Archeologen doen bijzondere vondsten in plangebied De Cuyp Enkhuizen: schildpadschild met ingekraste initialen en stukken tropisch koraal

Opgraving van de beschoeiing van de Oude Buyshaven.
© Foto Archeologie West-Friesland
Enkhuizen

Archeologen hebben in het plangebied De Cuyp in Enkhuizen de afgelopen tijd veel bijzondere voorwerpen uit de 17e eeuw gevonden. Zij haalden talloze ’verwachte’ voorwerpen uit de grond, zoals gereedschappen en kruiken, maar werden ook dikwijls verrast. Zo vonden ze onder meer een schildpadschild met ingekraste initialen en stukken tropisch koraal.

Bij de opgraving is de houten beschoeiing van de haven onderzocht. Daarnaast is de vulling van de haven opgegraven. Hierin lag een dik pakket met afval van de kuipers die aan de haven hun werkplaatsen hadden. Zij maakten de haringtonnen waarin de haring werd verpakt. Het terrein behoort tot de rijkste vindplaatsen in de stad.

Een baardmankruik uit de 17e eeuw.
© Foto Archeologie West-Friesland

P. D.

Het schild van een schildpad, bestaande uit een onder- en bovenpantser, vormt de meest opvallende vondst. Het is waarschijnlijk van een Europese moerasschildpad, die in Zuid-Europa, het noordwesten van Afrika, het Midden-Oosten en Centraal-Azië voorkomt. Het schild heeft onderdeel uitgemaakt van een rariteitenverzameling (het was in de 17e eeuw mode dit soort dingen te verzamelen, ze kwamen met VOC-schepen uit verre landen). De eigenaar heeft zijn initialen ‘P. D.’ in het schild gekerfd en er is een ophanggat aanwezig. Het schild hing dus aan de muur of aan het plafond.

„Het pantser werd op de allerlaatste dag, tijdens het laatste uur, gevonden”, vertelt Michiel Bartels. „Het lag helemaal onderin de haven. Een schildpadschild hebben we hier nog niet eerder gevonden.”

Ingekraste initialen van een rariteitenverzamelaar.
© Foto Archeologie West-Friesland

In de haven zijn tevens veel stukken tropisch koraal gevonden. Hier gaat hier om ballast van schepen, die genoeg gewicht moesten hebben voor de stabiliteit. Koraal werd hier vaak voor gebruikt want op tropische stranden lag dit voor het oprapen. In scheepswrakken, in havens en in de voormalige Zuiderzee worden zo nu en dan stukken koraal gevonden die de overblijfselen van het maritieme verleden vormen.

Archeoloog Etiënne van Paridon laat een stuk tropisch koraal zien.
© Foto Archeologie West-Friesland

Schatkamer

Hoewel Enkhuizen als de haringstad van Holland wordt gezien, is van deze haringvisserij uit de 17de eeuw zo goed als niets overgebleven. Soms werden afgedankte gereedschappen eenvoudig in de haven gegooid en er vielen ook wel eens spullen overboord. Een haven vormt daarom voor een archeoloog een schatkamer aan spullen. Tot de vondsten behoren bijvoorbeeld een houten kuipershamer, dissels en boetnaalden. Veel objecten zijn afkomstig van de haringschepen, zoals scheepstouwen, houten katrollen en andere houten onderdelen van de schepen. Al dit soort vondsten komt bij opgravingen in Enkhuizen zelden voor.

Lees ook: Archeologische puzzel legt roemruchte geschiedenis Gouden Eeuw Enkhuizen bloot

Ook zijn er allerlei persoonlijke spullen van de vissers, scheepslui en mensen die aan de haven woonden gevonden. Denk aan tabakspijpen, tabaksdozen, messen, een zakzonnewijzer en een kaartenpasser. Deze zijn goed bewaard gebleven dankzij de natte havenbodem.

Een houten kuipershamer uit de 17e eeuw.
© Foto Archeologie West-Friesland

Onderzoek

De werkzaamheden in Enkhuizen zijn inmiddels een kleine twee weken geleden afgerond. De vondsten liggen nu op het depot van Archeologie West-Friesland in Hoorn. De gevonden voorwerpen worden schoongemaakt, gefotografeerd en onderzocht.

Om meer informatie te krijgen over de bepaalde vondsten worden verschillende kenners om hulp gevraagd. Zo kijkt een dendrologisch specialist uit Deventer naar het hout van de beschoeiing en een vrijwilligster van het Zuiderzeemuseum naar gevonden haringmanden. Bartels: „Zij probeert de manden ook zo goed mogelijk na te maken.”

Lees ook: Archeologie West-Friesland maakt balans van opgravingen bij Grote Kerk Hoorn op: oude funderingsmuren, een poot van een 500 jaar oude altaarkandelaar en heel veel beenderen

Filmbeelden

Door de coronamaatregelen was het niet mogelijk de opgraving te bezoeken. Op de website van Archeologie West-Friesland zijn daarom foto’s en filmbeelden te zien, zodat geïnteresseerden toch kennis kunnen nemen van de opgraving.

Meer nieuws uit West-Friesland

Meest gelezen