Drie keer ’plof’ in drie dagen: hoe zit het nou met die plofkraken?

Het resultaat van de plofkraak in Zaandam.
© Foto Michel van Bergen
Zaandam/Alkmaar

Een pinautomaat knalt tijdens een plofkraak uit elkaar in de nacht van 19 november op de Vrieschgroenstraat in Zaandam. Exact een jaar geleden werd precies daar ook een automaat gekraakt. Een dag later is er nog een plofkraak in Zaandam én in Alkmaar. Mede door de invoering van de Geldmaat en het dalende gebruik van contant geld roept dit criminele fenomeen vragen op.

1. Hoe groot is het probleem?

Het aantal plofkraken per jaar verschilt drastisch. Zo waren er volgens de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) 129 in 2013 en 42 in 2018. In de eerste helft van 2019 waren dat er 34, bijna het totaal van 2018. De politie liet afgelopen maand weten geen verklaring te hebben voor de toename, maar wel te constateren dat de criminelen steeds zwaardere explosieven gebruiken. Daardoor is de kans op meer schade en verwondingen ook groter. Na de eerste plofkraak op de Vrieschgroenstraat in 2018 zat er een explosief vast van meer dan twee kilo. Het lijkt er op dat hoe zwaarder beveiligd de pinautomaten worden, hoe gevaarlijker de plofkraken. Het risico - en het probleem - wordt dus groter.

2. Wie plegen de kraken en waarom?

Volgens de NVB zijn er genoeg daders die onder de zware criminaliteit vallen en systematisch te werk gaan. Voor de rest zou het gaan om na-apers. Nederlanders zijn in Europa wel bekend als het gaat om plofkraken. Hun doelgebieden liggen ook buiten Nederland. Jelle Wijkstra van de NVB zei vorig jaar dat 70 tot 80 procent van de plofkraken mislukt. „Dan hebben we het over het ’loterij-effect’; ze gaan net zo lang door tot het lukt.”

3. Hoe lucratief is het?

De banken en politie doen niet veel uit te doeken wat betreft hoeveelheden geld. Ze willen mogelijke criminelen niet aansporen. Het AD heeft vorig jaar 37 plofkraken geanalyseerd. De gemiddelde buit was net iets meer dan 100.000 euro.

4. Wat wordt er aan gedaan en door wie?

Daar is niet één aangewezen partij voor. Het Ministerie van Justitie en Veiligheid, de politie, banken en aangesloten partijen, zoals de NVB, werken daarvoor samen. Volgens de politie en woordvoerder Janneke Rijpstra van Geldmaat kunnen ze over het proces verder niets kwijt.

5. Gaan banken automaten nog wel terugplaatsen?

Sinds afgelopen zomer bundelen banken hun krachten met de Geldmaat. Een gele geldautomaat met nieuwe software en uitstraling. „Dit betekent niet dat er ook nieuwe technologieën in zitten”, zegt Rijpstra. Terugplaatsing is een keuze die per geval wordt bekeken. „Iedereen wil makkelijk toegang hebben tot contant geld, maar men wil er niet dichtbij wonen. Ook al daalt het aantal contante betalingen jaarlijks met tien procent.”

Meer nieuws uit Alkmaar

Meest gelezen