Premium

Haarlemse familie Heesbeen strijdt voor meer standplaatsen voor woonwagens: ’Het is vechten tegen de vooroordelen’

Haarlemse familie Heesbeen strijdt voor meer standplaatsen voor woonwagens: ’Het is vechten tegen de vooroordelen’
In de woonwagen van Paulien en Co Heesbeen is het altijd ’gezellig druk’.
© Foto United Photos/Toussaint Kluiters

Niets is voor Paulien Heesbeen en haar gezin zo belangrijk als familie. Op een kleine woonwagenlocatie in Schalkwijk zetten haar drie kinderen jaren geleden hun eerste stapjes en inmiddels is het de beurt aan de volgende generatie. Door ruimtegebrek wordt hun bijzondere samenlevingsvorm echter bedreigd. ,,Het is vechten tegen de vooroordelen. We zitten continu in een bepaalde strijd.’’

Met echtgenoot Co, zoon Ritchie en zijn twee oudste kinderen woont Paulien in een woonwagen aan de Amelandstraat. Vijf standplaatsen telt hun ’locatie’ (het woord ’kamp’ herinnert aan de Tweede Wereldoorlog) waarop enkel telgen van de familie Heesbeen wonen. ,,Uniek’’, noemt Paulien dat. ,,Maar zo hoort het ook. We hebben het recht om te wonen in familieband.’’

Sinds 2014 staat de woonwagencultuur op de Unesco-lijst van immaterieel erfgoed in Nederland. Op basis van de mensenrechten zijn de overheid, gemeenten en woningbouwcorporaties vanaf 2018 bovendien verplicht om die cultuur te beschermen en om voor voldoende standplaatsen te zorgen.

In Haarlem was het beleid jarenlang om het aantal locaties af te bouwen, maar daar lijkt verandering in te komen. In een ’actieplan’, dat met spoed wordt opgesteld, gaat de gemeente op zoek naar de mogelijkheden om 45 nieuwe woonwagenstandplaatsen te creëren. Paulien is er niet gerust op. ,,Dat plan had er allang moeten zijn.’’ Ze is blij dat er nu wordt meegedacht, maar er is volgens haar nog een hoop vooruitgang te boeken. ,,We gaan nog flink aan de slag.’’

Weggerukt

De dochters van Co en Paulien wisten beiden een standplaats naast die van hun ouders te bemachtigen. Zoon Ritchie had minder geluk en moest met zijn vriendin uitwijken naar een reguliere woning in Zandvoort. ,,Het punt is dat hij werd weggerukt uit zijn omgeving. Dat legde zoveel druk op zijn relatie. Hij hield het daar niet vol.’’ De relatie sneuvelde en hun zoon woont nu noodgedwongen bij zijn ouders met zijn dochter (3) en zoon (2). Zijn negen weken oude zoontje woont bij zijn ex, met wie hij nog goed door een deur kan. ,,Er moet een oplossing komen’’, vindt Paulien. ,,Er komt op deze locatie niets vrij.’’ Terwijl Ritchie niets liever wil dan een gezinshereniging op de plek waar hij zelf is opgegroeid.

Het ’reizigersbloed’ komt bij de familie Heesbeen van de kant van Co en zijn broer Arie, die met zijn gezin eveneens in een woonwagen op de locatie aan de Amelandstraat woont. ,,Vroeger waren we een reizend volk. Nu ben je een woonwagenbewoner omdat je nergens meer heen kan.’’

Co zag het levenslicht in een kleine woonwagen. ,,Van 6 bij 2,2 meter’’, vertelt hij. Op het toenmalige grote woonwagencentrum in de Waarderpolder groeiden hij en zijn broer op, tot daar de boel eind jaren 70 langzaamaan werd opgedoekt. In Schalkwijk kwamen begin jaren 80 drie locaties met een klein aantal standplaatsen vrij. De familie Heesbeen kwam terecht op de Amelandstraat. ,,Een groot verschil met wat je gewend was. Je woont ineens in kleinere wijkjes. Dan raak je een beetje het contact met anderen kwijt.’’ Arie knikt: ,,Je familie wordt uit elkaar getrokken. Onze vader moest zijn ouders achterlaten.’’

