Premium

Nog niet gevloerd: overeind blijven als je tegen een burn-out aan zit

1/2

Over burn-out zijn boekenplanken vol geschreven. Op de bijna-burnout concentreren auteurs zich minder, ofschoon daar veel winst is te halen. Trainer, coach Mariska Cornelissen schreef daarom ’Nog niet gevloerd - overeind blijven als je bijna burn-out bent’. Aan de vooravond van de Week van de Werkstress een vraaggesprek met haar over perfectie, schaamte, kwetsbaarheid en signalen herkennen.

Een mens zou er behoorlijk van in de stress kunnen schieten. Het interview zit erop en bij de check komt er alleen ruis uit het opname-apparaat, waarop zozeer werd vertrouwd dat amper aantekeningen waren gemaakt. Gelukkig blijven interviewer en geïnterviewde er rustig onder. De klungelige situatie sluit dan ook goed aan bij haar boodschap: durf imperfect te zijn, durf je kwetsbaarheid te tonen. Ondertussen fijn dat er ook nog zoiets als een geheugen bestaat. En wat voor het verhaal ook helpt is het videofilmpje dat we na afloop maakten met de essentie van haar boek in vijf tips. Het staat nu op onze website - handig voor lezers met net te weinig tijd of geduld.

Sluipmoordenaar

Burn-out, het is dé ziekte onder werkenden. Bijna een op de zeven moet korte of langere tijd afhaken vanwege psychische vermoeidheid. De burn-out komt als een sluipmoordenaar. Ineens, BAM!, is al je energie op. Kun je niets meer. Wil je niets meer. Alleen maar rust. Niets. Mariska Cornelissen heeft het zelf eerder in haar carrière ook gehad, al vond zij gelukkig snel een manier om de duisternis achter zich te laten. Veel anderen hebben niet dat geluk en kunnen zomaar drie, vier maanden of soms nog wel langer nodig hebben om zichzelf te herpakken. Cornelissen sprak voor haar boek verschillende mensen die een burn-out hebben meegemaakt. Nagnoeg allemaal herkenden ze pas achteraf de signalen die zij in de periode daarvoor - zeg maar tijdens de bijna-burnout - hebben gehad. Maar toen niet herkenden.

De lijst geestelijke en lichamelijke symptomen van een (zich ontwikkelende) burn-out is lang. Angst- en paniekaanvallen, kort lontje, concentratieverlies, opgejaagd gevoel, onzekerheid, neerslachtigheid, lusteloosheid, vergeetachtigheid. Slecht slapen, uitgeput gevoel, pijn in spieren, nek en schouder, aanhoudende vermoeidheid, darmproblemen en zo meer. Pas als je op tijd in staat bent het verband te leggen met je werk en de manier waarop je je werk en je collega’s benadert, kunt je erger voorkomen. Of om Cruijff te citeren: ,,Je gaat het pas zien als je het doorhebt”.

Brené Brown

Als communicatiedeskundige was Mariska Cornelissen altijd al bezig met de vraag wat communicatie en werkprocessen met mensen doet. Die focus werd een kleine tien jaar geleden nog scherper na het zien van de TED Talk, een lezing op YouTube, van Brené Brown. Wat heet, zelf beschrijft Cornelissen in haar boek dat het videofilmpje van twintig minuten (http://bit.ly/BreBro) bij haar niet minder dan een aarverschuiving teweeg bracht. Niet veel later zat ze in het vliegtuig op weg naar Brown en kwam ze terug als gecertificeerd trainer van de door Brown ontwikkelde trainingstechnieken Daring Way en Dare to lead.

Cornelissen heeft zich één gemaakt met Browns filosofieën. Juist in het land waar alles draait om succes hebben, om de beste zijn, om winnen, legt Brown uit dat het daar niet om gaat. Dat geluk en overeind blijven juist voortkomen uit kwetsbaar durven zijn, uit accepteren dat we niet perfect zijn en dat ook niet hóeven zijn. En dat we ons daarvoor dus ook helemaal niet hoeven te schamen. Nergens goed voor om de schijn op te houden dat het goed met ons gaat als het niet goed gaat. Dat we taken er best bij kunnen doen als we die er helemaal niet bij kunnen hebben. Dat we ten koste van alles de beste willen zijn om wat anderen anders misschien van ons denken. Voldoen aan het ideaalbeeld van anderen. Geen mens houdt dat vol, althans een op de zeven niet.

