Premium

Zorgen om kaalslag op kerkhoven in Langedijk: duizend graven dreigen te worden geruimd. ’Het gaat hier om cultuurhistoriscih erfgoed’

1/2
Zuid-Scharwoude

Wandelend over de begraafplaats bij de Kooger Kerk in Zuid-Scharwoude valt het pas goed op. Bij veel graven staat een wit bordje, waarop de gemeente aankondigt dat het graf, als de grafrechten niet betaald worden, ’kan worden hergebruikt’. ,,Het baart ons zorgen’’, zegt Rob Basten, ,,het gaat om circa duizend, soms beeldbepalende graven.’’ ,,Het gaat hier om cultuurhistorisch erfgoed’’, vindt Arie Kaan.

Binnen in de Kooger Kerk toont Kaan gedetailleerde kaarten van de Langedijker begraafplaatsen. Hele rijen zijn rood gekleurd: als van deze grafstenen of -zerken de rechten niet betaald worden, wil de gemeente ze verwijderen. ,,Als al deze stenen worden geruimd, is straks drie vierde verdwenen’’, vreest hij.

Het gaat om oude graven, waarover geen rechten meer worden betaald. Basten: ,,Ik snap dat achterkleinkinderen niet altijd meer zin hebben om zo’n graf te bekostigen maar tegelijk vind ik dat we een collectieve verantwoordelijkheid hebben tot het behoud van het culturele en funeraire erfgoed.’’

Cultuur

De twee snappen niet dat er zo met de kerkhoven wordt omgesprongen. Basten: ,,In Frankrijk vind je in ieder dorp een oud kerkje, een kasteeltje en een wijngaard. Ik ga ook altijd even naar het kerkhof. Het zegt iets over de cultuur en de historie van de streek.’’ Kaan: ,,Hier doen we daar makkelijker over. In Egmond volgde wel protest toen bekend werd dat het graf van mensenredder Jaepie Jaepie geruimd zou worden. Dat kon niet, vond men.’’

Ook in Langedijk zijn er talloze graven die behouden moeten worden, vinden ze. De vrouw van dominee Pliester ligt er, de in de oorlog omgekomen dominee Van Arkel. Maar ook liggen er de grondleggers van de zaadhandel en de slachtoffers van de Spaanse griep. ,,Deze graven kun je niet zo maar ruimen, daar moet je een bordje met verklarende tekst bij zetten’’, vindt Kaan. Hij spreekt van ’een morele plicht’.

De twee vinden dat de gemeente families actief moet benaderen. ,,Als zij vervolgens aangeven dat ze afstand doen van het graf en dat er geruimd mag worden, kan de gemeente z’n gang gaan.’’ En dan nog is het mogelijk om een steen te laten liggen, vanwege de echte dorpsnamen of vanwege het tijdsbeeld van zo’n rij stenen uit de jaren dertig. Basten spreekt van ’een collectieve verantwoordelijkheid’. ,,Als er nu sprake was van ruimtegebrek, maar op begraafplaats De Oostervaart is nog zo veel ruimte. Ook elders is de ruimte niet echt nodig.’’

Rechtsongelijkheid

Dat de gemeente wil gaan ruimen heeft ook met rechtsongelijkheid te maken. Er is door nabestaanden geklaagd omdat zij betaalden, terwijl andere nabestaanden al jaren geen grafrechten afdroegen. Volgens de twee gaat het ruimen van de graven de gemeente alleen maar geld kosten. Kaan: ,,Ik vraag me af of de gemeente straks financieel voordeliger uit is. Het moet kostendekkend zijn. Nou, laat het financiële plaatje maar eens zien, gemeente.’’

Basten hoopt dat in ieder geval alle graven gefotografeerd worden, voordat ze geruimd worden. Hij vertelt dat zijn moeder op de begraafplaats in Engeland de graven van haar voorouders niet meer terug kon vinden. ,,Gelukkig waren er foto’s gemaakt.’’

,,Het hoeft allemaal niet zo veel te kosten. Ik ga hier gerust drie dagen graven fotograferen, hoor’’, zegt hij. De twee denken dat er best vrijwilligers te vinden zijn die willen helpen bij het onderhoud. ,,Natuurlijk is er sprake van vergrijzing maar er zijn zat mensen die willen helpen’’, aldus Kaan. ,,Drie keer per jaar een beetje snoeien, af en toe schoffelen en dan tot slok koffie en koek toe. Er zijn ook ploegen gepensioneerden die de accommodatie van de sportclub schoon houden.’’ Zelf heeft hij juist die morgen lopen klussen bij DTS. Basten, aanvullend: ,,Deze Kooger Kerk draait volledig op vrijwilligers. Het is lastig om vrijwilligers te vinden maar het is niet onmogelijk.’’

Kaan denkt ook aan adoptie. ,,Je kunt basisscholen vragen om mee te doen, historische clubs, volkstuinverenigingen of kerkgenootschappen. De kring van vrijwilligers wordt dan groter. Het is nodig want nu - hij toont een foto - is het soms een zooitje op de begraafplaatsen.’’

’Beetje eng’

Kaan: ,,Begraafplaatsen zijn voor sommige mensen nog steeds een beetje eng maar dat zijn ze absoluut niet. Het zijn vaak mooie parken, waar je fijn kunt wandelen. En leg als gemeente op die plekken alles goed uit, want er liggen zo veel verhalen, ook over hele belangrijke gebeurtenissen. De drempel is nu nog vrij hoog.’’

Voorlopig houden de twee hun hart vast. Basten: ,,Straks staat er hier en daar nog een steen. De sfeer van zo’n plek is na alle ruimingen volledig weg.’’ Volgens hen zijn er meer dan voldoende redenen om als gemeente af te zien van de plannen. Kaan: ,,Als de gemeente besluit de ruimingen door te zetten, ontstaat er een situatie die onomkeerbaar is.’’

Meer nieuws uit Alkmaar

Meest gelezen