Identiteit

Paulien komt uit de Zaanstreek en groeide op in een regulier huis. Via via leerde ze Co kennen en toen de vonk oversloeg, heeft haar familie haar altijd gesteund. ,,Mijn ouders vonden het oké dat hij in een woonwagen woonde.’’ Toen ze bij haar geliefde introk, moest ze daar zelf wel even aan wennen. ,,In het begin vond ik het moeilijk. Je bent niet gewend dat iedereen zomaar binnen kan komen lopen.’’ Maar al snel voelde ze zich er als een vis in het water. ,,Ik hoefde mijn eigen identiteit niet op te geven.’’

De woonwagencultuur is er eentje die volgens de familie Heesbeen door buitenstaanders vaak niet wordt begrepen. Familiebanden, sociale cohesie en saamhorigheid staan bij de woonwagenbewoners hoog in het vaandel. ,,Dat gaat niet om samen een bak koffie drinken’’, benadrukt Paulien. De gezinnen wonen naast elkaar en zijn het liefst zo vaak mogelijk samen. De voordeur staat altijd open voor bezoek. Met drie kinderen en tien kleinkinderen betekent dat dat de woonwagen van Co en Paulien zelden leeg is. ,,Je zorgt voor elkaar. Je ligt niet wekenlang dood in huis zonder dat iemand het door heeft.’’

(Artikel gaat verder onder de foto)

Haarlemse familie Heesbeen strijdt voor meer standplaatsen voor woonwagens: ’Het is vechten tegen de vooroordelen’
De woonwagenlocatie aan de Amelandstraat in Schalkwijk.
© Foto United Photos/Toussaint Kluiters

Zo gemoedelijk als de sfeer is in de woonwagen van Co en Paulien, zo hardnekkig zijn de vooroordelen en discriminatie waar de familie bijna dagelijks mee te maken heeft. ,,Bijvoorbeeld tijdens de opvoeding van onze kinderen. Dat ging met haken en ogen. Dan kwam er een snotneus van 22 van leerplicht bij ons aan de deur om te kijken of onze kinderen wel naar school gingen. Natuurlijk gingen ze dat!’’ Ook passeren een aantal beledigende vragen niet zelden de revue. ,,Of je bij ons thuis wel kan douchen. En of we wiet hebben en wel belasting betalen. Ga jij dan maar eens uitleggen dat je gewoon bent. We draaien gewoon mee in de maatschappij.’’

Schoonzoon Brandon weet precies hoe het voelt om in een hokje te worden geplaatst. Hij komt niet uit een reizigersfamilie, maar woont inmiddels al een aantal jaar in een woonwagen met zijn gezin. ,,Ik kom vaak vooroordelen tegen op werk. Dan kan je 100 keer zeggen dat het niet zo is, maar dat helpt niet. Dat triggert je wel. Je wordt toch als ’minder’ volk gezien.’’

Het onbegrip van de buitenwereld is volgens Paulien tekenend voor de situatie waar woonwagenbewoners zich in bevinden. ,,Bijna niemand bij de gemeente begrijpt ons. Ze moeten onze mensen ook meenemen in plannen voor de bouw. Hoe kan het dat er jaarlijks duizenden woningen bij komen, maar bij ons helemaal niets?’’

Gas

De aanname dat het goedkoop is om in een woonwagen te wonen, is eveneens onjuist, zo betoogt ze. ,,Je betaalt huur voor je standplaats. Je hebt geen recht op een sociale huurwoonwagen, kangoeroe- of mantelzorgwoning. De hypotheek is hetzelfde als de hypotheek die je voor een gewoon huis betaalt en de stookkosten zijn hoog.’’ En als Haarlem van het gas afgaat? ,,Dan hebben wij ook een probleem. Woonwagens voldoen niet aan die eisen.’’

Al met al spreekt Paulien van een ’rare constructie, waar wat aan gedaan moet worden’. ,,Het belangrijkst is dat onze zoon hier een standplaats krijgt. Als er niets gebeurt, moeten we een stuk grond gaan bezetten. Dat willen we liever niet, maar als het niet anders kan, dan maar zo.”

Meer nieuws uit Haarlem

Meest gelezen