Premium

Vernieuwing van Haarlem-Schalkwijk komt lekker op stoom: ’De ambities zijn erg hoog, maar het zijn geen luchtkastelen’

Vernieuwing van Haarlem-Schalkwijk komt lekker op stoom: ’De ambities zijn erg hoog, maar het zijn geen luchtkastelen’
Schalkwijk Midden is straks onherkenbaar.
Haarlem

De ambities zijn erg hoog, maar het zijn geen luchtkastelen. Met die woorden omschreef de inmiddels overleden wethouder Jan Haverkort (PvdA) in 1998 het uitvoeringsprogramma voor Schalkwijk 2000+. Met dat door deskundigen opgestelde plan zou dit Haarlemse stadsdeel goed de 21ste eeuw kunnen worden binnengeloodst, meende Haverkort.

In november 1999 gaf de gemeenteraad haar goedkeuring aan het uitvoeringsprogramma. Met de daarin voorgestelde ingrepen wilde de gemeente veel sociale problemen in de toekomst voorkomen. Want de Schalkwijkse woningvoorraad bestond voor een groot deel uit sociale huurwoningen, zo’n zeventig procent.

Toestanden als in de Groningse Oosterparkbuurt waar rellen waren uitgebroken, wilde Haverkort voorkomen, zei hij in 1998 in Haarlems Dagblad. Niet dat voor dergelijke onrust in Schalkwijk aanwijzingen waren, maar meer variatie in het woningaanbod en een grotere verscheidenheid aan voorzieningen werd wel heilzaam geacht.

Aan het uitvoeringsprogramma ging eind jaren negentig nog een festival vooraf, waar Schalkwijkers hun ideeën konden indienen voor verbetering van hun wijk.

Vernieuwing van Haarlem-Schalkwijk komt lekker op stoom: ’De ambities zijn erg hoog, maar het zijn geen luchtkastelen’

Hoofddorp

De helft van de beoogde nieuwbouw moest bestaan uit duurdere huurhuizen en luxe koopwoningen, met de nadruk op de bouw van eengezinswoningen. Dan zouden mensen uit een van de vele flatwoningen binnen hun eigen wijk een nieuw huis kunnen vinden.

Verhuizen naar Hoofddorp of Heerhugowaard was dan niet meer nodig. De nieuwbouw zou ook een kapitaalkrachtiger groep nieuwe bewoners kunnen aantrekken. De gemeente ging toen nog uit van 1900 extra woningen.

Het wegenstelsel moest ook flink op de schop. De Europaweg zou de centrale ontsluitingsweg worden, die ter hoogte van het winkelcentrum verdiept zou worden aangelegd. De Amerikaweg werd geheel geschrapt, waarmee ruimte voor woningbouw kon ontstaan. Autoverkeer tussen de vier deelwijken moest onmogelijk worden gemaakt, elke wijk zou een eigen ontsluiting op de Europaweg moeten krijgen.

Vernieuwing van Haarlem-Schalkwijk komt lekker op stoom: ’De ambities zijn erg hoog, maar het zijn geen luchtkastelen’

Voorbeeld

De uitvoering van dergelijke ambitieuze lange termijn plannen wil echter nog wel eens spaak lopen. In Schalkwijk ging het ook met horten en stoten. Eind jaren negentig werden aan de oostrand van Meerwijk al de vier verpauperde sociale huurflats van het C240-complex gesloopt. Ze werden vervangen door eengezinswoningen en betere flatwoningen.

Het diende als voorbeeld voor de metamorfose die Schalkwijk moest ondergaan. Na de millenniumwisseling kwam de uitvoering geleidelijk op gang met onder meer de bouw van het wijkje Schoolenaer tussen het Spaarne en het Engelandpark en het Doctershof aan de Boerhaavelaan.

Spelbreker

De economische crisis die in 2008 uitbreekt ontpopt zich als de grootste spelbreker bij het realiseren van het toekomstscenario. Zo gaat het plan Belcanto voor het oude belastingkantoor en omgeving ten onder. Vooral de ambitieuze plannen van architect en stedenbouwkundige Jo Coenen voor het winkelcentrum moeten ingrijpend worden bijgesteld.

Vernieuwing van Haarlem-Schalkwijk komt lekker op stoom: ’De ambities zijn erg hoog, maar het zijn geen luchtkastelen’
Woningbouw in plaats van kantoren in Schalkwijk Midden.

Gezien ook de almaar toenemende winkelleegstand wordt gekozen voor een compacter winkelcentrum. Vooral aan de zuidkant, rond het voormalige V&D-pand, moet het winkelcentrum inkrimpen. Ook de verdiepte Europaweg overleeft de crisis niet. Het idee om de Amerikaweg op te heffen was al eerder gesneuveld, maar dan om verkeerstechnische redenen. Die blijkt onmisbaar voor een goede verkeersafwikkeling.

