Premium

Regionaal Archief Alkmaar vereeuwigt de leegte van corona. ’De rustige straten maken toch de meeste indruk. ’Dit hoort niet’, roept het op’

1/4
Alkmaar

In het geel schreeuwen de letters ’ houd afstand, dank u!’. Het meisje met de vlecht durft niet zo goed verder te stappen richting de Schoorlse ijszaak. „Ze wil gewoon dat ijsje, maar ze mag niet voorbij de enge strepen”, constateert Alkmaarder Mark Alphenaar inlevend in haar situatie.

Het vertelt volgens hem een van de verhalen van corona tot nu toe. Iets willen, maar niet mogen. Toenadering zoeken, maar afstand moeten houden.

Regionaal Archief Alkmaar vereeuwigt de leegte van corona. ’De rustige straten maken toch de meeste indruk. ’Dit hoort niet’, roept het op’
Bezoek op afstand bij woonzorglocatie De Molenhoeve in Sint Pancras.
© Foto M. Alphenaar

Dat geldt bij het woonzorgcomplex in Sint Pancras. De mensen verzamelen zich voor de hekken, maar kunnen er niet voorbij. De dierbaren wachten aan de andere kant. Dichtbij, maar ver weg. „Het is een raar, onwerkelijk gevoel”, vindt Alphenaar.

Regionaal Archief Alkmaar vereeuwigt de leegte van corona. ’De rustige straten maken toch de meeste indruk. ’Dit hoort niet’, roept het op’
De Omloop in Schoorl met 'Hart voor de zorg' T-shirts.
© Foto: A. Kaai

Het echte verhaal van corona is er een van leegte. Dat blijkt uit het materiaal dat sinds twee maanden bij het Regoniaal Archief Alkmaar binnenkomt. „De rustige straten maken toch de meeste indruk. Veel van de foto’s gaan dan ook over de leegheid. ’Dit hoort niet’, roept het op.”

Oproep

Het archief deed een oproep om vooral alles wat met corona te maken heeft op te sturen. Ondertussen zijn er al 200 foto’s en een handjevol filmpjes. Het is veel meer dan Alphenaar verwacht had. „Ik ben positief verrast. Het is fijn dat we ermee bezig zijn. Ook wel leuk. Het valt me op dat we bijna dagelijks foto’s krijgen. Mensen zijn ons niet vergeten en vinden nog steeds situaties die ze het bewaren waard vinden. De toekomst is hen dankbaar!”

„Wat me ook opvalt is dat er foto’s van privésituaties tussen zitten. Geen lege straten dus, maar persoonlijke interacties tussen mensen. Interessant en leuk om te zien dat mensen dit soort privésituaties met ons willen en durven te delen.”

Hij is wel terughoudend als het gaat om foto’s van privésituaties en mensen in het archief op te nemen in verband met privacy en de rechten die eraan verbonden worden.

Waarde

Het corona-archief is een tijdsbeeld. „Ja, wat zegt het materiaal? Het is sprekend voor de maatregelen die mensen nemen. Het oogt allemaal een beetje onhandig. Het laat een aparte tijd zien. Een periode die we nooit eerder hebben meegemaakt. Je moet terug naar de oorlog voor een periode met zo’n impact.”

Regionaal Archief Alkmaar vereeuwigt de leegte van corona. ’De rustige straten maken toch de meeste indruk. ’Dit hoort niet’, roept het op’
Albert Heijn XL in Alkmaar. Winkelwagentjes moeten in de winkel worden teruggezet.
© Foto T. Joubert

Hoe de beelden zijn vastgelegd zegt ook iets over de tijd, vervolgt de archivaris. Bijna al het materiaal is met de mobiele telefoon vastgelegd. „Vaak gaat er veel verloren. Dat de foto’s met de telefoon weggegooid worden of dat het in de cloud ergens verdwijnt en niet meer terug te vinden is. Nu is er gelukkig veel opgestuurd.”

Ander materiaal is sociale media. Zo archiveert hij ook de niet altijd even prettige gesprekken van facebookgroep ’je bent Alkmaarder als...’. „Pfoe, die pittige discussies die je daar soms tegenkomt..” Hij filter er ook wat uit. „Het moet geen brei worden. En is het ook veel werk om er doorheen te gaan..”

Tijdpad

In het verzamelde materiaal ontstaat een tijdpad. „Je ziet de ontwikkeling. De eerste foto’s zijn vooral die van veiligheid. Daarna zijn er foto’s van de creatieve manier van de omgang met veiligheid, zoals het zielige viskraampje in De Rijp. Die creativiteit en vindingrijkheid van de eerste periode valt ook op. Daarna zie je de beeld van de initiatieven en de hulp die aangeboden wordt.”

Regionaal Archief Alkmaar vereeuwigt de leegte van corona. ’De rustige straten maken toch de meeste indruk. ’Dit hoort niet’, roept het op’
De viskar op de parkeerplaats in De Rijp is ingepakt in plastic.
© Foto: M. de Jong

De Alkmaarder noemt een bijvangst. „Voor een archief is het beeld van de lege straten prettig. Straten zonder mensen, dat is normaal lastig om aan te komen. Als je over vijf jaar terugkijkt en een straat van dan met nu wilt vergelijken kun je straten één op één naast elkaar leggen. Dat is echt niet vanzelfsprekend.”

Hoe dit archief zich verder ontwikkelt is lastig te voorspellen, vindt hij. Als ’gekke’ coronazaken normaal worden, wordt dat niet meer vastgelegd. „In het begin was er een soort registratiedrang en werd van alles actief opgeslagen, daar komt wel een rem op.”

Het wordt weer pas echt leuk volgens hem als andere archieven ook een corona-archief opbouwen. „Dan kun je iets vergelijken. Het zegt natuurlijk pas iets in een context, kader of als je het kunt vergelijken.”

Dominic Schijven

Meer nieuws uit Alkmaar