Premium

A-Fords, Cadillacs, Daimlers en Hupmobiles: dit waren de eerste auto’s die door Schagen reden

A-Fords, Cadillacs, Daimlers en Hupmobiles: dit waren de eerste auto’s die door Schagen reden
Kees Kruit en Anthony van Kampen (r) bij hun rally-Fait, 1939.
© Foto collectie Jan Buisman
Schagen

G 81091 was het kenteken van de eerste auto van het Schager bedrijf Volten Natuursteen. Jan Gerrit Volten kreeg in 1931 dit nummer op zijn naam voor een A-Ford. Bij autoleverancier Blaauboer & Kossen was de ondernemer bedenkelijk aangekeken. Kon dit steenhouwertje zo’n dure wagen betalen? Hij was immers geen dikke boer uit de Wieringerwaard.

Hendrik Johan Volten kocht de auto, maar het kenteken kwam op naam van zijn zoon. In 1920 begon Hendrik Jan de ’Eerste Schager Steenhouwerij’. Zoon Jan Gerrit volgde hem op. Volten Natuursteen bestaat dit jaar honderd jaar. Het is sinds enkele jaren niet meer in handen van de familie Volten.

(Tekst gaat verder onder foto)

A-Fords, Cadillacs, Daimlers en Hupmobiles: dit waren de eerste auto’s die door Schagen reden
Hendrik Johan Volten (rechts) bij zijn A-Ford. Het kenteken van deze auto kreeg hij in mei 1931. In het midden zoon Jan Gerrit Volten, links knecht Bram Bart.
© Foto collectie Harry Kooij, met dank aan Dolf Volten

Als opvolger van de T-Ford kwam de A-Ford in 1928 op de markt. Het voertuig kostte 1985 gulden, weet Harry Kooij (64) uit Oudesluis.

Als hobby doet Kooij onderzoek naar de eerste auto’s in Schagen. Hij pluist de 253.000 kentekens uit die van begin 1906 tot eind 1950 in Noord-Holland zijn uitgegeven. Dat gebeurde toen op naam. Eerder, vanaf 1898, werden er rijksnummers uitgegeven.

(Tekst gaat verder onder foto)

A-Fords, Cadillacs, Daimlers en Hupmobiles: dit waren de eerste auto’s die door Schagen reden
Doeke Wit verkocht koffie, thee, tabak en sigaren.
© Foto collectie Harry Kooij

Harry Kooij verdient zijn brood als financieel administrateur. Zijn vrije tijd vult hij veel met regionale historie. In 2016 verscheen zijn boek ’Mooi Schagen’, een wandeling door het Schagen van toen.

Bijna 45 jaar lang had elke provincie zijn eigen kentekens, met een specifieke letter. De G was van Noord-Holland. De eer van het eerste provinciale kenteken in Schagen gaat naar Wilhelm August Daniël Imhulsen. Zijn kledingzaak is voortgezet door het nog steeds bestaande bedrijf Bolte aan de Gedempte Gracht.

Imhulsen kreeg zijn kenteken G 79 op 15 januari 1906. Hij was dus de 79e geregistreerde autobezitter in Noord-Holland. Het voertuig van de ondernemer was een driewieler. Harry Kooij: ,,Twee wielen voor, één achter. Impulsen en zijn vrouw zaten voor, naast elkaar. Achter hen de chauffeur, Jaap Prins.”

Vier dagen later werd de motorfiets van Wilhelm Heinrich Niestadt geregistreerd, onder nummer G 121. De fotograaf had zijn zaak aan de Gedempte Gracht. Ook ondernemer Johan Merz (G 134) en architect Josephus Regnerus Vlaming (G 272) waren er in Schagen snel bij. De Cadillac van de Schager uitgever Piet Trapman kwam eind juli 1912 in de boeken als G 3963. Zijn uitgeverij aan de Laan gaf de Schager Courant uit. De Cadillac kwam waarschijnlijk uit 1927 en kostte nieuw 13.500 gulden. ,,Voor dat geld kon je ook zeventien Opeltjes kopen”, weet Harry Kooij.

(Tekst gaat verder onder foto)

A-Fords, Cadillacs, Daimlers en Hupmobiles: dit waren de eerste auto’s die door Schagen reden
Wilhelm Niestadt met zijn vrouw Maaike van Rijswijk.
© Foto Niestadt Beeldbank

Studebaker

,,Rond 1935 verving Trapman zijn Cadillac door een Studebaker”, vervolgt Kooij. ,,Hij ruilde ’m in bij garage Plevier, zijn buurman aan de Laan. Het was alleen een chassis. Carrosseriefabriek Pennock in Den Haag bouwde er speciaal koetswerk op. Het resultaat was een zeer exclusieve driezitter. Thuishaalder Jan Keesman ging vaak mee. De zetels waren bekleed met Connolly leder, zoals bij een Rolls en Bentley.”

