RIVM-rapport: Kinderen Wijk aan Zee blootgesteld aan te veel zware metalen en kankerverwekkende stoffen

Het storten van staalslak bij Harsco op het terrein van Tata Steel leidde in 2018 tot grafietregens.

Het storten van staalslak bij Harsco op het terrein van Tata Steel leidde in 2018 tot grafietregens.© Foto Dirk-Jan Prins

Bart Vuijk
Wijk aan Zee

Kinderen die opgroeien onder de rook van staalproducent Tata Steel worden blootgesteld aan tot dertig keer méér lood en tot vijfendertig keer méér kankerverwekkende pak’s dan kinderen die niet in de buurt van de staalfabriek opgroeien. Dat kan hun ontwikkeling schaden en ze later in het leven kanker bezorgen.

Dit staat in een nieuw rapport van het RIVM over de gezondheidstoestand in de woonwijken rondom Tata Steel. In de hele gemeente Beverwijk, waar Wijk aan Zee in ligt, piekt longkanker 27 procent boven het landelijk gemiddelde en ook zijn er veel acute klachten aan de luchtwegen. Dat bleek uit eerder onderzoek.

Lees ook: ’Kan staalindustrie in de IJmond nog bestaan?’ vraagt gedeputeerde Olthof zich af na lezing RIVM-rapport over Tata Steel

Een verband met de uitstoot van de fabriek is snel gelegd, maar nog nooit onomstotelijk aangetoond. Voor het eerst schrijft het RIVM nu dat er wel een direct verband is tussen de gevonden zware metalen, mogelijke toekomstige gezondheidsschade en de staalfabriek. „De resultaten van dit depositieonderzoek geven een indicatie dat emissies afkomstig van het terrein van Tata Steel een aanmerkelijke bijdrage leveren aan de depositie in Wijk aan Zee.”

Ontwikkelingsstoornissen

„Voor lood is de geschatte blootstelling via neergedaald stof zodanig dat dit ongewenst is voor de gezondheid. Langdurende (lage) blootstelling aan lood leidt tot neurologische ontwikkelingsstoornissen. Kinderen zijn het meest gevoelig voor deze effecten omdat hun hersenen en zenuwstelsel nog in ontwikkeling zijn”, schrijft het RIVM in het 145 pagina’s dikke rapport over wat er in 420 ’veegmonsters’ in het dorp is aangetroffen.

Het RIVM begon met bemonsteren na grote ophef in het dorp over ’grafietregens’ in 2018. Omwonenden geloofden weinig van de bewering van Tata Steel en de GGD dat het zwart-glinsterende spul dat op hun huizen, auto’s, tuinen en speeltoestellen neersloeg, geen kwaad kon. Het RIVM deed uiteindelijk een kort vooronderzoek en kwam er achter dat er te grote hoeveelheden lood, mangaan en vanadium in het stof zaten. Over pak’s werd toen nog niet de noodklok geluid.

Kankergevallen

Dat doet het RIVM nu wel. Niet alleen het loodgehalte, maar ook het aantal kankerverwekkende pak-deeltjes is onverantwoord hoog. Het leidt op termijn tot meer kankergevallen bij de bevolking die hieraan wordt blootgesteld. Het RIVM wijst erop dat hoe dichter men bij de fabriek is, hoe meer giftige stoffen er worden opgeveegd.

’Tata onbetrouwbaar’

Dorpsraad Wijk aan Zee en gedeputeerde Jeroen Olthof van provincie Noord-Holland reageren geschokt op de bevindingen van het RIVM. Olthof vraagt zich af of de fabriek kan blijven bestaan in bewoond gebied, en vraagt de rijksoverheid om hulp in de vorm van strengere wetten. Dorpsraadvertegenwoordiger Mirjam Gosen: „Het wordt niet beter, zoals Tata had beloofd, maar erger. Tata Steel beweert dat het door hun tegenmaatregelen steeds beter gaat, maar ze zijn onbetrouwbaar. Het loodgehalte is de afgelopen twee jaar niet afgenomen en er zijn vijfmaal zoveel pak’s gevonden.” Tata Steel kent het rapport nog niet, maar belooft verbeteringen en wijst dat er voor ’honderden miljoenen euro’s’ aan milieu-investeringen in gang zijn gezet.

Meer nieuws uit IJmond

Meest gelezen