Premium

Beroemd orgeltje Het Snotneusje weer even op de Dam. ’Mijn opa kwam hier om het leven’ [video]

Beroemd orgeltje Het Snotneusje weer even op de Dam. ’Mijn opa kwam hier om het leven’ [video]
Draaiorgel Het Snotneusje laat bevrijdingsmuziek op de Dam horen.
© foto ANP/koen van weel
Amsterdam

Het beroemde draaiorgel Het Snotneusje was dinsdag voor even terug op de Dam, waar het 75 jaar geleden diende als schild tegen Duitse kogels. Vanwege de coronacrisis werd het klein gevierd.

Eigenlijk zou Het Snotneusje een feestelijke rol hebben bij 75 jaar bevrijding. Ook zou het spelen op 7 mei, bij de herdenking op de Dam. Maar de coronacrisis gooide roet in het eten. Veel mensen bij elkaar mag niet. ,,Ik ben al heel dankbaar dat we hier toch even mogen zijn’’, vindt Judikje Kiers, directeur van het Amsterdam Museum. ,,Zij het met restricties. Het weer is prachtig en toen ik de eerste klanken van het volkslied uit het orgel hoorde, stonden de tranen in mijn ogen.’’

Op 7 mei, 75 jaar geleden, werd volop de vrijheid gevierd. Maar op de Dam vond toen een drama plaats. Duitse soldaten begonnen vanaf een balkon op de feestende menigte te schieten. ,,Dit orgeltje heeft het leven van meerdere personen gered. Hoeveel precies weten we niet, maar we weten uit oude beelden dat er veel mensen achter stonden. En er zaten meerdere kogels en kogelgaten in het orgel. Het is een belangrijke getuige van deze vreselijke gebeurtenis’’, aldus Kiers.

Neergeschoten

Tijdens de beschieting kwamen 32 Nederlanders om, waaronder ook Jan Goede. De 68-jarige eierhandelaar uit Landsmeer wilde waarschijnlijk ’ de geschiedenis meemaken’ door naar de Canadese bevrijders te kijken, denkt zijn kleinzoon Pieter Simon Goede uit Laren.

Beroemd orgeltje Het Snotneusje weer even op de Dam. ’Mijn opa kwam hier om het leven’ [video]
Pieter Simon Goede met foto van zijn opa.
© foto merlin mulder/mediahuis

,,Voor mijn familie was de bevrijding een periode van rouw. Twee ooms van mij hebben mijn opa moeten identificeren en hebben hem met een bakfiets naar Landsmeer gereden. Moet je voorstellen hoe traumatisch dat geweest moet zijn.’’ Goede was zelf nog maar een baby van drie weken oud toen het gebeurde. ,,Maar zo’n gebeurtenis draag je mee in je familie. Ik hoorde van ooms en tantes dat mijn vader voor de beschieting een vrolijke uitgelaten man was. Maar ik kende hem als vrij timide.’’

Goede is een van de weinige genodigden die het orgel live mogen horen spelen deze Bevrijdingsdag. ,,Bijzonder om mee te maken, maar ook jammer dat er niet meer familie bij kan zijn’’, vindt hij.

Het orgel is compleet gerestaureerd en ziet eruit zoals het er zo’n 75 jaar geleden uitzag. Jaap Boonstra werkte mee aan de restauratie. Hij kijkt er vol trots naar: ,,We hebben onderzoek gedaan naar de juiste kleuren, het houtsnijwerk. Alles klopt.’’

Beroemd orgeltje Het Snotneusje weer even op de Dam. ’Mijn opa kwam hier om het leven’ [video]
De schietpartij op de Dam op 7 mei 1945. Het orgeltje is rechts.
© foto W. F. Leijns

Na de beschieting heeft firma Perlee, van wie het orgel was, Het Snotneusje snel weer opgelapt en gebruikt. Er was behoefte aan vermaak. De bijnaam had het orgel al, vanwege het kleine formaat en flinke bereik. ,,Jaren later zijn er houten poppen op gekomen en meer houten versiersels. Maar nu is het orgel weer zoals-ie was.’’

Er zit nog een kogel binnenin het orgel. Die blijft zitten vanwege de historische waarde en het feit dat het orgel nog goed klinkt. Mogelijk zou het verwijderen meer kwaad dan goed doen. Wel zijn kogelgaten die er al in zaten, weer zichtbaar gemaakt. Ook voor het historisch besef.

Het Snotneusje is zo’n half uur te horen. Allemaal muziek dat 75 jaar geleden ook klonk: het volkslied, ’Aan de Amsterdamse grachten’ en ’We’ll meet again’. De nummers klinken opgewekt over de bijna lege Dam. Het orgeltje krijgt veel media-aandacht, maar verder is er amper publiek. Alleen een handjevol voorbijgangers blijft staan om te luisteren. Evenals een verdwaalde hardloper. De vrolijke liedjes, de lege Dam en het feit dat het toch Bevrijdingsdag is. Het heeft iets surreëels.

Wie nu het orgeltje in het echt wil zien, moet wachten tot het Amsterdam Museum weer open is.

Je had Het Snotneusje op deze dag een groter publiek gegund.

Meer nieuws uit Amsterdam