Premium

De ’super’ is de kerk van vroeger. De Jumbo van Monique Ravenstijn in Heerhugowaard en Zwaagdijk-Oost is ontmoetingsplek en meteen een podium voor preken over duurzaamheid

De ’super’ is de kerk van vroeger. De Jumbo van Monique Ravenstijn in Heerhugowaard en Zwaagdijk-Oost is ontmoetingsplek en meteen een podium voor preken over duurzaamheid
,,We gaan kapot aan de overvloed”, zegt Monique Ravenstijn, franchisenemer van Jumbo in Heerhugowaard en Zwaagdijk-Oost.
© Foto Erna Faust
Heerhugowaard

Supermarkten zijn de kerken van vroeger. Dat zegt Monique Ravenstijn, franchisenemer van de Jumbo in Heerhugowaard en Zwaagdijk-Oost. Zij organiseert koffie-ochtenden, de geestelijke mag aanschuiven om in contact te komen met behoeftigen, de bibliotheek mag er hengelen naar laaggeletterden. „Mijn winkels zijn ook meteen mijn podium. Dit is mijn kansel.” Zij preekt: ’Leef bewust. Koop minder’.

Wel gek, om dat laatste te horen uit de mond van iemand die leeft van de verkoop van waren. Hoe meer liters frisdrank de deur uitvliegen, hoe beter, toch? Nee, het is menens. „We gaan kapot aan onze overvloed”, zegt Ravenstijn.

Monique is de ’vijfde generatie supermarkteigenaar’. Haar betovergrootmoeder, Agaath Ravenstijn, die ooit begon met een kaasmakerij in Medemblik, kende slechts twee soorten melk.

„Je had een fles volle en een fles halfvolle melk. Moet je nu eens kijken wat we allemaal in de schappen hebben staan. Zo veel verschillende merken in zo veel uiteenlopende hoeveelheden en verpakkingen. Het is toch te gek dat we hier in de winkel maar liefst 32.000 artikelen hebben liggen? De winkel staat vol slechte spullen.”

„Als je eenmaal bewust leeft en verbinding maakt met het lichtje in je buik, dan weet je wat je wilt, dan kies je bewust.” Met het lichtje in haar buik bedoelt ze de ziel. „Of de kern. Ik geloof in God.”

Behoefte

Wie aangesloten is op zichzelf, zoals Ravenstijn dat noemt, heeft geen behoefte meer aan Red Bull. Ze verkoopt het energiedrankje wel. En ook sigaretten, hoewel ze de rookruimtes de winkel uitgeveegd heeft en haar personeel stopcursussen aanbiedt. Maar ze wil voorkomen dat haar klanten ergens anders heen gaan. Dan zou ze haar podium kwijtraken. Dan kan ze haar verhaal niet meer vertellen: dat de consument het verschil kan maken. „Fabrikanten komen alleen in beweging als er iets gebeurt aan de vraag van onderaf.”

De ’super’ is de kerk van vroeger. De Jumbo van Monique Ravenstijn in Heerhugowaard en Zwaagdijk-Oost is ontmoetingsplek en meteen een podium voor preken over duurzaamheid

Practive what you preach. Zijzelf geeft haar kinderen geen tosti’s meer met witbrood nadat ze heeft gelezen dat witbrood klare suiker is. „Als iedereen dat doet, is het zo afgelopen met de suikers in het witbrood.” Bang voor verlies van haar nering is Ravenstijn niet. „Ach, dan komt er wel weer wat anders. „Een keer een zak chips leegeten is trouwens helemaal niet erg, als je maar weet hoe je hem eraf krijgt.”

Rijk hoeft ze ook niet te worden. Rijk is ze al geweest, in materiële zin. „Ik had alles: drie supermarkten (twee op Texel en de huidige in Zwaagdijk-Oost) een man, drie kinderen, een groot huis, een dikke auto.”

Haar ex kreeg een burn-out. In 2014 draaide het uit op: ’cd voor jou, cd voor mij’. Een jaar later: ’bv voor jou, bv voor mij’.” Zij vertrok, met de kinderen, naar Zwaagdijk (De Jumbo in Heerhugowaard kwam er later pas bij). Haar ex kreeg ’Texel’. „Daarna moest ik mijn eigen shit opruimen. Ik kom uit een katholieke familie die ook calvinistisch was. Problemen werden opgelost door hard te werken. Als dat niet hielp; nog harder werken. Dat gaat wringen.”

