Premium

Opnieuw struikelstenen Zaandam en Koog

Opnieuw struikelstenen Zaandam en Koog
Hans Roos zorgde er mede dankzij zijn contacten met Gunter Demnig voor dat de Stolpersteine snel geproduceerd konden worden.
© Foto Erik Rietman

Het project struikelstenen krijgt deze maand een vervolg met de onthulling van 49 gedenkstenen in Zaandam en Koog aan de Zaan. De Werkgroep Struikelstenen Zaanstad onder voorzitterschap van Leonore Olde-Verburg streeft ernaar om alle 177 Joodse inwoners van de vroegere Zaangemeenten die tijdens de Tweede Wereldoorlog in de vernietigingskampen zijn omgekomen, te gedenken met een zogeheten struikelsteen. Van hen heeft bijna niemand een graf.

Aangezien een mens pas is vergeten als zijn of haar naam vergeten is, wil de Werkgroep de namen van de gedeporteerde Zaanse Joden zichtbaar maken met zogeheten struikelstenen - officieel Stolpersteine genaamd. Die worden gelegd in het trottoir voor de woningen waarin zij verbleven tot hun gedwongen evacuatie in 1942 door de Duitse bezetter. Zo ontstaat een gebroken namenlint door de stad, als een monument dat de herinnering levend houdt. Iedere struikelsteen van 10 x 10 centimeter is voorzien van een messing plaatje met onder meer de naam, geboortejaar en dag van overlijden in een van de vernietigingskampen.

In april van dit jaar ging het project van start met de onthulling van 31 struikelstenen in de Pieter Pauwstraat, D. Doniastraat, J.C. van Wessemstraat, Zuiderven, A.F. de Savornin Lohmanstraat, Saenredamstraat te Zaandam en de Dahliastraat in Koog aan de Zaan. In een eerder stadium zijn er op particulier initiatief al een paar struikelstenen geplaatst, zoals twee stuks aan de Westzijde voor het echtpaar Polak. Ook werden er al vorig jaar, op initiatief van Krommenieër Rob Boot, zeven stenen geplaatst voor de familie De Jong die destijds op Goudastraat 1 in Wormerveer woonde.

Steentje

Bij de onthulling van de 49 nieuwe stenen, zullen tijdens een korte ceremonie de namen en levensgeschiedenissen van de slachtoffers worden voorgelezen. Op 11 en 12 november worden de struikelstenen in het trottoir geplaatst, voorzien van een laagje zand. Een week later, op 18, 19 en 21 november wordt het laagje zand weggeveegd en vindt de officiële onthulling plaats. Na afloop kan een steentje - bloemen worden nooit gelegd op Joodse graven - bij de struikelstenen worden gelegd.

Het was eerst de opzet om in november zestig stenen te onthullen. Maar 11 stuks blijven voorlopig in depot omdat de straten waar ze voor bestemd zijn in 2020 worden herbestraat. Leonore Olde-Verburg: „We hopen de stenen volgend jaar te kunnen leggen.”

Kunstenaar

Het is de intentie van de werkgroep om in 2019 en 2020 alle Joden uit Zaanstad die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn weggevoerd te gedenken met een struikelsteen. De productie en plaatsing van de gedenktekens kost 150 euro per exemplaar. Dankzij subsidies en donaties van Zaanse fondsen en particulieren is het project voor een belangrijk deel financieel rond. Het Zaanse initiatief maakt onderdeel uit van een groots project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig dat in 1994 van start ging. Inmiddels liggen er 70.000 struikelstenen in 23 landen.

Het Zaanse project is mede tot stand gekomen door de goede contacten die oud-Zaandammer Hans Roos, actief in de Stichting Joods Erfgoed Gooi- en Vechtstreek, heeft met Demnig en Michael Friedrichs-Friedländer, de maker van de messing monumentjes. Roos zorgde ervoor dat de benodigde struikelstenen in relatief korte tijd kunnen worden geproduceerd.

Uiteraard zijn de huidige bewoners van de woningen vooraf geïnformeerd over de aanstaande plaatsing van de stenen. „Zij kregen een brief met uitleg en konden bij ons terecht met vragen. De reacties waren louter positief”, zegt Leonore Olde-Verburg.

In de werkgroep zijn zowel particulieren als het 4 en 5 mei Comité Zaanstad vertegenwoordigd. Voor particulieren, fondsen en bedrijven is het nog altijd mogelijk een struikelsteen te adopteren voor een bedrag van 150 euro per steen. Uiteraard is het ook mogelijk een kleinere bijdrage te geven. Donaties zijn welkom op bankrekening NL32 INGB 0005 078364 van het 4 en 5 mei Comité Zaanstad, onder vermelding van ’Struikelstenen’. Meer informatie over het project is te vinden op www.4en5meizaanstad.nl.

Meer nieuws uit Zaanstreek

Meest gelezen