Premium

Corona maakt alles anders. Het paaslied galmt door een lege kerk, de diensten worden gestreamd. ’Ik heb niet direct een oplossing. Maar ik luister. Ik wil er voor mensen zijn’

Corona maakt alles anders. Het paaslied galmt door een lege kerk, de diensten worden gestreamd. ’Ik heb niet direct een oplossing. Maar ik luister. Ik wil er voor mensen zijn’
Pastoors Rudolf Scheltinga (links) en Jan Jaap van Peperstraten in de Alkmaarse Laurentiuskerk.
© jjfoto.nl / Jan Jong
Alkmaar

Jan Jaap van Peperstraten, pastoor van de Alkmaarse katholieke kerk, kreeg vorige week een telefoontje. Een van zijn parochianen had corona en zijn toestand was zorgelijk. De pastoor staakte zijn bezigheden en ging naar de zieke om het laatste sacrament toe te dienen.

„Het zal me altijd bijblijven”, zegt Van Peperstraten. Hij kwam niet naast het ziekbed te staan, maar bleef in een andere ruimte, veilig achter glas. Daar sprak hij de gebeden uit die bij het ritueel horen. Het heilig oliesel (gewijde olie) dat hij normaal op het voorhoofd en de handen van de zieke aanbrengt bleef achterwege. „Ik ben flexibel, ik snap dat het zo moet. Maar het voelde raar, met dat glas tussen ons in.”

Corona maakt alles anders. Ook het eeuwenoude ritueel van het laatste sacrament in de katholieke kerk is aangepast, met goedkeuring van de bisschop. Kerken zijn dicht, ook met Pasen, het kerkelijk hoogtepunt van het jaar. En juist nu zo veel mensen ziek worden en er zo veel angst, zorgen en verdriet is, kunnen dominees en pastoors niet bij mensen op huisbezoek.

Hoop

Ze streamen hun kerkdiensten, die ze live via de mobiele telefoon of laptop delen. Ze luiden de klokken elke woensdagavond om zeven uur, als teken van hoop en bemoediging. Ze bellen hun parochianen en gemeenteleden. Ze horen zorgen aan, ze houden contact met zieken. „Ik heb niet direct een oplossing”, zegt Van Peperstraten. „Maar ik luister. Ik wil er voor mensen zijn.”

„Ik heb nog niet gehoord van zieken hier”, zegt Rudolf Scheltinga, pastoor van de oud-katholieke kerk in Egmond aan Zee. „Maar mensen maken zich zorgen en hebben verdriet. Opa’s en oma’s die hun kleinkinderen niet even kunnen knuffelen. Dat doet pijn. Plus de angst, hoe lang gaat dit nog duren? Het toeristenseizoen zou nu beginnen. Het hoort druk te zijn in Egmond. Maar het is akelig stil. Dat raakt mensen financieel. Waar gaat dan heen?”

Kerken mogen met maximaal dertig mensen doorgaan, maar dat gebeurt nergens. Scheltinga: „Ik heb meteen gezegd: daar begin ik niet aan. Moeten we dan bij de deur gaan tellen en tegen nummer 31 zeggen, ga maar naar huis? Hier zitten normaal wel 100 tot 150 mensen op zondag.”

Met dagelijkse gebeden, die via de telefoon of de laptop te volgen zijn, hoopt Scheltinga toch te voorzien in de behoefte aan spiritualiteit in coronatijd. En corona of niet, in de Sint Agneskerk zal zondag toch het ’U zij de Glorie’ klinken, met orgel en trompet. En ook het Egmonds Paaslied. „Ja we hebben hier een eigen Paaslied. Als we dat niet kunnen zingen, dan is het in Egmond geen Pasen.”

Paaskaarsen

De lokale omroep van Bergen zendt elke zondag een kerkdienst uit, sinds de coronacrisis „En met Pasen zijn ze dus bij ons. Ik doe dit samen met mijn collega-pastoor en dominee uit Egmond. We steken drie paaskaarsen aan. We hebben een organist, een trompettist en vier koorzangers. We pakken uit, binnen de mogelijkheden die er zijn. Dat orgel zullen ze buiten wel horen. Maar de kerk blijft wel leeg hè.”

Scheltinga merkt dat de Egmonders, terwijl ze afstand houden, elkaar nu meer groeten op straat. „We zeggen elkaar allemaal gedag. Ook de mensen die elkaar niet kennen. Ik maak ook meer praatjes op straat. Met iedereen hoor. De meeste mensen hier in het dorp weten wel wie ik ben, ook de niet-kerkgangers. Ik ben er voor alle mensen. Ik kan alleen de Prins Hendrik Stichting niet in. Dat zit hermetisch dicht. Maar ik heb geluk met mijn oud-collega die daar woont, Koos van Oosterhout. Die kan daar heel veel doen.”

Heel druk

De pastoors zijn altijd bereikbaar. Maar mensen bellen niet zomaar, merken ze. „Ze denken: hij zal het wel heel druk hebben”, zegt Van Peperstraten. Spreekt hij met mensen over corona, dan ziet hij de hele waaier van emoties. „Er zijn ouderen die erg bang zijn. Maar ik spreek ook mensen die erin kunnen berusten. Die zeggen: ik heb een mooi leven gehad en we zullen wel zien hoe het gaat. Dat kan ook deel uitmaken van de geloofsbeleving, dat je het uit handen kunt geven.”

Van Peperstraten staat sinds de coronacrisis op zondag alleen in de kerk en neemt zijn preken op met de mobiele telefoon. „Ik heb er speciaal een microfoontje voor gekocht.” Zijn kerkgangers kunnen thuis meekijken. Voor de Paasweek heeft hij korte gebedsdiensten van tevoren opgenomen. „Maar ik mis het samenzijn, het contact. Het praatje bij de koffie na afloop. Daar hoor je wat er speelt. Door de gesprekjes, vaak juist ook door wat er niet gezegd wordt.”

Scheltinga: „Het geloof is iets wat je met elkaar deelt. Samen zingen, samen bidden. Dat is er nu niet. En het koffiedrinken, ja dat mis ik ook.” Van Peperstraten maakt zich zorgen: „Mensen zijn sociale wezens. We hebben het nodig om bij elkaar te zijn. Wat doet die verplichte afzondering met ons? Eenzaamheid neemt toe. Zeker als je digitaal niet zo handig bent. En we worden uit onze routine getrokken. En we zien een sociale omkering. Allerlei mensen zitten thuis. Hun beroep is niet cruciaal. Het meisje achter de kassa wel. Ook daar moeten mensen mee zien te dealen. Dan ga je je afvragen: wat betekent mijn leven nog? Dat is net zo’n crisis als wanneer je ineens ernstig ziek wordt, terwijl je middenin het leven staat.”

Zelf heeft hij er ook last van dat het leven zo op z’n kop staat, zegt Van Peperstraten: „Ik had niet gedacht dat het me allemaal zo zou raken. Maar ik merk dat ik emotioneler reageer op dingen. Een vriend van me stuurde met Palmpasen een filmpje van zijn buurkinderen die met Palmpasen-stokken over het erf liepen. En echt, ik hield het niet droog.”

Lees ook: Dominee Jolien van Zelderen werkt elke dag een bellijst af. ’Mijn werk is mensenwerk. De arm die je even om iemand heen slaat, dat je iemand even recht in de ogen kunt kijken. Dat is nu allemaal weg’

Meer over corona in deze regio:

Volg hier het liveblog over corona.

We houden een interactieve kaart bij met coronabesmettingen.

Hier vindt u meer artikelen over corona.

Meer nieuws uit Alkmaar

Meest gelezen