Blij

Ze ging, mede geholpen door coaches, nadenken over de vraag ’waar word ik nou echt blij van’? En zo kwam ze terecht bij: ’Hoe wil ik de wereld achterlaten voor de generaties na mij?’. Eenmaal zover kon ze niet meer om duurzaamheid heen.

„Duurzaamheid is voor mij dat de generaties na ons ook een bepaalde kwaliteit van leven hebben. Maar we gaan van boeren naar bouwers naar honderd kilometer per uur op de snelwegen. De echte problemen pakken we niet aan. Vliegen is niet verkeerd, als je in overweging neemt dat je kennis kunt nemen van andere culturen. Maar we moeten ánders vliegen. Zuiniger. De factor mens is belangrijk als het om duurzaamheid gaat. Die moet anders gaan kiezen.”

Bezoekers

„Ik begrijp nu ineens waarom ik toch een supermarkt wilde, terwijl ik mij daar vroeger, toen ik jong was, tegen heb verzet. Ik heb 250 medewerkers en ik krijg wekelijks 40.000 bezoekers over de vloer. Hier kan ik zorgen dat er iets verandert.”

De ’super’ is de kerk van vroeger. De Jumbo van Monique Ravenstijn in Heerhugowaard en Zwaagdijk-Oost is ontmoetingsplek en meteen een podium voor preken over duurzaamheid
© ANP XTRA/Koen Suyk

Op de winkelvloer kan ze niet zo heel veel doen, vindt Ravenstijn. „Dat blijft al gauw beperkt tot led-verlichting en warmtewinning. In Zwaagdijk heb ik een composteermachine van Ecocreation in Heiloo. De compost gaat weer naar de kwekerij van theeplantjes op het VOC-schip in Hoorn.” Ze probeerde het plastic in de winkel te verminderen en nam contact op met broccolileverancier Verdonk in Zwaagdijk: ’Kan het plastic van de broccoli af?’. „’Dat kan, maar dan verpietert de groente al met twee dagen’, zeiden ze. Dat is niet duurzaam.” Het plastic zit er dus nog om.

Bizar

Tot haar schrik ontdekte ze dat de bloemenemmers niet een tweede keer voor bloemen te gebruiken zijn en ook niet kunnen worden gerecycled. „Er zit een stofje in het plastic dat goed is voor de bloemen, maar na een keer uitgewerkt is. Bizar.” De emmers gaan nu als speelgoed naar de Alkmaarse kinderopvangorganisatie (K)Individu.

Wel heeft Ravenstijn het voor elkaar dat er nu draagtasjes van composteerbaar materiaal in ’haar’ winkel hangen en in vijf andere jumbo’s. „Erop staat het logo van Schoner Noord-Holland.” Ze neemt het liefste af van lokale producenten zoals aardbeienteler Kok uit Zwaagdijk en bloemkolenteler Slagter uit Hoogkarspel. Omdat haar betovergrootmoeder Agaath een kaasmakerij opzette en daarmee de weg plaveide voor alle generaties na haar, wil Ravenstijn ook graag lokale kaas hebben. Die betrekt ze van een kaasmakerij uit Winkel.

Sexy

Op de kaas staat het logo gedrukt van de stichting Jeelink die Ravenstijn in 2018 oprichtte en waarbij 60 ondernemers zijn aangesloten die iets betekenen op het gebied van duurzaamheid. Met die stichting probeert Ravenstijn iedereen te verbinden die ’de wereld een stukje mooier wil maken’.

Van haar betovergrootmoeder Agaath heeft Ravenstijn een groot portret hangen in haar kantoor. De twee lijken uiterlijk sterk op elkaar. Maar misschien ook qua karakter. Agaath begon, geheel tegen de heersende mores in, als vrouw een eigen bedrijfje. Maar alles veranderde en het is nu heel normaal dat vrouwen een winkel hebben. Toen Ravenstijn duurzaamheid begon te preken was haar publiek er nog niet klaar voor. „Sinds een driekwart jaar bespeur ik een omslag. Duurzaamheid is ineens hip en sexy.”

Meer nieuws uit Alkmaar

Meest gelezen