Nu de crisis achter de rug is, verschijnen de bouwkranen weer in het straatbeeld. Een fraai woningproject aan de Italiëlaan is inmiddels opgeleverd, evenals de woonbuurt Entree West tegenover het Spaarne Gasthuis of de twee ronde woontorens Tango en Twister langs de Aziëweg. Entree Oost schiet nu uit de grond, binnenkort volgen twee woontorens langs de Aziëweg.

Vernieuwing van Haarlem-Schalkwijk komt lekker op stoom: ’De ambities zijn erg hoog, maar het zijn geen luchtkastelen’

De afgelopen jaren zijn door woningcorporaties al een groot aantal flatgebouwen opgeknapt en energiezuiniger gemaakt. Het compactere winkelcentrum als levendig stadshart is nog steeds de inzet van het aangepaste plan van Jo Coenen. De uitbreiding op het Floridaplein en de eigen bioscoop voor Schalkwijk zijn daar nu in aanbouw.

Maatwerk

Het huidige college dreigde nog even roet in het eten te gooien. Het stelt bij bouwprojecten namelijk als eis dat van de nieuwe woningen veertig procent in de sociale huursector moet worden gerealiseerd. Onder druk van projectontwikkelaars en wijkraden is nu in Schalkwijk bij lopende projecten gekozen voor maatwerk per project.

Daarmee lijken de plannen voor grootschalige woningbouw aan de zuidkant van het winkelcentrum of de transformatie van de voormalige VNU-toren tot appartementengebouw vlot getrokken.

Vernieuwing van Haarlem-Schalkwijk komt lekker op stoom: ’De ambities zijn erg hoog, maar het zijn geen luchtkastelen’
De nieuwbouw van Entree West is inmiddels opgeleverd.
© Foto’s United Photos/Toussaint Kluiters

Zette de gemeente twintig jaar geleden nog in op 1.900 extra woningen, dat aantal is nu flink bijgesteld. Het college heeft de omgeving van de noordelijke Europaweg uitgeroepen tot ontwikkelzone, alleen al dat gebied moet goed zijn voor zo’n 2700 nieuwe woningen, voorzieningen en werkplekken.

Die moeten komen op de plek van de kantoren bij de aansluiting op de Schipholweg, in het kantorengebied Schalkwijk Midden en op het terrein van het Spaarne Gasthuis, dat de komende jaren ook een geheel nieuw ziekenhuis langs de Europaweg wil bouwen. In Schalkwijk Midden is het eerste kantoorgebouw omgezet in appartementen, meerdere plannen staan daar nu in de startblokken.

Het ging dus niet om luchtkastelen, beaamt Arnoud Kuiper, gemeentelijk gebiedsmanager voor Schalkwijk, de voorspelling van Haverkort.

Vernieuwing van Haarlem-Schalkwijk komt lekker op stoom: ’De ambities zijn erg hoog, maar het zijn geen luchtkastelen’
Fraaie nieuwbouw aan de Italiëlaan.

,,Er is heel veel gerealiseerd en we zijn er voorlopig nog wel even mee bezig. Vooral na de crisis kwam er een omwenteling op gang. Voor die tijd waren er wel ideeën, maar weinig partijen om dat uit te voeren. Nu weet iedereen Schalkwijk te vinden en weten we allerlei partijen aan ons te binden die willen investeren. De plannen komen absoluut lekker op stoom.’’

Hij moet lachen als hij het aantal van 1.900 woningen hoort. ,,Ik denk dat het er wel 5.000 kunnen gaan worden. Toen ging het vooral om grotere eengezinswoningen, nu meer om kleinere woningen voor starters en ouderen. De grotere diversiteit aan woningen die Haverkort twintig jaar geleden voor ogen had, hebben we zeker bereikt. Dat is nog steeds onze ambitie, maar we hebben nu wel te maken met een groot tekort aan goedkopere huurwoningen. Dus willen we toch weer sociale huurwoningen toevoegen.’’

Schalkwijkers zijn ook tevreden over hun wijk, merkt Kuiper. ,,Kijk hoe Meerwijk of de Europawijk er nu bij ligt, daar is de leefbaarheid er echt op vooruit gegaan. Schalkwijkers zien die verbeteringen. Dat is de rest van Haarlem soms nog niet helemaal duidelijk.’’

Vernieuwing van Haarlem-Schalkwijk komt lekker op stoom: ’De ambities zijn erg hoog, maar het zijn geen luchtkastelen’
De uitbreiding van het winkelcentrum.
Vernieuwing van Haarlem-Schalkwijk komt lekker op stoom: ’De ambities zijn erg hoog, maar het zijn geen luchtkastelen’
Vijverpark in Entree Oost vordert in rap tempo.

Meer nieuws uit Haarlem

Meest gelezen