Premium

De bijbelse afbeeldingen van Bergenaar Kees de Kort zijn de hele wereld overgegaan: ’Jezus op de fiets, dat kan ook’

De bijbelse afbeeldingen van Bergenaar Kees de Kort zijn de hele wereld overgegaan: ’Jezus op de fiets, dat kan ook’
Kees de Kort in het atelier achter zijn huis, waar hij nog bijna dagelijks schildert.
© Foto Erna Faust

Hele volksstammen kinderen zijn ermee opgegroeid; de 336 kleurrijke schilderingen waarmee hij de 28 delen van ’Wat de bijbel ons vertelt’ illustreerde. Zijn ’Kijkbijbel’ is in zo’n honderd talen verschenen en er zijn wereldwijd naar schatting 33 miljoen exemplaren van verkocht. Kees de Kort is inmiddels 85 maar schildert nog bijna dagelijks in het atelier achter zijn woning in Bergen. Werk van zijn hand prijkt momenteel op de expositie ’Kees de Kort/Ikonen’ in het Bijbels Museum in Amsterdam.

Op de tekentafel in zijn atelier staat een groot doek, waarop hij in blauwtinten de zee en de lucht erboven aan het schilderen is. ’En de zee stond de doden af’, een bijbelse afbeelding die hij eerder in klein formaat schilderde. ,,Ik wilde hem nog een keer schilderen, maar dan losser, beter.’’ Net als het nijlpaard -’Ik heb het nijlpaard geschapen, net als jou’- dat in megaformaat tegen de muur staat. Ook een vergroting van een eerdere bijbelillustratie. Het zonlicht lijkt over de kop van het beest te strijken en je hoort het riet bijna ruisen.

De bijbelse afbeeldingen van Bergenaar Kees de Kort zijn de hele wereld overgegaan: ’Jezus op de fiets, dat kan ook’
’Ik heb het nijlpaard geschapen, net als jou’.
© Kees de Kort

In de boekenkasten staan allemaal bijbels, waaronder ook geïllustreerde van de hand van onder anderen Van Gogh, Rembrandt en Chagall. Ter inspiratie.

Bible belt

Kees de Kort groeide op in een katholiek gezin in Nijkerk, midden in de gereformeerde bible belt. Hij is gelovig opgevoed, maar nooit erg kerkgaand geweest. ,,Maar die bijbel hè, die verhalen heb ik altijd zo mooi gevonden. Abraham, Noach; prachtig allemaal. De bijbel, dat is de realiteit. Het is spannend, het heeft iets monumentaals. Alles komt er in voor; corruptie, moord, overspel. Alles wat mensen uitvreten, wordt in de bijbel verteld.’’ Hij wijst op een schilderij van wulpse vrouwen in een wijngaard. ,,’Hooglied’, ook zo mooi’’, zegt hij met een ondeugende twinkeling in zijn ogen. ,,Van de gereformeerden mocht ik dat niet schilderen hoor, dat mochten ze allemaal niet zien.’’

De bijbelse afbeeldingen van Bergenaar Kees de Kort zijn de hele wereld overgegaan: ’Jezus op de fiets, dat kan ook’
’Paasfeest’.
© Kees de Kort

Maar toch schilderde hij het allemaal, en meer, in honderden bijbelillustraties. In zijn herkenbare, indringende beeldtaal, die het hele verhaal vertelt. Want bij hem zijn het niet de teksten, maar de afbeeldingen die vertellen. Vanaf 1966 illustreerde hij zestien jaar lang voor kinderen bijbelverhalen in 28 losse delen, onder toeziend oog van een commissie van dertig mensen. ,,Katholieken, protestanten, rabijnen, ze zaten er allemaal in. Hard werken was dat. Mijn twee zoons en andere kinderen uit de buurt mochten de tekeningen keuren, ze waren immers voor kinderen bedoeld. ’’

