een neoliberaal sausje over ons stemgedrag gekomen. Ik wil iets en ik kom het halen. Maar het is onmogelijk dat de politiek onze behoeftes helemaal vervult. Democratie is het afwegen van alle verlangens waardoor niemand echt tevreden kan zijn. Ontevredenheid zit in de kern van democratie, maar dat lijken we vergeten.

We blijven maar zeiken op die zakkenvullende, visieloze politici. Ik denk dan, ga lekker zelf op je vrije donderdagavond vergaderen joh. De meeste doen dat uit idealisme hoor. Tuurlijk, niet gratis, maar als ze enkel hun zakken willen vullen, kunnen ze net zo goed in hun vrije uurtjes ‘Beleggen voor Dummies’ lezen en in cryptomunten investeren.

We moeten gesprekken voeren over de definitie van goed burgerschap. Ik weet in ieder geval wat het niet is. Slechts eens in de vier jaar een vakje rood kleuren en daarna eisen dat andere mensen alle problemen oplossen.

Anouk Kragtwijk schrijft, zingt en praat. Ze woont in Heemstede met haar hond en Portugese vriend. Om de week schrijft ze op wat haar opvalt in de regio en in haar eigen leven.

Meer nieuws uit Haarlem

Meest gelezen