Premium

Alle woningen in de Visbuurt, Sluisdijk en Centrum Den Helder plat, tijd voor (toren)flats. ,,Het was een serieus plan, echt van Lotje getikt.’’

1/2
Den Helder

Alle honderden huizen in de Visbuurt, Sluisdijk en het Centrum plat. Om plaats te maken voor rijen flats, met hier en daar ook nog een torenflat. Idioot plan? Het kwam in 1967 echt op tafel en zorgde voor groot verzet onder de Helderse bevolking.

Den Helder zou vanaf de jaren zeventig uitgroeien tot een stad met 250.000 inwoners, zo was de visie. En dan moest er stedenbouwkundig wel wat veranderen. Op Wereldstedebouwdag 1967 presenteerde de gemeente een schets waarop een complete gedaantewisseling te zien was van de dichtbevolkte wijken Visbuurt, Sluisdijk en Centrum. Alles moest op de schop. Ook stonden er een paar brede wegen ingetekend.

(De tekst gaat verder onder de foto)

Alle woningen in de Visbuurt, Sluisdijk en Centrum Den Helder plat, tijd voor (toren)flats. ,,Het was een serieus plan, echt van Lotje getikt.’’
De beruchte schets voor de stadsvernieuwing uit 1967. De Visbuurt telt een groot aantal flats met vijf of zes woonlagen. Zulke flats staan er ook langs de randen van Centrum. Onder meer aan de Zuidstraat staan (met vierkantjes) torenflats ingetekend. Sluisdijk is vooral openbaar groen geworden.
© Afbeelding Helderse Historische Vereniging

Het deed de alarmbellen nog niet echt rinkelen, maar toen in de zomer van ’71 een bouwbedrijf het eerste plan presenteerde, begon in de Visbuurt het bloed te koken. ,,Het plan was echt van Lotje getikt’’, zegt Ko Minneboo, die destijds tot de actievoerders behoorde.

Stencilmachine

Bij de speeltuinvereniging ging de stencilmachine aan voor een huis-aan-huisfolderactie, het buurthuis puilde later uit van de buurtbewoners. Wie er niet meer in kon, volgde buiten via een geluidsinstallatie de vergadering. De ongerustheid was groot, de Visbuurt zou een soort Bijlmer worden, bomvol flats. De huidige bewoners moesten maar verkassen naar de nieuwbouw in Julianadorp. ’Over mijn lijk’, zeiden de Piloërs.

Prachtige tijd

,,Een prachtige tijd’’, blikt Ko Minneboo terug op die periode van eensgezind verzet. ,,Iedereen inspireerde elkaar.’’ Volgende maand vertelt hij er over in bibliotheek School 7, als toelichting op twee oude tv-documentaires over de Visbuurt die dan te zien zijn via de Helderse Historische Vereniging. ’De Straat’ is gemaakt in de roerige jaren zeventig, ten tijde van de opstand. ’Beeldspraak: De Visbuurt en Andriessen’ gaat over de Haarlemse stadsarchitect Andriessen, die van de Visbuurt in de jaren zeventig het landelijk voorbeeld van geslaagde stadsvernieuwing maakte.

(De tekst gaat verder onder de foto)

Alle woningen in de Visbuurt, Sluisdijk en Centrum Den Helder plat, tijd voor (toren)flats. ,,Het was een serieus plan, echt van Lotje getikt.’’
1976, Geert de Vries, bewoner en vicevoorzitter van de Belangenvereniging Visbuurt, krijgt de felicitaties van Tweede-Kamerlid en naderhand minister Nypels vanwege de stadsvernieuwing.
© Archieffoto

Andriessen werd ingehuurd door de gemeente, op voordracht van de actievoerders. Die hadden het voor elkaar gekregen dat de gemeenteraad de sloopplannen afschoot, door zelf met een renovatieplan te komen. ,,Andriessen had een heel eigen benadering, hij zei dat de bewoners de deskundige opdrachtgevers waren, hij zette het wonen en de mensen centraal.’’

Verpauperd

De Visbuurt ontsprong de dans: geen sloop maar verbouwing van woningen. Sluisdijk ging daarentegen wel plat. ,,Die buurt was niet meer te redden. De gemeente kocht er huizen aan en liet ze dan dichtspijkeren. Het was er echt verpauperd.’’ Den Helder was overigens niet de enige gemeente die van buurten met kleine, oude huisjes af wilde. In de jaren zeventig was nieuwbouw het ideaal.

Minneboo neemt Sluisdijk mee in zijn toelichting, net zoals het lot van Centrum. Daar werd gedeeltelijk gesloopt. ,,Omdat ze daar te laat wakker werden, pas toen het bestemmingsplan al was vastgesteld.’’

Het verzet richtte zich in Centrum tegen de sloop en tegen de geplande Noordelijke Randweg door de buurt. De gemeente vond die nodig vanwege het toenemende autoverkeer. Ook vanaf de kant van De Schooten moest een ontsluitingsweg komen naar Willemsoord. Dat was toen nog in gebruik als rijkswerf, met rond de tweeduizend man aan personeel. Beide wegen kwamen er niet.

Architect Gall

In Den Helder was vaker opschudding vanwege stadsvernieuwingsplannen. Begin deze eeuw joeg stadsarchitect Stefan Gall binnenstadbewoners tegen zich in het harnas. Ook hij stelde sloop voor in Centrum en Sluisdijk. Een plan dat uiteindelijk niet doorging.

,,En nu heb je de Balistraat. Bewoners weten niet wat er gaat gebeuren, er zijn huizen die leeg blijven. We zijn een halve eeuw verder, maar er is niets geleerd van de Visbuurt. Ze hebben het over woningen, niet over wonen.’’

Presentaties

De Helderse Historische Vereniging biedt het filmprogramma op woensdag 11 maart ’s avonds aan vanaf half acht en op dinsdag 17 maart ’s middags vanaf twee uur. De documentaires duren vijftig en 35 minuten. Kaartjes kosten 4,50 euro. Ze zijn al verkrijgbaar aan de bibliotheekbalie en via de website van KopGroep Bibliotheken.

In de zaal is plaats voor negentig bezoekers. Mocht de belangstelling zo groot zijn dat mensen achter het net vissen, dan kan er eventueel nog een volgende ronde komen. De vertoningsrechten zijn namelijk voor het hele jaar aangekocht.

Meer nieuws uit Den Helder e.o.

Meest gelezen