Spoofing: nieuwe oplichterstruc is pas te herkennen als het al te laat is [video]

Richard van der Kraats en Moniek Rademaker werden 28 mei voor 37.000 euro opgelicht door een zogenaamde ING-medewerker. Ondertussen het telefoonnummer checken had hen niet geholpen.
© Foto Omroep West
Amsterdam

Oplichters richten de laatste tijd opmerkelijk grote schade aan door spoofing, zich voor te doen als iemand van de bank of de belastingdienst maar zo geraffineerd dat het niet te ontdekken is.

Het Haags echtpaar Van der Kraats raakte 37.000 euro kwijt na een ’waarschuwingstelefoontje’ van hun bank. Miep Smitsloo uit Leiden meldt ons dat twee vriendinnen van haar net voor 24.372 euro zijn opgelicht.

Dat gebeurde via enkele telefoontjes van een zogenaamde ING-medewerkster van de afdeling fraudebestrijding. Die had o zo zorgzaam gewaarschuwd dat criminelen bezig waren hun geld over te boeken en zij hun geld moesten veiligstellen op een kluisrekening, een tijdelijke rekening.

Zulke telefoontjes zijn weliswaar niet nieuw, maar wel griezelig is dat de criminelen bellen, sms-en en mailen met de echte nummers en mailadressen van de fraudeafdeling van de bank. Het oogt en klinkt daarom betrouwbaar, helemaal als die ’medewerker’ ook nog beschikt over persoonlijke gegevens - mogelijk verkregen via een eerder phishingmailtje of een hack bij de bank.

Identiteit

Met spoofing kun je de identiteit van iemand anders aannemen. Technisch is dat heel eenvoudig door te bellen, sms-en of mailen via internet (VoIP). Er zijn legale softwarepakketten waarbij je zelf kunt kiezen welk nummer of adres in beeld van de ontvanger verschijnt. Cybercriminelen maken dan gebruik van bestaande nummers en adressen.

Het lijkt erop dat spoofing vooral klanten van ING en ABN Amro treft. Het levert dramatische situaties op, want de banken vergoeden de diefstal van iemands tegoed niet.

Klaas Willems, familie van een slachtoffer, heeft samen met iemand uit Voorburg het Platform Spoofing opgericht (mailadres: spoofing@oban.nl). Hij heeft inmiddels met negentien gedupeerden contact. Van zestien is hun complete banksaldo weggesluisd, drie slachtoffers ontdekten de fraude net op tijd om nog iets te redden. Volgens hem worden slachtoffers niet alleen financieel maar ook emotioneel gesloopt.

Willems: „Die mensen schamen zich wild. Willen niet in de publiciteit om niet nagewezen te worden. Vaak zijn het zestigplussers, hun eigen kinderen vertellen ze het niet. Maar ik weet ook van een jongeman van 22 uit Purmerend die spaarde voor een aangepaste auto en nu alles kwijt is.”

Laks

Willems stelt de rol van de banken aan de kaak. Hij vindt ze laks als het gaat om voorlichting over deze nieuwe vorm van phishing. Hij wil dat slachtoffers van spoofing gecompenseerd worden: „Nu is het eigen schuld, dikke bult en weg is pech en banken bieden geen enkele nazorg.” Ook wil hij dat banken het mogelijk maken overboekingen met vertraging van een dag of meer uit te voeren. „Nu is het één klik en je geld is weg. Daar heb je zelf geen enkele invloed op. Uitgesteld overboeken helpt voorkomen dat je alles kwijraakt.”

Op YouTube waarschuwt Caroline Sander van de landelijke recherche voor spoofing.
© Foto: politie

Willems heeft over een eventuele collectieve rechtszaak contact met het Alkmaarse advocatenkantoor Schenkeveld. Advocaat Annette Mak vertelt dat er inmiddels een team op gezet is. Zijzelf staat in contact met Willems en vertelt bijna dagelijks benaderd te worden door slachtoffers. „Het is een rotverhaal. Heel opvallend is dat het vooral ouderen zijn die ze bellen en dat het lijkt alsof ze een lijst voor zich hebben met de tegoeden. Ik ken iemand die 150.000 euro overgemaakt heeft. Weg!”

Vooral zet ze vraagtekens bij de klantgegevens waarover de criminelen beschikken. Dat maakt hun verhaal zo geloofwaardig. Mak vraagt zich af of deze informatie bij de banken vandaan komt en of zij misschien tekortgeschoten zijn in hun zorgplicht en bescherming van klanten. „Waarom wordt hier door de banken niet genoeg voor gewaarschuwd? Mensen kennen deze vorm van oplichting niet. Iedereen weet onderhand wel dat je bepaalde mailtjes niet moet openen, maar daar is hier geen sprake van geweest.”

De politie is volop bezig met onderzoek naar spoofing. Daders opsporen is lastig omdat zij gestolen banksaldi storten op rekeningen van geldezels en dat meteen incasseren. Bij de Fraudehelpdesk zijn van januari tot juni 42 slachtoffers geregistreerd voor een bedrag van 1.172 miljoen euro. Vorig jaar was het er welgeteld één. De ervaring leert dat dit zo’n tien procent van de slachtoffers is.

Advies: Bel zelf terug

Het beste advies dat politie en Fraudehelpdesk tegen spoofing geven: verbreek de verbinding en bel zelf de alarmlijn van je bank om te horen of er werkelijk iets aan de hand is.

Meer nieuws uit Amsterdam

Meest gelezen