Premium

Provincie ziet groene toekomst voor Tata Steel, omwonenden geloven het pas als ze het zien

Provincie ziet groene toekomst voor Tata Steel, omwonenden geloven het pas als ze het zien
Een groene toekomst voor Tata Steel, de omgeving ziet er reikhalzend naar uit.
© Foto Dirk-Jan Prins
IJmuiden

De provincie Noord-Holland en de IJmondgemeenten zien in weerwil van de huidige realiteit een groene toekomst voor megavervuiler Tata Steel.

De fabriek brengt al jarenlang inwoners van Wijk aan Zee en IJmuiden regelmatig tot wanhoop met dagelijkse stof- en gasemissies, stank en lawaai. In het ’Programma Tata Steel 2020-2050’, dat net is verschenen, tekenen de lokale en provinciale overheden voor een mooie schone staalfabriek over dertig jaar.

Het document telt twintig pagina’s en er is door omwonenden reikhalzend naar uitgekeken. Vooral sinds zij uit een RIVM-onderzoek weten dat in de neerslag van stof- en gaswolken zware metalen zitten die de ontwikkeling van hun kinderen kunnen schaden. Omwonenden willen weten waar ze aan toe zijn.

Het Programma Tata Steel 2020-2050 moet hier antwoord op geven. Echter: wie een rijtje concrete maatregelen verwacht, komt bedrogen uit. Die staan er niet in. Wel wordt uitgeweid over CO2-vrij staal produceren in 2050, maar hoe de fabriek bij die groene ’stip op de horizon’ moet komen, staat niet beschreven. De provincie weet dat niet, dit wordt aan de fabriek overgelaten. Aan de staalproducent zelf worden in ieder geval geen eisen gesteld.

Daar blijkt de overheid volgens het rapport geen wettelijke mogelijkheden voor te hebben. Met gesprekken wil de overheid Tata tot een schonere productie bewegen. En intussen probeert de provincie de vergunningen wat aan te scherpen, te beginnen met die van Kooksfabriek 2, die momenteel tot veel overlast leidt. De ovenbatterijen worden momenteel gereviseerd en dat brengt extra stank met zich mee.

Niet helder is hoe de staalfabriek tot 2050 wat schoner gaat produceren om de omgeving te ontzien. Uitzicht ontbreekt op noodzakelijke investeringen om de fabrieksinstallaties op korte termijn schoner te laten produceren. Wel is er het plan Roadmap 2030 van Tata Steel.

Een plan dat vorig jaar werd gelanceerd en direct als volstrekt onvoldoende werd neergesabeld door zowel omwonenden als de provincie. Maar nu heeft de overheid weinig meer houvast dan dit plan. Dus wordt dat maar als uitgangspunt genomen.

Gezondheid

De provincie heeft het toekomststuk uitgewerkt rondom vier thema’s: de gezondheid in beeld, versterken van de handhaving en vergunningverlening, een duurzame staalproductie op lange termijn, en een betere samenwerking en communicatie met omwonenden.

Gezondheid in beeld omvat het lopende RIVM-onderzoek, dat in 2022 moet worden afgerond naar alle mogelijke gezondheidseffecten van het leven met een staalfabriek naast je deur. Ook loopt momenteel een inventarisatie van zogeheten Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS). Hierbij benadrukt de provincie dat Tata Steel niet de enige bron is van dit soort stoffen. Een opmerking die ook vaak wordt gehoord in het directiekantoor van de staalfabriek.

De versterking van de zogeheten VTH-taken (vergunningverlening, toezicht, handhaving) is neergelegd bij de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. Momenteel loopt dit zodanig in het honderd dat de provincie het mandaat om dwangsommen van Tata te innen, heeft ingetrokken. In het toekomstplan staat nochtans dat er strenger moet worden gecontroleerd. Door de Omgevingsdienst.

Een duurzame staalproductie die CO2-neutraal is, bijvoorbeeld met hoogovens die op waterstof worden gestookt, is het einddoel. Dit streven zal er vanzelf toe leiden dat de hele fabriek een stuk schoner gaat produceren en nog veel meer emissies gaat voorkomen, hoopt de provincie.

Het punt samenwerking en communicatie wordt uitgewerkt in de vorm van een nieuw overlegorgaan dat tweemaal per jaar bijeenkomt om over Tata te praten. Dit wordt Omgevingsoverleg Industrie & gezondheid IJmond genoemd.

In het dorp wordt ronduit geërgerd gereageerd op het plan. Linda Valent van Dorpsraad Wijk aan Zee: ,,De provincie en de gemeenten volgen de ambities van Tata Steel, en die kan nog alle kanten op gaan. En in die ambities vind je niets over gezondheid.”

Mistig

De ’stip op de horizon’ van schone staalproductie in 2050 vindt Valent veel te ver. ,,Haal dat zeker tien jaar naar voren.” Voorts stoort het haar dat in het stuk mistig wordt gedaan over mogelijke andere vervuilingsbronnen in de IJmond: scheep- en luchtvaart en wegverkeer.

,,We weten al uit een bronnenonderzoek van het RIVM van tien jaar geleden dat 90 procent van het fijnstof hier van Tata Steel afkomstig is. Als je de resultaten van zo’n onderzoek negeert, kun je beter helemaal geen onderzoek meer laten doen.”

Ellen Windemuth van milieustichting IJmondig is eveneens kritisch. ,,Het is een mooi concept, dat het enorme disfunctioneren van de Omgevingsdienst buiten beschouwing tracht te laten. Net als het feit dat Tata de Roadmap van verbeteringen nooit heeft waargemaakt. Tata gaat geen geld besteden aan schoner produceren als ze daar niet wettelijk toe wordt gedwongen. En dat is de taak van het bevoegd gezag. Als dit plan van aanpak niet wordt aangescherpt, is deze poging pure PR en kansloos.”

Meer nieuws uit Kennemerland