Premium

Andijker Har Stemkens veertig jaar veredelaar bij Syngenta Flowers in Enkhuizen: Dansend tussen de bloemen

Andijker Har Stemkens veertig jaar veredelaar bij Syngenta Flowers in Enkhuizen: Dansend tussen de bloemen
Veredelaar Har Stemkens met een Helleborus oftewel een kerstroos. ,,Daarmee hebben we vijftig procent van de wereldmarkt in handen.’’
© Foto Theo Groot
Enkhuizen

Er zullen maar weinig West-Friese tuinen en huiskamers zijn waar nooit een échte ’Har Stemkens’ heeft staan pronken. De Andijker (64) is al veertig jaar een autoriteit als bloemenveredelaar en sleepte menige prijs in de wacht. ,,Maar de meest unieke planten staan in m’n eigen tuin.’’

De geboren Limburger viert dit jaar zijn veertigjarig jubileum en zijn afscheid bij het Enkhuizer zaadbedrijf Syngenta. Volgens zijn collega’s is hij verreweg de meest ’kleurrijke’ veredelaar in het zaadwereldje. Bloemen en planten hadden al jong zijn interesse. ,,Mijn ouders hadden een boerderij met een grote tuin. Mijn moeder hield erg van de duizendschoon met al die verschillende kleuren. Toen ik hier een paar jaar werkte, mocht ik de duizendschoon veredelen en als ik dan op familiebezoek ging, nam ik soms wel duizend stelen mee voor al haar vaasjes.’’

In eerste instantie ging hij na de HBS natuurkunde studeren in Eindhoven. ,,Maar in die grote collegezalen met al die studenten voelde ik me helemaal niet thuis. Dus ging ik naar de Hogere Tuinbouwgewassenschool in Den Bosch en na een stage bij het Instituut voor Veredeling Tuinbouw (IVT) in Wageningen wist ik helemaal zeker wat ik wilde.’’

Amper afgestudeerd kon hij aan de slag bij de Zaadunie in Enkhuizen. Een cultuurschok? ,,Ik vond het heerlijk dat iedereen zo lekker direct was. Zelf ben ik helemaal veranderd en ook zo direct geworden.’’ Soms tot wanhoop van zijn collega’s. ,,Als ik denk dat er dingen niet kloppen, dan zet ik dat gelijk op de mail. ’Harmails’ noemen ze dat hier intern.’’

Stekken

Begonnen met het veredelen van zaden verschoof zijn werkterrein in de jaren negentig steeds meer naar stekken. ,,Ik mag het van collega-veredelaars niet zeggen, maar eigenlijk is dat veel makkelijker. Je hebt maar één plant nodig, dus het gaat veel sneller. In twee, drie jaar kon je een nieuw ras op de markt hebben.’’

Voor hemzelf was dit zijn vruchtbaarste periode. ,,In die periode werkte ik ook dertien jaar als zakelijk leider bij Het Gezelschap, een theatergroep uit Hoorn, die met negen verschillende groepen 120 voorstellingen per jaar verzorgde. Zelf ben ik toen begonnen met dansen.’’ En zo ’danste’ Har ’s ochtends bij Syngenta tussen soms wel veertien verschillende gewassen en was hij ’s middags het zakelijke brein. ,,Die heb je in de theaterwereld niet zoveel, dus dat was leuk. Vooral in het fondsen werven was ik echt een kei.’’

Zijn mooiste creatie als veredelaar? ,,Dat is de Verbena Twister, waarbij de twee bovenste blaadjes altijd donkerder zijn dan de drie onderste. Dat was een gigantische doorbraak en binnen twee jaar de bestverkopende Verbena. Het was alleen jammer dat we die niet konden beschermen, dus binnen vijf jaar hadden alle concurrenten hem ook.’’ Ook op de Helleborus (kerstroos) is hij trots. ,,Daarmee hebben we vijftig procent van de wereldmarkt in handen.’’

’Misbaksels’

Maar tegenover elk succes staan ook mislukkingen. ,,Niet alles pakt goed uit. En ik kan zelf iets wel heel mooi vinden, maar dan moet je het vervolgens nog zien te verkopen aan anderen.’’ Alle ’misbaksels’ vonden hun weg naar z’n eigen tuin in Andijk-West. ,,Daar staan unieke exemplaren die je nergens anders vindt. Zoals een geweldige longkruid. Die kiemde voor geen meter, maar bij mij thuis doet hij het fantastisch.’’

Op 24 januari viert hij zijn jubileum en in mei, als hij 65 wordt, stopt hij met werken. Maar hoewel hij bij de toenmalige Zaadunie wel ooit ’achter de geraniums’ begon, is hij absoluut niet van plan om daar straks achter te gaan zitten. ,,Het eerste half jaar doe ik even helemaal niks, en daarna zie ik het wel.’’

Meer nieuws uit West-Friesland

Meest gelezen