Premium

Camerabewaking bij de nesten en vosvrije plasdraslandjes: als je het als weidevogel niet redt in de Eempolder, dan red je het echt helemaal nergens

Camerabewaking bij de nesten en vosvrije plasdraslandjes: als je het als weidevogel niet redt in de Eempolder, dan red je het echt helemaal nergens
Wilhem Bos (links) en Henk van Twillert zetten een camera neer bij een kievitsnest.
© foto’s caspar huurdeman

Camerabewaking bij de nesten, kilometers lange rasters met schrikdraad rond broedgebieden, pompen op zonne-energie die water oppompen om stukken weiland plasdras te maken. Collectief Eemland trekt dit jaar werkelijk alles uit de kast om de weidevogels een duwtje in de rug te geven. Als je het als kievit, grutto, tureluur of scholekster niet redt in de Eempolder, dan red je het echt nergens.

Het broedseizoen in de landerijen aan weerszijden van de Eem is weer losgebarsten. De eerste nesten met kievitseieren zijn gevonden en gemarkeerd met stokken. Niet al te dichtbij, want dat trekt ook weer gasten aan die minder welkom zijn. „Je moet sowieso niet te dicht bij de nesten komen. Roofdieren volgen je sporen”, vertelt Henk van Twillert, een van de mannen van Collectief Eemland. Vlakbij het nest kievitseieren - het zijn er keurig vier, zoals het hoort – schiet een tureluur weg. „Tureluurs nestelen vaak vlakbij een kievit. Kieviten zijn heel agressief tegen aanvallers, dus die tureluur zoekt die bescherming een beetje op.”

Camerabewaking bij de nesten en vosvrije plasdraslandjes: als je het als weidevogel niet redt in de Eempolder, dan red je het echt helemaal nergens
Kwartet kievitseieren.

Behalve de gebruikelijke stokken aan weerszijden krijgt het kievitsnest er dit jaar ook iets nieuws bij: een paaltje met een camera. Met duivenpinnen bovenop, om te voorkomen dat een of andere bijdehante buizerd een mooie uitkijkplaats in de camera zou gaan zien. Wat het nest vlak voor zijn snavel niet heel kansrijk zou maken. „We hebben negentien van dit soort camera’s in bruikleen gekregen van de Fauna Beheer Eenheid”, vertelt gebiedscoördinator Wilhelm Bos van Collectief Eemland. „Zijn we heel blij mee.”

Rovers in beeld

De camera’s staan 24/7 aan en maken automatisch foto’s als er iets beweegt. Dergelijke cameravallen worden vaak gebruikt voor onderzoek, en dat is ook in dit geval de bedoeling. „We willen een goed beeld krijgen van de predatoren die het voorzien op de weidevogels. Vossen en hermelijntjes zijn een beetje de logische rovers in dit gebied, maar we willen daar meer over weten. Kraaien zouden trouwens ook goed kunnen. Maar in welke mate slaan ze toe? Zijn het vooral vossen? Of juist hermelijntjes? Toch kraaien? Als we dat weten kunnen we ook gerichter maatregelen nemen. Bijvoorbeeld ontheffing vragen om kraaien met kooien te bestrijden.”

Bos sluit naast de ’usual suspects’ ook andere roofdieren niet uit: katten. „Die lopen hier ook rond. Komen van de boerderijen. Het zijn vaak half verwilderde dieren die heel ver het land in trekken. Ik heb een tijdje een camera op een bruggetje gehad, elke nacht kwamen er vier katten voorbij.” Katten mogen afgeschoten worden als ze meer dan driehonderd meter van de bewoonde wereld zijn, benadrukt Bos. „Maar ja, ga je dat doen?”

Schieten op katten ligt wat gevoelig, het schieten van vossen en kraaien is al jaren praktijk. Jaarlijks leggen zeventig vossen het loodje. „En desondanks zijn er nog steeds behoorlijk wat vossen in de polder. We hebben zelfs twee jaar achter elkaar een vossennest achter op een erf gehad. Die boer doet verdorie zelf aan weidevogelbeheer ook nog.” Negen jongen dacht de vos in kwestie groot te brengen, maar dat is dus niet gelukt. „Dan zie je die vos met al die jonkies op een rijtje liggen, tja, daar word ik ook niet blij van. Prachtige beesten. Maar we kunnen ze hier niet hebben. Niet zo veel in elk geval.” Voor Bos is het wat dat betreft heel simpel: het is de vos of de grutto. Het aanpakken van de roofdieren is voor Bos logisch. „We pompen met zijn allen hier in Eemland ruim een miljoen in het weidevogelbeheer. Het zou raar zijn als je die vogels dan aan de andere kant allemaal laat opvreten.”