Rwandees dialect

In een van de boekenkasten staat een lange rij exemplaren van de ’Kijkbijbel’, de uitgave van het Nederlands Bijbelgenootschap waarin de 28 delen zijn gebundeld. Elk exemplaar in een andere taal, soms zelfs nog in de plastic verpakking. Onlangs nog kwam er weer een vertaling bij, die misschien ook nog wel hier op de plank belandt: in een Rwandees dialect. ,,Iedereen is mijn tekeningen wel eens tegengekomen. Ik sta er zelf wel eens van te kijken waar ze allemaal belanden. Zo zag ik een keer een foto van de overstromig in Kalimantan, lag er een Kijkbijbel tussen de aangespoelde rotzooi. En toen we een keer in Berlijn waren, lag het memoryspel met mijn tekeningen in de kast op onze kamer.’’

Paus

Anderhalf jaar geleden mocht hij met zijn gezin naar het Rome. Hij had in opdracht van het Vaticaan een aantal bijbelse schilderingen gemaakt en die werden daar gepresenteerd. ,,Mijn werk werd de hele dag op enorm formaat geprojecteerd, ik was verbijsterd toen ik dat zag, ik had ze piepklein geschilderd. We mochten de paus de hand schudden, ik mocht zelfs iets tegen hem zeggen. Het was geweldig.’’

De bijbelse afbeeldingen van Bergenaar Kees de Kort zijn de hele wereld overgegaan: ’Jezus op de fiets, dat kan ook’
Paus Fransiscus met achter hem de projectie van het schilderij van Kees de Kort.

Of wat te denken van die keer dat hij uitgenodigd was voor de opening van zijn expositie in Dusseldorf. ,,Bij de ingang stond een menigte mensen me op te wachten. Ze gingen klappen toen ik eraan kwam. Ik dacht eerst dat ze me voor de gek hielden, ik was Nederlanders gewend, van die nuchtere calvinisten. Naar de opening van mijn expositie in een kerk in Monnickendam kwamen tien mensen. En die gingen écht niet klappen’’, voegt hij lachend toe.

Bescheiden als hij is, staat hij niet lang stil bij zijn succes. Hij schildert gewoon door. Vaak bijbels, in opdracht. ,,Ik blijf dat mooi vinden om te schilderen, te ontdekken hoe het is als ik ze op een andere manier schilder. Het is zo leuk om geschiedenis te schilderen, gebeurtenissen die niet meer te fotograferen zijn. Maar die je dus ook anders kunt schilderen.’’

Voetbalteam

Hij laat een afbeelding zien van de twaalf apostelen, geschilderd als was het een voetbalteam. Alleen de liggende keeper mist. ,,Dat kan allemaal. Jezus op een fiets, dat kan ook. Alles kan hier.’’ Met een knipoog: ,,Die fiets is er gewoon nog nooit van gekomen.’’

In de loop der jaren maakte hij naar schatting 800 à 1000 schilderijen en tekeningen. ,,En er komt steeds weer iets nieuws.’’ Want hij schildert nog bijna elke dag. En lang niet alles is bijbels. Zo ligt er een stapel gezichten in zwart-wit; vingeroefeningen in gezichtsuitdrukkingen. Tegen de muren staan bizarre schilderijen van varkens in allerlei bloederige stadia tussen levend wezen en stuk vlees. Ook van zijn hand, een fascinatie die stamt uit zijn geboortedorp, waar het stikte van de varkensboeren. Het lijkt ook wel een protest tegen de meedogenloze consumptiemaatschappij. Of misschien ook niet. ,,Ik vind het gewoon lekker om te schilderen’’, zegt hij nuchter. ,,Als ik niet zou schilderen, zou ik me vervelen.’’

Op de expositie ’Kees de Kort/Ikonen’ hangen zijn schilderijen naast iconen die hetzelfde bijbelse verhaal vertellen. Het is tot 1 juni de laatste tentoonstelling in het Bijbels Museum in Amsterdam, dat daarna alleen nog reizende tentoonstellingen organiseert.

Meer nieuws uit Alkmaar

Meest gelezen