Premium

Foto van Obdamse ’moffenmeiden’ blijft lang uit beeld

Foto van Obdamse ’moffenmeiden’ blijft lang uit beeld
De ’moffenmeiden; in Obdam, pal na de bevrijding. De gezichten zijn onherkenbaar gemaakt.
© Foto Oud Obdam
Obdam

Er is bij alle vrolijkheid en feeststemming rond de bevrijding van West-Friesland ook een donkere kant van de oorlog te zien. Zoals op deze foto, waarbij in Obdam vijf jonge vrouwen als ’moffenmeiden’ zijn kaalgeschoren. Hun ’misdrijf? Ze hadden het kennelijk aangelegd met Duitsers.

Lees hier alle verhalen over 75 jaar bevrijding

Er zijn ongetwijfeld ook vrouwen geweest die als overtuigd nazi-aanhanger een relatie hebben aangeknoopt met een Duitser. Volgens een schatting van historici zijn er in Nederland 140.000 relaties met Duitse militairen geweest. Of dat in alle gevallen ook als collaboratie moest worden geboekt?

Maar de bevolking wilde wraak. De getuigenissen van deze Nederlandse ’moffenmeiden’ die pas enkele jaren geleden onder meer voor tv-programma’s hun verhaal deden, vertelden dat anoniem. Omdat de schande ook 75 jaar na de bevrijding nog steeds tastbaar is.

In Obdam heeft de Tweede Wereldoorlog ook zijn pijnlijke sporen nagelaten. Er zijn schietpartijen geweest, en er zijn dorpsgenoten afgevoerd om nooit meer terug te keren.

Lijsten

Wanneer dan eindelijk de bevrijding kan worden gevierd, is het niet verwonderlijk dat er ook ongebreidelde haat is tegenover de mensen die bij zoveel onrecht op een of andere manier een rol hebben gespeeld.

De Binnenlandse Strijdrachten (BS) heeft in veel plaatsen al lijsten paraat van notoire landverraders. Of alle verzetsploegen in West-Friesland die ook hadden, is niet duidelijk.

Rest de vraag wat voor kwalijke rol de vaak jonge vrouwen in werkelijkheid hebben gespeeld. Is verliefd zijn echt een oorlogsmisdaad? Het bevoegd gezag heeft de antwoorden niet direct paraat, evenmin als het georganiseerde verzet. En toch komt het op verschillende plekken tot publieke wraakacties tegen de vrouwen en meisjes. Ze worden uit huis gesleurd, kaalgeschoren of met pek besmeurd.

Schamper lachje

Zo ook in Obdam, blijkt uit deze foto die heel lang ’uit beeld’ is gebleven. De stichting Oud Obdam-Hensbroek kreeg er recent de beschikking over. Wat opvalt, is dat er bij sommige vrouwen toch een schamper lachje vanaf kan. Of dat ook echt zo was?

Ze zitten machteloos op de grond, achter zich mannen met stenguns. Mannen, die na afloop van een periode vol onderdrukking verzeild zijn geraakt in een gevoel van macht en haat tegen alles wat met de Duitsers te maken had.

Dergelijke taferelen spelen zich niet alleen af in Obdam. Binnen West-Friesland gebeurt dit onder meer in Hoorn en in Grootebroek. Egbert Ottens beschrijft in zijn recente boek over de oorlogsjaren in Hoorn (’Hier is alles gewoon, dat spreekt’) dat in de regio nog relatief ’beheerst’ op de bevrijding werd gereageerd. „Toch zijn ook in West-Friesland de scheer- en verfkwast toegepast.”

De verzetsman en latere wethouder Willem Wiese maakt boos melding van excessen, onder meer op de Roode Steen. „Vrouwen worden kaalgeschoren, moeten kikkersprongen maken langs een honend publiek.”

Verdampt

Terug naar de foto, genomen voor de oude Willibrordusschool in hartje Obdam. Dit zijn de chaotische dagen volgend op de bevrijding. De Duitse bezettingsmacht is verdampt. Het nieuwe gezag is er nog niet en de politie; die moet volgens de regering eerst worden gezuiverd. Anders gezegd: een kleine week lang heerst een zekere vorm van anarchie.

Zo ook op het pleintje voor de oude school in Obdam. Deze foto is een momentopname van wat kennelijk bij een oorlog hoort: een afrekening.

Meer nieuws uit West-Friesland

Meest gelezen