Premium

Hoe komen die Mexicaanse mossels in de Jagersplas?

Hoe komen die Mexicaanse mossels in de Jagersplas?
Een monstermossel uit de Jagersplas

Ze komen oorspronkelijk uit Mexico. Sinds een aantal jaren steken ze hun kleppen in de grond van de Jagersplas bij Zaandam: Monstermossels. Ecoloog David Sluis ontdekte ze tijdens een van zijn trainingszwemrondjes als ijszwemmer en deed onderzoek.

,,Ik stond in het water ergens op en dacht wat is dit toch. Toen ik die schelp beter ging bestuderen kende ik die niet. Ik nam hem mee om te gaan onderzoeken en kwam onderweg wonderbaarlijk genoeg een oude collega van een hydrobiologisch bureau tegen. Die zocht het direct op en het blijkt de brakwaterstrandschelp te zijn die oorspronkelijk voorkomt in de Golf van Mexico.’’

Portaal

Een exoot dus die hier in de buurt wel voorkomt in het Noordzeekanaal waar schepen hun ballastwater lozen waardoor water uit de Golf van Mexico met alles wat daar in leeft in het kanaal terecht komt. ,,Het Noordzeekanaal is een portaal voor exoten zoals deze mossel. Daar komen ze al sinds 2005 voor. Hier liggen schelpen van tien jaar oud. Maar de Jagersplas heeft geen echt goede verbinding met het kanaal dat zeven kilometer verderop is. Kunnen larven van die mossel hier op eigen kracht naartoe komen? Misschien heeft een sportvisser hier zijn bun geleegd en tegelijk wat larven van de mosselen in de Jagersplas gebracht.’’ Zou zomaar kunnen.

De Jagersplas was brak maar wordt steeds zoeter, dus kan die brakwaterschelp hier dan wel overleven of voortplanten? Dat zou mogelijk zijn in een zoute waterbel in de plas die werd gegraven voor de aanleg van de A8 en per slot van rekening 40 meter diep is. ,,Via de diepwaterpomp die de gemeente heeft aangelegd om de blauwalg te bestrijden, komen ze dan verderop in de plas terecht.’’

Keukenzeef

Met een schepnetje (gemaakt van de keukenzeef aan een stok) loopt David langs de wallenkant en schept her en der mossels uit het water.

Hoe komen die Mexicaanse mossels in de Jagersplas?
David Sluis ontdekte Mexicaanse monstermossels.
© Foto’s Wim Egas

Veel zwanenmosselen die zijn te herkennen aan hun glimmende patina. De brakwaterschelpen zitten voor driekwart onder het zand. Daar hebben we er eentje. Hmm, dat is een dood exemplaar waar de kleppen van open staan. Hij schept verder. Ah, weer eentje. En die is dicht en leeft. Met de schuifmaat wordt de mossel opgemeten. ,,Ruim zes centimeter, dat is echt groot hoor voor mosselen in Nederland. De grootste die ik zelf heb gevonden was zeven centimeter. In Mexico zijn ze wel negen centimeter groot geworden.’’

Ook qua schelpdikte en gewicht zijn het monsters, blijkt uit onderzoek dat David samen deed met Ton van Haaren en Rykel de Bruyne. Van sommige mossels gaat de dikte van de schelpwand richting 1 centimeter. Inclusief vlees blijkt een stevig doublet van 6,1 centimeter maar liefst 135 gram te wegen. Ter vergelijking: een gewone eetbare mossel van de grootste klasse ('goudmerk'), weegt inclusief schelp hoogstens 30 gram.

Meeuwen

David pakt een aardappelschilmesje en snijdt de sluitspieren door, om de mossel te laten zien.

Hoe komen die Mexicaanse mossels in de Jagersplas?
Zo ziet de mossel er van binnen uit.

Daar opent zich de mossel vol met wit melkachtig vlees. Mooi om te zien, maar nu is ie wel dood natuurlijk. We laten de mossel achter voor de meeuwen. ,,Die pikken ze zelf ook uit het water en gooien ze dan kapot op het asfalt en vreten ze leeg.’’ Even later komen we inderdaad een serie stukgegooide en leeggegeten mosselen tegen. Ook dat is de natuur. De brakwaterstrandschelp is een exoot, maar geen invasieve die andere soorten bedreigt. ,,Er zijn er wel veel hoor, ik vond er soms tien op 25 vierkante meter. Dat is wel wat anders dan bijvoorbeeld de wolhandkrab en de rivierkreeft. Of de nijlgans’’, zegt hij terwijl er verderop een koppeltje nijlganzen luidruchtig opstijgt.

,,In 1979 zag ik de eerste nijlgans in het Reefgebied en nu barst het er van en zijn ze een bedreiging voor weidevogels. Dat is wat invasieve exoten doen.’’

David onderzoekt de mosselen langs de kant waar vooral grote exemplaren liggen. Geen kleine exemplaren, dus hoe zit dat? Wat dat betreft zou hij wel eens willen weten hoe het met de mosselen is gesteld in diepere zoutere delen van de Jagersplas. Planten ze zich daar voort, dwarrelen er larven en is er een kraamkamer met kleine mosselen? Misschien een mooi klusje voor een duikclub als Murene die ook in het Noordzeekanaal duikt en daar de traliemossel ontdekte.

Meer nieuws uit Waterland

Meest gelezen