Premium

Hoe ’t gebed uit de West-Friese raadszalen verdween

1/3

De gemeente Medemblik heeft bij aanvang van iedere raadsvergadering nog een moment van stilte. Maar het raadsgebed, dat is verleden tijd.

Want als het gaat om de scheiding tussen kerk en staat, dan is een moment van bezinning algemeen genoeg om te voldoen aan de regels. Dit wordt nog eens benadrukt in een brief van de minister aan iedere gemeenteraad. De regel in de vergaderzaal in Wognum is dat burgemeester Frank Streng bij de start van een vergadering - alleen die van de gemeenteraad, niet de commissies - om zo’n moment van stilte vraagt.

Sneuvelen

De fractie van D66 probeerde vorig jaar nog ook dat bezinningsmoment in Medemblik te laten sneuvelen. Samen met PWF en BAMM werd een motie ingediend. ,,Het heeft z’n tijd gehad”, reageert raadslid Geert Mos (D66). ,,Wij kregen op dat moment meteen veel emotionele argumenten naar ons hoofd geslingerd. Terwijl nu toch ook blijkt dat ook de minister de scheiding tussen kerk en staat belangrijk vindt.”

,,Wij zijn als D66 heel principieel: elke uiting die verband houdt met een religie, hoort thuis in gebouwen of plekken waar mensen ook voor zo’n religie bij elkaar komen. De gemeenteraad hoort daar dus niet bij. Het gebed vond zijn oorsprong in een andere tijd. Maar goed, Medemblik houdt vast aan een moment stilte, waarbij een meerderheid vermoedelijk uit electorale overwegingen achter het CDA en de ChristenUnie aan gaan.”

Herindeling

Maar had De fusiegemeente Medemblik ooit een raadsgebed? Nee, zegt Kasper Gutter, oud wethouder en ooit nog raadslid in de toen zelfstandige gemeente Noorder-Koggenland. ,,Dat gebed werd in Opperdoes bij de eerste grote herindeling in 1979 al afgeschaft”, weet hij. ,,Daarna werd het stil. Dat wil zeggen: er was bij aanvang van iedere raad een moment van stilte. En volgens mij hebben later de andere gemeente die erbij kwamen toen Medemblik werd gevormd dat overgenomen.”

Ook de griffie van de gemeenteraad neemt het stiltemoment zoals het is: ,,Dit is een gewoonte die al jarenlang bestaat, maar waarvan ik het bestaan niet in het Reglement van orde kan terugvinden.”

’Gekakel’

Maar of zo’n stiltemoment ook moet worden afgeschaft? Raadslid Anneke van der Geest (PW2010) is het om het even. ,,Ik heb er geen problemen mee, een moment stilte. Maar als je kijkt wat er daarna gebeurt, al dat gekakel. Dan heb je wel meer en hardere gebeden nodig om ervoor te zorgen dat men ook naar elkaar luistert….”

Els van den Bosch (CDA) heeft op haar beurt het gevoel dat de stilte ’best wel’ wordt gerespecteerd. ,,Wij beginnen als CDA onze eigen fractievergaderingen al enige tijd met een spreuk, in plaats van een gebed”, reageert zij. ,,Vind ik ook mooi.”

Raadsgebed

De gemeente Hoorn heeft geen raadsgebed meer. En ook geen stiltemoment. Drechterland liet het openingsbed ergens in de jaren negentig al verdwijnen, aldus raadsgriffier Jan Commandeur. Ook in Enkhuizen is het gebed dan al lang verleden tijd.

Koggenland heeft evenmin een stiltemoment. Obdam kende lang geleden ook een gebed, weet het Koggenlandse raadslid Johan Ursem. ,,In mijn beginjaren werd dat nog uitgesproken, totdat alle partijen het wilden schrappen. Behalve het CDA. Er is toen ook nog gesproken om de vergaderingen te starten met een niet-religieuze overweging maar dit is volgens mij nooit van de grond gekomen. Dit alles speelde begin jaren negentig, toen Magda Berndsen burgemeester in Obdam was.”

Gemeenschap

In Stede Broec opende de burgemeester tot 2010 nog elke raad met een kort gebed. ,,Daar wilden wij dus van af”, reageert Jan Ettes (Open en Duidelijk Stede Broec). ,,Die link tussen god en het gemeentebestuur, dat hoefde wat ons betreft helemaal niet. Zo is het moment van stilte ontstaan, ergens rond 2009, meen ik. Want dat sluit beter aan, je bent immers bezig voor de gemeenschap en niet voor een geloof.”

Oud-gemeentesecretaris Willem de Weijer kan zich die debatten nog goed herinneren. ,,Lang geleden vond de PvdA in Bovenkarspel het enorme kruisbeeld in de raadzaal ook al aanstootgevend. Na de fusie in 1979 verdween dat beeld geruisloos. Maar dat gebed, dat bleef wel. Ook toen wij vanuit het klooster naar het nieuwe gemeentehuis gingen.”

In 2002 was het voorstel om het gebed stilletjes af te schaffen. Maar nee: het CDA ging resoluut voor het gebed liggen. De Weijer: ,,in 2010 gaf het weer ophef. Burgemeester Cammaert had er geen trek in. Dus was Stede Broec dat jaar de laatste gemeente in Noord-Holland met een gebed.”

Duidelijk bidden en toch snel

Lange tijd wist oud-burgemeester Jan Haanstra (1937-2006) bij aanvang van iedere raadsvergadering in Stede Broec deze tekst als het gebed af te raffelen. Doch vermeld moet worden dat het gebed steevast goed verstaanbaar was:

,,Heer, wij bidden U, stort Uw mildste zegen over deze vergadering, wil onze geest verlichten, onze beraadslagingen geleiden, opdat wij geen ogenblik mogen tekortdoen aan onze plicht en in staat mogen zijn de belangen van de gemeente met alle krachten te bevorderen. Wij dragen deze arbeid op tot Uw meerdere eer en tot heil dezer gemeente. Amen.”

En na afloop van de beraadslagingen klonken dan de volgende woorden: ,,God, wij danken U na deze arbeid en bidden U dat Gij hem wilt doen gedijen en strekken tot het heil der gemeente. Moge er vrede en welvaart heersen. Amen.”

Martin Menger

Meer nieuws uit West-Friesland

Meest gelezen