Premium

Meevliegen zit er niet in, F-16-vliegers gunnen schrijvers uit Haarlem en Leiden wel bijzondere blik in hun wereld

Meevliegen zit er niet in, F-16-vliegers gunnen schrijvers uit Haarlem en Leiden wel bijzondere blik in hun wereld
Duo Olof van Joolen (l) en Silvan Schoonhoven schreef inmiddels twee boeken over militaire onderwerpen.
© Foto en beeldbewerking Hedske Vochteloo
Amsterdam

Een rondje meevliegen in een F-16 zat er niet in, bijzondere openheid van het exclusieve wereldje van de Nederlandse gevechtsvliegers wel. Ruim voldoende voor een spannend boek.

Bij zijn research voor ’Missie F-16’ gooide hobby-parachutist Silvan Schoonhoven uit Leiden verschillende keren een balletje op, erkent hij met een lachje. Maar nee. Meevliegen blijft vooralsnog een droom.

Classified

Logisch, zegt Haarlemmer Olof van Joolen. ,,Het interieur van de cockpit is strikt classified.’’ Hoe geheim blijkt wel uit het feit dat zelfs een ingewijde als de eerste Nederlandse F-16-piloot, inmiddels een zeventiger, nu absoluut niet meer in de cockpit mag komen, voegt Schoonhoven eraan toe.

Een gesprek met het schrijversduo betekent in de kortste keren verzeild raken in het onderwerp van hun boek, dat deze week verscheen. Het tweede journalistieke boek over een militair onderwerp van hun hand binnen een jaar.

Debuut ’Liggen blijven!’ belicht het ontstaan van terrorismebestrijding in Nederland in de jaren zeventig, met de bevrijding van de gekaapte trein bij De Punt door de Bijzondere Bijstandseenheid van de mariniers als belangrijkste onderwerp. Terrorisme is het specialisme van Telegraaf-verslaggever Schoonhoven, Defensie dat van verslaggever Van Joolen bij dezelfde krant.

Historisch gesprek

Van Joolen (44) en Schoonhoven (45), beiden ’product’ van het Eerste Christelijk Lyceum in Haarlem, vielen wat betreft de mariniers met hun neus in de boter. ,,Twee commandanten uit de tijd van De Punt klopten bij onze krant aan. Na het interview dat we samen hielden, waren we beiden overtuigd dat dit een historisch gesprek was waar een boek in zat.’’

De komst van de F-35, beter bekend als Joint Strike Fighter, is het perfecte moment voor de lancering van ’Missie F-16’. De JSF volgt na vier decennia trouwe dienst de F-16 op als hét gevechtsvliegtuig van de luchtmacht.

De wereld van de Nederlandse F-16’s is volgens defensiespecialist Van Joolen een bolwerk. ,,Bij de landmacht of de marine kun je als journalist altijd wel ergens een dag meelopen. Bij de F-16’s kon je dat vergeten. Met de komst van de F-35 kan er veilig over de F-16 worden gesproken. Terwijl het onderwerp tegelijk actueel genoeg is om het spannend te maken.’’

Misser

Dat laatste is deze week wel gebleken. Door hun interviews met F-16-piloten stuitten de auteurs op het verhaal van de Nederlandse vlieger die in 2015 op basis van verkeerde ’intel’ van de Amerikanen de villa van een onschuldige familie bombardeert in IS-gebied. De rake ’misser’ in Mosul kost vier burgers het leven. Het zijn de vrouw van Basim Razzo, hun dochter, zijn broer en een neef.

Ruim voor deze burgerslachtoffers politiek hot werden, spoorde Schoonhoven Razzo op en sprak hem voor het F-16 boek. Net als de F-16 piloot die zijn huis platgooide omdat de villa werd aangezien voor een commandocentrum van IS. Over Hawija, waar ruim vier jaar geleden ruim zeventig burgerslachtoffers vielen bij een Nederlands bombardement, schrijft het duo niet.

Meevliegen zit er niet in, F-16-vliegers gunnen schrijvers uit Haarlem en Leiden wel bijzondere blik in hun wereld
’Missie F-16’ blikt terug op de vier decennia dat de luchtmacht gebruik maakte van dit gevechtstoestel.

’Missie F-16’ leest als een jongensboek. Rode draad is het ’Top Gun’-sfeertje dat het selecte gezelschap van zo’n zestig, zeventig Nederlandse gevechtspiloten omgeeft. Prachtig vinden Van Joolen en Schoonhoven het relaas van Joost ’Niki’ Luijsterburg die op zijn zeventiende een poging een gooi deed naar de baan van straaljagerpiloot.

,,Hij komt in Gilze-Rijen aan in zijn Wibra-kleren, echt een knulletje uit de provincie. En loopt daar dan tussen de andere kandidaten van wie zich dus een flink deel alvast á la Tom Cruise had uitgedost als stoere jachtvlieger.’’

Kart

De tactical (bijnaam van gevechtspiloten) Niki kreeg deze F-16-piloot na een drieste actie op een luchtmachtbasis. Hij scheurde met een kart door een tunnel van brandende hooibalen racete en verbrandde zijn gezicht en oren - net als Formule 1-coureur Niki Lauda.

De eerste tien jaar blijkt de F-16 een ware ’killer’, zegt Van Joolen. Het heftigste ongeluk is dat bij Hoogeveen in 1983, waar twee F-16-vliegers tijdens een dogfight te laag uitkomen en neerstorten. ,,Laagvliegen gebeurde toen veel om onder de Russische radar te blijven. Nu is het niet meer nodig.’’ Schoonhoven vult aan: ,,Tijdens missies nu is het veiliger om bommen van grote hoogte te laten vallen en naar het doel te sturen.’’

Een spannend, pakkend geschreven boek, akkoord. Maar ook een journalistiek werk, waarvoor het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten subsidie verstrekte. ,,We hebben vooraf kraakheldere afspraken gemaakt. Niet alleen de goede dingen, ook het bad moest erin.’’

Over een jaar boek nummer 3? Schoonhoven aarzelt. ,,Iets meer tijd zou fijn zijn, af en toe een weekend vrij. Aan de andere kant: meer tijd betekent ook dat je langer kunt zoeken en speuren. Dus ja.’’

Van Joolen mikt dit keer op de landmacht. ,,Logisch, na de marine en de luchtmacht.’’

Missie F-16

Olof van Joolen en Silvan Schoonhoven: Missie F-16, 256 pag. Uitg. Nieuw Amsterdam, 20 euro.

Meer nieuws uit Haarlem

Meest gelezen