Premium

Triage van coronapatiënten bij intensive care-afdelingen is nog geen zaak van leven of dood, maar kan het snel worden

Triage van coronapatiënten bij intensive care-afdelingen is nog geen zaak van leven of dood, maar kan het snel worden
Medisch personeel richt een tent voor triage in bij een Italiaans ziekenhuis.
© AFP/MIGUEL MEDINA
Amsterdam

In de coronagebieden in Italië maken verpleegkundigen en artsen noodgedwongen harde keuzes. In triage-tenten voor de ingang van ziekenhuizen bepalen zij welke patiënt ze wel en welke zij niet gaan behandelen. Het zijn keiharde selecties, waarbij het gebrek aan personeel, beademingsapparatuur en capaciteit een steeds grotere rol speelt. Hoe zal dat straks hier gaan?

Het fenomeen triage komt in de schijnwerpers te staan. Sorteren van patiënten, betekent dit. Iets wat op deze wijze in Nederland een ongehoord verschijnsel is.

Doorgaans worden alle patiënten die bij een ziekenhuis binnenkomen, zo goed mogelijk geholpen. Maar artsen en verpleegkundigen, en ook de overheid, bereiden zich voor op een situatie waarbij dit domweg niet langer mogelijk is. En dan beslissen zij letterlijk over leven en dood.

Alle overheidsmaatregelen zijn erop gericht om te voorkomen dat het zo ver komt. Afstand houden tot elkaar, binnen blijven: dat zorgt ervoor dat er niet te veel mensen tegelijk ziek worden door het virus, en zo kan de zorg het nog behappen.

Noodscenario

Maar het noodscenario ligt al klaar voor het geval dat niet meer lukt. De Nederlandse Vereniging van Intensive Care (NVIC) heeft een protocol opgesteld, dat in slechts drie maanden tijd al een paar keer is aangescherpt.

Beschreven wordt hoe het eraan toe zal gaan als alle ziekenhuizen en intensive care-bedden in Nederland vol liggen, en er nog steeds een groei is van het aantal ernstig zieke coronapatiënten.

Over deze ’fase 3’, die in de kleur rood staat weergegeven in het protocol, staat te lezen: „Triage op basis van ’te veel IC-consumptie’ kan voorkomen. Het doel van een triage-protocol tijdens een pandemie is ’om goed te doen voor zo veel mogelijk patiënten.’

Het kan voorkomen dat sommige patiënten te veel IC-zorg nodig hebben. Het kan dan gebeuren dat verdere behandeling op de IC gestopt zou moeten worden om de behandeling van veel meer andere patiënten mogelijk te maken. Dit is een heel moeilijke keuze.’

Code rood-fase

Dus daar heb je het. Niet alle patiënten worden dan nog behandeld. IC-arts Diederik Gommers van het Erasmus Medisch Centrum, die dit stukje tekst voorgelezen krijgt aan de telefoon, beaamt dat het in die code rood-fase zo zal werken. „Het is precies zoals het daar staat.”

„Maar er is nog een tussenstadium, waarbij er wel voldoende IC-capaciteit is, maar wel de vraag moet worden beantwoord of het zin heeft om een patiënt deze zware behandeling aan te doen. Wij triëren altijd op basis van goed medisch handelen, dat doen we ook al bij voldoende IC-capaciteit.”

En eigenlijk gebeurt dat nu al, zonder dat het ’triage’ wordt genoemd. De vraag of een behandeling op een intensive care wel zinvol is, wordt nu namelijk nog vaak buiten het ziekenhuis beantwoord. „Van alle corona-doden overleed een minderheid op een IC. De meeste patiënten kwamen al te overlijden voordat zij daar terecht kwamen. Op basis van triage is dan al besloten - met de patiënt of met hun familie - of het zin heeft om naar de IC te gaan.”

Bij veel bejaarde patiënten met een uiterst zwakke gezondheid die al in een verpleeghuis lagen, werd het niet verstandig gevonden om ze naar een IC over te brengen. Ze zouden daar nooit meer beter worden, en er een ellendige laatste tijd doormaken.

De vraag of een medische behandeling op een IC zinvol is, zal in de beruchte fase 3, als er wel een tekort bestaat aan IC-bedden, indringender dan ooit tevoren worden opgeworpen. Die fase kan alleen door het ministerie van VWS worden afgekondigd.

Medisch zinvol

„Dan vindt triage plaats terwijl er tekort is aan IC-bedden. Ziekenhuizen in heel Nederland liggen dan al vol. Hoe ga je daarmee om? Dán moet je kiezen tussen meneer A of meneer B. In het begin gebeurt dat op basis van comorbiditeit (een patiënt met meerdere aandoeningen), de uitgangssituatie van de patiënt. Als die patiënt al een sombere overlevingsprognose heeft, bijvoorbeeld een laatste stadium van kanker, wat is dan de prognose na opname op de IC? Wat is het vooruitzicht van zo’n patiënt, heeft het wel zin om hem een coronabehandeling aan te doen en daarna nog een revalidatie daarvan te laten doormaken?”

,,Elke behandeling moet medisch zinvol zijn”, besluit Gommers. ,,Dat is niet het geval als je de laatste zes maanden van je leven alleen maar aan het revalideren bent van een behandeling.”

Fase 1 kan snel fase 3 worden

Nederland bevindt zich nu nog in fase 1 van het uitbraakprotocol. Nu is er ook al triage, maar die werkt anders.

Gommers legt uit: „De triage die op dit moment plaatsvindt in de tenten die her en der voor ziekenhuizen zijn geplaatst, is bedoeld om patiënten te schiften. Ziekenhuizen moeten weten of patiënten positief of negatief zijn getest op Covid-19. En er is nog een derde categorie, die van de patiënten die worden verdacht van Covid-19. Die patiëntenstromen moeten we bij elkaar leggen. Dit is een triage op basis van de aanwezigheid van het virus.”

De IC-arts waarschuwt dat de situatie snel kan veranderen. Bij fase 2 wordt het aantal IC-bedden sterk vergroot. Bij fase 3 komen daar nog eens duizend bedden bij zodat er uiteindelijk 2500 zijn.

Met bezorgdheid kijkt Gommers naar het snel groeiende aantal coronapatiënten op de IC-afdelingen. „Maandag groeide het met 82 patiënten. Ik had gehoopt op niet meer dan vijftig. Als de vraag naar IC-plekken door patiënten groter wordt dan het aanbod aan bedden, hebben we daarmee te dealen. Prognoses doen er dan niet meer toe. We moeten zorg leveren, van dag tot dag.”

Hij noemt het een ’race tegen de klok’ om een situatie als in Italië te voorkomen. „Al die extra bedden, met beademingsapparatuur. Hebben we dat wel tegen die tijd? De klok tikt. Niemand heeft dit ooit meegemaakt.”

Meer over corona in deze regio:

Volg hier het liveblog over corona.

We houden een interactieve kaart bij met coronabesmettingen.

Hier vindt u meer artikelen over corona.

Meer nieuws uit Amsterdam

Meest gelezen