Woningexpert Peter Boelhouwer: ’Claim lege gebouwen! Gemeentes kunnen meer doen aan woningtekort’

Peter Boelhouwer in woningmarktexpert en hoogleraar bij de TU Delft

Peter Boelhouwer in woningmarktexpert en hoogleraar bij de TU Delft© eigen foto

1 / 2
Merlin Mulder
Amsterdam

Gemeentes zouden meer moeten doen om spoedzoekers aan een tijdelijke woning te helpen. Dat zegt woningmarktexpert Peter Boelhouwer. ,,Tijdelijke oplossingen zijn er te weinig.’’

Boelhouwer is hoogleraar bij de TU Delft en woningmarktdeskundige. ,,In allerlei gemeentes zijn lege gebouwen waarmee niks wordt gedaan. Als gemeente kun je bijvoorbeeld na een jaar een leegstaande plek vorderen en zeggen: hier maken we tijdelijke woningen van. Je beroept je dan op de leegstandswet. Dat zou meer moeten gebeuren. Natuurlijk, sommige gemeentes zetten zich al goed in voor deze groep. Maar over het algemeen denk ik dat er meer kan gebeuren. Net als het woningdelen toestaan. Laat een paar mensen die door een scheiding een huis zoeken tijdelijk een woning delen, dat geeft tenminste een beetje lucht.’’

Standaarden

Tijdelijke woningen kunnen onder meer gerealiseerd worden door de standaarden voor deze vorm van huisvesting een beetje naar beneden bij te stellen. ,,Als je kijkt naar wat tijdelijk een prima huis zou kunnen zijn, zijn er meer mogelijkheden. Maar door strenge regels, is niet alles geschikt als woonruimte. En dat is zonde.’’

Volgens Boelhouwer missen we momenteel ’een flexibele schil’, waar woningzoekers tijdelijk terechtkunnen. ,,Dit geldt niet alleen voor spoedzoekers, ook statushouders kunnen vaak nergens terecht. Door wat gebouwen tijdelijk in te zetten, kan je die schil als het ware creëren. Hiervoor worden al jaren vakantieparken en caravans gebruikt, maar ook dit is steeds minder vaak mogelijk.’’

Er zou meer gevraagd mogen worden van de overheid, aldus Boelbouwer. ,,In de grondwet staat dat de overheid verantwoordelijk is voor adequate huisvesting. Maar in de huidige situatie, kun je hier niet van spreken. De politiek zou hier meer prioriteit aan moeten geven.’’

Grote druk

Boelhouwer erkent dat de woningmarkt momenteel onder grote druk staat. ,,Grootste oorzaak zijn de tekorten. Hierdoor zijn de wachttijden voor sociale huurwoningen enorm toegenomen en de koopprijzen voor starters onbetaalbaar. In het verleden waren die lijsten veel korter, nu is soms tien jaar wachten op een sociale huurwoning geen uitzondering.’’

Omdat er tekorten zijn en er vooral behoefte is aan betaalbare huurwoningen, zijn de regels steeds strenger geworden, merkt de hoogleraar. ,,De eisen die gesteld worden om in aanmerking te komen voor een urgentieverklaring zijn enorm aangescherpt. Vroeger kreeg je gemakkelijker voorrang. Als je dan door een scheiding een andere woning zocht, kon je soms in aanmerking komen. Nu moet je vaak door middel van professionals, zoals hulpverleners, kunnen aantonen dat ze echt in nood zit.’’

Hypotheek

Wat nog meer is aangescherpt door de jaren heen, zijn de regels om voor een hypotheek in aanmerking te komen. ,,Als alleenstaande kan je daarom bijna geen huis meer kopen. Zelfs niet als je geld meeneemt uit een vorige hypotheek, die je bijvoorbeeld met je ex-partner had. Vroeger kon je vrij gemakkelijk na een scheiding een nieuw huis kopen als alleenstaande, maar dit wordt door de huidige regels steeds moeilijker. Zelfde reden waarom ouderen soms geen andere woning kunnen kopen, vanwege die hypotheekregels. Die zijn echt niet bevorderlijk voor de doorstroming op de woningmarkt.’’

Ondertussen zijn er steeds minder betaalbare woningen in de vrije sector te vinden. Een huurprijs van 1000 euro of meer per maand, is geen uitzondering meer. ,,Je hebt een enorm gat tussen sociale huurwoningen en vrije sector. Iets daartussenin, van bijvoorbeeld 900 euro per maand, is steeds lastiger te vinden. Hierdoor ontstaan de economisch daklozen. Deze mensen hebben een baan, maar geen geld voor een woning.’’

Immigratie

De druk op de woningmarkt neemt verder toe door immigratie. Boelhouwer: ,,Naar de cijfers gekeken, zijn het vooral arbeidsmigranten die hier naartoe komen en ook een woning nodig hebben. Sommige mensen denken vooral aan statushouders, en het klopt dat die ook een woning zoeken, maar de grootste aantallen zijn de arbeidsmigranten. De Poolse medewerkers in de bollenstreek, de expats die in IT werken. Vaak hebben we deze mensen nodig voor onze economie, maar het zorgt tegelijkertijd voor krapte. Ik zie dat in de regio Westland bijvoorbeeld. Daar zijn bezwaren tegen het huisvesten van Poolse arbeiders. Maar tegelijkertijd werken er daar duizenden.’’

Het wordt politiek interessant wat voor keuzes er gemaakt gaan worden om wat te doen aan de woningnood. ,,Met bouwen los je niet alles op, want dat duurt lang. In 2024 wordt er pas iets meer lucht op woningmarkt verwacht, omdat er dan wat bouwprojecten af zijn. Bouwen kost tijd en geld.’’

Wachten?

,,Kunnen mensen zolang wachten? Niet iedereen. Dit ligt allemaal heel gevoelig, maar je moet als overheid keuzes gaan maken. Wat vind je belangrijk? Wil je immigranten graag hier laten werken en laat je die allemaal toe, of zeg je: dit gaat niet meer? En de keuze is ook aan ons als Nederlanders. Stel, je laat minder arbeidsmigranten toe. Gaan we dan allemaal meer werken, in plaats van de vele part-timecontracten? Dan heb je minder arbeidskrachten nodig. Zelfde geldt voor langer doorwerken tot ons pensioen. Willen we dat? Of er moeten sectoren gesloten worden. Die verdwijnen dan uit Nederland. Dit zijn keuzes die je kan maken, maar lastig zijn ze wel. Zowel links als rechts vinden het lastig om bijvoorbeeld iets over migratie te zeggen. Ga je strenger worden met mensen toelaten? Zeg je: grenzen dicht? Dan heeft dat ook invloed op de expats. Het is lastige kwestie, en ondertussen blijven de tekorten verder oplopen. Gaan we niets doen aan tijdelijke woningen, dan zie ik niet zo snel een oplossing.’’

Meer nieuws uit Uitgelicht

Meest gelezen