Camerabewaking bij de nesten en vosvrije plasdraslandjes: als je het als weidevogel niet redt in de Eempolder, dan red je het echt helemaal nergens
Het vossenraster wordt net buiten de oeverrand geplaatst.

De mannen en vrouwen van Collectief Eemland zijn afgelopen week ook begonnen met het omheinen van de broedgebieden met speciale vossenrasters. „We hebben vorig jaren als pilot twee stukken omrasterd, nu doen we er twintig. Ja het liefst zouden we natuurlijk alles doen, maar het kost geld he. Er zijn wel regelingen voor, maar je moet het eerst zelf investeren en daarna krijg je het terug. En we zijn niet zo rijk dat we alles in een keer zelf kunnen voorschieten. Het is per plasdrasgebied een kilometer aan raster. Dus als we het geld voor deze twintig terug hebben gekregen kopen we er weer rasters bij voor nog twintig broedgebieden.”

Vijf keer zo veel

Die broedgebieden in de Eempolder bestaan uit stukken land die dankzij speciale pompen met zonnepanelen natter worden gehouden dan de rest van de polder. Weidevogels houden namelijk van nattere weilanden dan de boeren voor hun bedrijf kunnen gebruiken, dus het is zoeken naar iets waar beide partijen mee kunnen leven. En het plasdras zetten werkt. „Van de negentig boeren die aan weidevogelbeheer doen zijn er nu zeventig die een stuk plasdras hebben. Tellingen hebben aangetoond dat op die stukken vijf keer zo veel weidevogels zitten. En ze zoeken het ook op. We hadden vorig jaar een nest kieviten buiten het plasdras-gebied. Die kievit is met haar jongen 350 meter gaan lopen om naar de plasdras te verhuizen. Ze zien dat het daar beter is.” De natte stukken met een kruidenrijk grasland eromheen worden pas na 15 juni gemaaid. Weidevogelparadijs dus.

Camerabewaking bij de nesten en vosvrije plasdraslandjes: als je het als weidevogel niet redt in de Eempolder, dan red je het echt helemaal nergens

Maar liefst vijf keer zo veel weidevogels als op een gewoon weiland, dat ontgaat ook vossen niet. „Vandaar dat we die stukken nu allemaal willen gaan omheinen met vossenrasters”, legt Bos uit. Het is een ingenieus systeem dat de vossen moet buitenhouden. Vier strengen schrikdraad, net uit de kant van de sloot, boven het water. De stroom komt ook in dit geval van zonnepanelen. „Expres boven een sloot, want als je het op de oever zet en het gras gaat groeien en komt er tegenaan dan loopt je stroom weg. En elke keer dat gras weg maaien gaat ook niet want het is stiltegebied.”

Collectief Eemland, wat is dat eigenlijk?

Collectief Eemland is een samenwerkingsverband van negentig boeren en andere grondgebruikers die zich gezamenlijk inzetten voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer. En daarbij geholpen worden door een onmisbaar legertje van vrijwilligers.

Het beschermen van de weidevogels is een belangrijk onderdeel van het werk. Boeren kunnen op twee voorwaarden meedoen: er moeten aantoonbaar nesten op hun land zijn, en ze mogen minimaal tien procent van hun land pas na 1 juni maaien. Omdat dit late maaien minder voedzaam gras en daardoor minder melkproductie betekent, worden de boeren voor dit inkomensverlies gecompenseerd. De boeren van Collectief Eemland hebben ongeveer veertienhonderd weidevogelnesten ’in beheer’. Verspreid over de polder zijn er naar schatting nog zo’n tweehonderd nesten die het zonder beheer proberen.

Het werkgebied - rond Eemnes, Eemdijk, Bunschoten-Spakenburg, Baarn, Soest en Hoogland-West - is te zien op het bovenstaande kaartje. Gekleurde percelen zijn van boeren die meedoen. De verschillende kleuren geven onder meer plasdras en laat maaien aan.

Meer nieuws uit Gooi

Meest gelezen