Premium

Het ongekende verhaal van Landsmeerse verzetsvrouw Guusje Goede: smokkelde duizenden guldens voor onderduikers door bezet Amsterdam, namens bankier van het verzet Walraven van Hall

Het ongekende verhaal van Landsmeerse verzetsvrouw Guusje Goede: smokkelde duizenden guldens voor onderduikers door bezet Amsterdam, namens bankier van het verzet Walraven van Hall
1945. Bevrijding, de menigte trekt uitgelaten over de Dorpsstraat.
© Foto archief Gerdien Goede
Landsmeer

Opmerkingen als ’Ach, die lui van het verzet waren toch alleen maar mensen die het leven van hun vrouw en kinderen op het spel zetten’, troffen Guusje Goede uit Landsmeer als een mokerslag.

Lees hier alle verhalen over 75 jaar bevrijding

Het onbegrip deed de vrouw die in de Tweede Wereldoorlog uiterst gevaarlijk werk deed voor onderduikers en oorlogsweduwen enorm veel pijn. Voor haar reden om meer dan veertig jaar te zwijgen, schrijft ze in haar memoires.

Henk van Breemen is blij hij de nog niet eerder gepubliceerde memoires van de verzetsvrouw kan opnemen in het boek ’Landsmeer in oorlog’. Het boek dat in april uitkomt bevat meer uniek materiaal, waaronder een aantal interviews van de in 2018 overleden landsmeerse schrijfster Tiny Kuiper.

Guusje Goede (1924-2009) woonde met haar broers, zussen en ouders Antoon en Antje Goede op Dorpsstraat 84. In de oorlog werkte ze bij een glashandel op de Prinsengracht in Amsterdam.

Ze ziet dat de boekhouder in zijn vrije tijd onderduikers helpt. Ze sluit zich bij hem aan. Ze bezoeken ’beurzen’ waar in het geheim gegevens worden uitgewisseld over mensen die een persoonsbewijs nodig hebben, bonkaarten, steun of een onderduikadres.

Foltering

Als 20-jarige brengt ze gevaarlijke papieren weg, verstopt in een geheim vak van haar tas. Het betreft onder meer kwitanties van het Nationaal Steun Fonds, het fonds van het verzet dat is opgericht door de Zaandamse bankier Walraven van Hall, die in 1945 werd gefusilleerd. Maar ook briefjes van 100 die via banken binnenkwamen en die gewisseld moesten worden.

,,Gewone mensen kregen in die tijd nooit een briefje van 100. Om achterdocht te voorkomen moesten ze worden gewisseld in kleine coupures.’’

Zij verdeelde ze over verschillende bankkluizen bij de Kas-Vereeniging. Ze liep met duizenden guldens bestemd voor duizenden mensen over straat. ,,Waar het geld vandaan kwam, hoorde ik pas na de oorlog.’’

Bang was ze niet. ,,Als christen zag ik niet tegen de dood op. Wat ik vreesde was arrestatie en foltering, met als allerergste ramp de kans dat je zou doorslaan en dingen zou zeggen waardoor anderen gevaar liepen.’’

Guus Goede is in de tachtiger jaren geëerd met het Verzetsherdenkingskruis. Van Breemen had graag een foto van haar in het boek willen plaatsen, maar hij heeft er geen kunnen vinden.

Briefje

’Lieve ouders, ik ga nu naar Amersfoort en dan vermoedelijk naar Duitsland’, begint een onheilspellend briefje van Henk Hartog vanuit de gevangenis van Amstelveen.

Hij is op transport naar Kamp Amersfoort. Henk was vliegtuigbouwer en tekenaar bij de Fokkerfabrieken in Amsterdam-Noord. Toen de bezetter hem opriep voor verplichte tewerkstelling in Duitsland, meldde hij zich niet. Begin mei 1944 werd hij op het Centraal Station in Amsterdam gearresteerd.

Het ongekende verhaal van Landsmeerse verzetsvrouw Guusje Goede: smokkelde duizenden guldens voor onderduikers door bezet Amsterdam, namens bankier van het verzet Walraven van Hall
1944. Briefje uit de gevangenis van Henk Hartog.
© Foto achief Hans Hartog

’Vraag of Dominee voor mij bidden wil’, gaat de brief verder. ’en wilt U het ook voor mij doen’. Van Breemen wijst er op hoe bijzonder het is dat Hartog door tussenkomst van Max Blokzijl, ,,nota bene de grootste NSB’er in Nederland’ is vrijgelaten.

,,Landsmeer was tijdens de mobilisatie een belangrijke plaats’’, ontdekte Van Breemen, nadat hij op zijn oproep om foto’s in te sturen beelden binnenkreeg van de luchtdoelartillerie vijfde batterij. ,,Ze waren gelegerd in en bij de boerderij Nieuw Holland van Gerard Knibbe op het Zuideinde. Die stond op de plek waar nu de bussluis is, onder het viaduct.’’

,,De eenheid zat hier in verband met de industrie, zoals Fokker, de scheepsbouw en de peteroleumhaven. Er is verschillende malen met de luchtafweer geschoten. Maar liefst 106 mannen waren hier ondergebracht eerst bij burgers in Kadoelen, later in barakken op het Zuideinde. En na de bezetting namen de Duitsers ze in gebruik.’’

Het ongekende verhaal van Landsmeerse verzetsvrouw Guusje Goede: smokkelde duizenden guldens voor onderduikers door bezet Amsterdam, namens bankier van het verzet Walraven van Hall
1945, na de bevrijding. Achter het gemeentehuis op Dorpsstraat 40 stond het ’arrestantenhok’. Met getrokken pistool begeleiden B.S.’ers vader Sam en zoon Jan Olij. Uiterst rechts, Voorham

In het hoofdstuk over de verraders in Landsmeer, is volop aandacht voor politieman Sam Olij. ’De schrik van de illegaliteit en clandestienslachters van Landsmeer en omgeving’.

Op een foto zie je hoe hij na de bevrijding onder schot van de Binnenlandse Strijdkrachten uit het arrestantenhok wordt weggehaald en meegenomen voor berechting.

Hij werd veroordeeld tot levenslang. Na een psychiatrisch onderzoek werd hij verminderd toerkeningsvatbaar geacht en werd zijn straf omgezet in negen jaar.

Meer nieuws uit Waterland

Meest gelezen