Krantendirecteur Piet Trapman had ook een auto voor zijn verslaggevers. Dit was vermoedelijk een Hupmobile, G 10094. Dit kenteken stond op naam van het bedrijf, Trapman & Co. De wagen, geleverd door garage Plevier, was beschikbaar voor Jaap Zwart en Jan van Ketel.

(Tekst gaat verder onder foto)

A-Fords, Cadillacs, Daimlers en Hupmobiles: dit waren de eerste auto’s die door Schagen reden
Piet Trapman bij zijn Cadillac. Rechts Jan Keesman.
© Foto collectie Martin Plevier

Wie meer voertuigen had, of een andere kocht, behield hetzelfde kenteken. Piet Trapman had meerdere auto’s met de aanduiding G 3963. Trapman verhuisde later naar de Eeuwigelaan in Bergen.

Als de 45e van Schagen noteerde Harry Kooij Cornelis Boontjes. Deze ondernemer verwierf in oktober 1916 het kenteken G 7527 voor een FN, een Belgisch automerk. Met deze ontdekking ontzenuwt Kooij de mythe dat Boontjes in Schagen de eerste autobezitter was. ,,Al meer dan veertig Schagenaars gingen hem dus voor.”

In de provinciale registratie over de periode 1906-1950 zitten ook motorfietsen. Sikke Smeding uit Schagen kreeg in april 1921 voor zijn tweewieler het nummer G 15878. Smeding was toen directeur van de Rijkslandbouwwinterschool in de Schager Landbouwstraat. Hij speelde later een belangrijke rol bij de drooglegging van de Wieringermeer. Van 1935 tot 1954 was Smeding hoofd van de Directie van de Wieringermeer, de rijksdienst die de IJsselmeerpolders moest inrichten en in cultuur brengen. Op de foto rechtsonder zit hij op zijn motor, helemaal links. Naast hem leerlingen van de Rijkslandbouwwinterschool. De motorrijders zijn (vlnr) Roel Stoepker (achterop Jaap Roeper), Herman Keijzer (met Arie Stins), en Elbert Gerrit Wonder (met Jan Blaauboer). ,,Rijke boerenzoons hadden een motor. Vaak was dat een Indian”, aldus Harry Kooij.

(Tekst gaat verder onder foto)

A-Fords, Cadillacs, Daimlers en Hupmobiles: dit waren de eerste auto’s die door Schagen reden
Schooldirecteur Sikke Smeding (l) met leerlingen.
© Foto collectie familie Wonder

De eerste vrouw uit Schagen die een kenteken op haar naam kreeg, is Antje Meurs-de Graaf, zag de Oudesluizer. Dat was half augustus 1923. Zij woonde toen aan de Landbouwstraat. In oktober 1924 duikt de tweede vrouw op: Antje Dieuwertje Elisabeth Waiboer. Aan de Landbouwstraat woonde zij met twee eveneens ongetrouwde zussen. Ze waren niet onbemiddeld. Het provinciale kentekensysteem is in 1951 vervangen door de huidige landelijke registratie. Harry Kooij bestudeerde ook de registraties in de periode 1898-1905, toen een nationaal systeem gold. In september 1896 verschenen in ons land de eerste auto’s. Gemotoriseerd vervoer werd pas vanaf voorjaar 1898 geregistreerd. Het allereerste kenteken kreeg een Groninger op 26 april 1898. Zijn vervoermiddel kreeg het cijfer 1.

Op dezelfde dag was notaris Johannes Philippus Backx uit Wieringerwaard de vierde inschrijver. Zijn Daimler kreeg dus het cijfer 4. Hij had later drie auto’s. In 1899 kreeg zijn Mors het nummer 56, in 1903 zijn D’Arracq het nummer 594. De Daimler had hij gekocht in oktober 1896.

A-Fords, Cadillacs, Daimlers en Hupmobiles: dit waren de eerste auto’s die door Schagen reden
Mors van notaris Backx. Hier met zoon en chauffeur Kuiper.
© Foto collectie H. Kooij

Kooij: ,,Hij wordt vaak de eerste autobezitter van ons land genoemd. Ik heb daarvoor geen bewijs gevonden. Wel behoorde hij tot de eerste vijf.” Er zijn 2065 rijksnummers uitgegeven, tot eind 1905. Dat gebeurde niet aan Schagenaars. Die kwamen later.

Daimler op de Gracht

De eerste auto die in Schagen kon worden bewonderd, was van notaris Backx. Dat durft Harry Kooij wel te zeggen. Uit zijn rijke verzameling oude foto’s haalt hij een ansicht van de Gedempte Gracht die verzonden is op 23 augustus 1900. Daarop is een auto te zien. ,,Dat moet de Daimler van de notaris zijn.”

A-Fords, Cadillacs, Daimlers en Hupmobiles: dit waren de eerste auto’s die door Schagen reden
Gedempte Gracht. Deze ansichtkaart is verzonden in augustus 1900. Links rijdt een auto. ,,Dit is de Daimler van notaris Backx . Dit zal de eerste auto zijn die in Schagen reed.”
© Foto collectie Harry Kooij

Lees hier de digitale editie



Volg ons