Huisartsen doen oproep nu na te denken over het gewenste levenseinde: ’Opname op de intensive care heeft ook een keerzijde’

Huisartsen doen oproep nu na te denken over het gewenste levenseinde: ’Opname op de intensive care heeft ook een keerzijde’
Huisartsen Carla Juffermans en Selma Jonkers: ,,We willen het gesprek over het gewenste levenseinde aanzwengelen, niet zelf beslissen.’’
© Taco van der Eb
Leiden

Wat willen ouderen en mensen met toch al een zwakke gezondheid als ze het coronavirus krijgen? Willen ze wel – indien dat nodig mocht zijn – opgenomen worden in het ziekenhuis en op de intensive care met alle bijkomende nare gevolgen van dien? Huisartsen roepen hun patiënten op hierover nu na te denken en het te bespreken met hun naasten.

„Zodra iemand ziek wordt door corona, dan is die tijd om erover na te denken er niet meer”, zeggen de huisartsen Selma Jonkers uit Leiden (gespecialiseerd in de ouderenzorg) en Carla Juffermans uit Voorhout (gespecialiseerd in de palliatieve zorg en verbonden aan het LUMC als consulent palliatieve zorg en docent).

Vanwaar die haast om nu over het levenseinde na te denken?

Juffermans: „Zolang iemand geen corona heeft, is er tijd om in alle rust de wensen met de naasten te bespreken. Heeft iemand corona, dan kan het ziektebeeld snel verslechteren. Bovendien spelen emoties veel meer een rol. Er kan paniek ontstaan, zeker als iemand erg benauwd is. Je komt in een situatie waarin wij heel snel iets moeten besluiten. We willen liever dat patiënten en hun familie zelf de tijd nemen na te denken over wat ze willen. Vandaar dat we patiënten boven de zeventig jaar en met een kwetsbare gezondheid aan het bellen zijn.”

Jonkers: „Daar zijn wij ook mee bezig. We willen het gesprek aanzwengelen, niet zelf beslissen. Dergelijke gesprekken deden we al, maar door de corona is deze vraag een stuk relevanter. In onze praktijk hebben we al zo’n zestig patiënten benaderd.”

Hoe reageren patiënten tijdens zo’n telefoontje?

Jonkers: „Je merkt dat patiënten de belangstelling waarderen. Er zijn er ook die het ingewikkeld vinden. We leggen de vraag bij hen in de week. We gaan niemand achter de broek aan zitten.”

Juffermans: „Patiënten kunnen ook opgelucht reageren. Ze zijn blij dat ze erover kunnen praten. Willen ze geen beslissing nemen, dan is dat ook prima.”

Is deze vraag ook relevant omdat er een tekort dreigt aan bedden op de intensive care?

Juffermans: „Dat is niet de reden. Het gaat erom goede zorg te verlenen. De vraag die hier speelt is ’wil iemand wel op de intensive care terecht komen?’ Tachtig procent van de ouderen krijgt milde klachten en herstelt weer. Bij de twintig procent die wel heel ziek wordt, moet je je afvragen hoe zinvol een opname in het ziekenhuis is. De zorg kan ook in de verpleeghuis of thuis worden gegeven. Stel dat iemand komt te overlijden, dan is er veel meer contact met hun dierbaren.”

„Stel dat iemand zo ziek is, dat een wekenlange opname op de intensive care nodig is, moet hij of zij ook de keerzijde weten. De kans op overlijden blijft groot voor mensen met een zwakke gezondheid. Wie het niet redt, sterft in eenzaamheid, want bezoek op de ic is niet toegestaan. Alleen kan er even afscheid worden genomen.”

Jonkers: „Wie de intensive care wel overleeft, wacht vervolgens een intensieve revalidatieperiode. De vraag is daarbij bijvoorbeeld of de longen wel gaan herstellen. Iemand die toch al moeite heeft met lopen, kan na zo’n lange ic-periode nog slechter lopen. En we weten ook dat een ic beangstigend is. Een patiënt kan dan somber en verward worden.”

Juffermans: „Een ic-opname door corona is anders dan door bijvoorbeeld een hartinfarct. Dan lig je er maar twee, drie dagen.”

Is opname op de intensive care voor alle ouderen af te raden?

Jonkers: „Het gaat vooral om de fysieke leeftijd en niet om de biologische leeftijd. Iemand van 65 kan in zijn doen en laten al oud zijn terwijl iemand van 80 nog heel vitaal en gezond is.”

Kan er tijdens zo’n gesprek ook een wens voor euthanasie worden vastgelegd?

Juffermans: „Dat is nu niet aan de orde. Een euthanasieverklaring vereist veel voorbereiding en gesprekken. Die tijd is er niet bij patiënten die ziek worden door het coronavirus.”

Willen jullie de keuze die ouderen maken, weten of is een briefje op de keukentafel genoeg?

Jonkers: „Wij willen het graag weten. Dan geven we deze wens ook door aan de huisartsenposten.”

Juffermans: „Voor wie het moeilijk vindt om erover te praten, is er een keuzehulp. De website thuisarts.nl/levenseinde kan helpen om tot een keuze te komen.”

Meer nieuws uit Amsterdam

Meest gelezen