Kwetsbaar

Wees er dus op tijd bij, ga bij je zelf uitvoerig te rade wie je bent, wat je belangrijk vindt in het leven, wat jouw waarden zijn, wat je wilt en kunt, en wat je niet wilt en niet kunt. Durf daar ook voor uit te komen. Durf je kwetsbaar op te stellen, anderen vertrouwen te geven, is de boodschap van Cornelissen, die in haar boek helder uiteenzet dat kwetsbaar zijn geen zwakte is maar juist kracht. Je imperfecties verdoezelen werkt schaamte in de hand. Schaamte die zich onder andere uit in negatieve gevoelens die je met pleasegedrag probeert weg te drukken om maar aan het ideaalplaatje van je omgeving te voldoen. De man of vrouw die met een glimlach probleemloos alle ballen in de lucht blijft houden. Dat valse beeld willen laten zien, maakt dat je jezelf uitholt en almaar ongelukkiger en ongezonder wordt. En als je ook al die signalen maar blijft negeren, dan is daar op een dag uit het niets de man met de hamer en is het in één klap gedaan. BAM! Burn-out.

Jij ongelukkig. Je familie ongelukkig. Je collega’s ongelukkig. En je baas ongelukkig - uit medeleven met jou én het feit dat een burn-out een werkgever gemiddeld zeker 60.000 euro kost - een schatting van Zilveren Kruis van twee jaar geleden. Om die laatste reden is het ook een groot bedrijfsbelang dat leidinggevenden signalen over een naderende burn-out bij hun medewerkers leren herkennen én leren bespreken.

Leidinggevende

In haar boek richt Mariska Cornelissen zich ook uitvoerig op hen. Haar boodschap: ga het gesprek aan als je iemands gedrag op de werkvloer ziet veranderen. Als iemand steeds stiller wordt en de afzondering zoekt of juist om de haverklap geprikkeld is, ruzie maakt, onwillig wordt. Neem geen genoegen met reacties als ’niks aan de hand’, ’geen tijd voor’ of ’dat is volgende week wel over als die klus klaar is’. Dwing een open en eerlijk gesprek af maar schenk iemand dan wel de veiligheid en het vertrouwen dat nodig is om kwetsbaar te durven zijn. Te durven zeggen dat het eigenlijk helemaal niet goed gaat. De druk te hoog. Het werk te veel. De energie te beperkt. Als de baas een bullebakkerige hork is, dan zal het hem niet lukken schone schijn te doorbreken. Maar als een leidinggevende - wat je mag hopen - mede is geselecteerd op empathisch vermogen en zelf ook zijn kwetsbare kant durft te tonen, dan kunnen de eerste stappen worden gezet om een burn-out te voorkomen.

Nog niet gevloerd

’Nog niet gevloerd - Overeind blijven als je bijna burn-out bent’, Mariska Cornelissen, uitgeverij Lente, 197 blz, prijs 20,99 euro, ISBN 9789492783035

www.indemoedmetmaris.nl

Anti-burnout-tips

1. Zie klachten als signalen en neem deze serieus. Voelen is geen falen.

2. Wees je ervan bewust dat stress kan overgaan in schaamte, in negatieve gevoelens.

3. Besef: uit die schaamte kan perfectionisme voortkomen, een uithollend mechanisme.

4. Wees je bewust van je eigen waarden en zet die in.

5. Praat erover! Een van de belangrijkste tegengiffen van schaamte is het delen van je verhaal.

Bekijk hier het filmpje waarin Mariska Conelissen de tips toelicht:

Week van de Werkstress

Van 11 tot en met 15 november is het opnieuw Week van de Werkstress. Doel daarvan is om zoveel mogelijk werkende Nederlanders te laten inzien dat werkstress is te voorkomen door voldoende plezier op de werkvloer, ruimte voor ontwikkeling en genoeg uitdagingen binnen je werk.

Elke dag krijgt een eigen aandachtspunt: Masterplan Maandag, Deadline Dinsdag, Workout Woensdag, Digital Detox Donderdag en Vrolijke Vrijdag.

Ruim een miljoen werknemers heeft te maken met werkstress die zich uit in geestelijke en lichamelijke vermoeidheid. Meer informatie op http://bit.ly/PWstress

Meer nieuws uit Achtergrond

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.