Premium

Dolblij met de pelgrim van de Keins die ooit Maria kwijtraakte in Schagen

1/3
Schagen

Als een van de honderden voorwerpen en voorwerpjes kwam het pelgrimsinsigne uit de blubber van het Igesz-terrein in hartje Schagen. Nietsvermoedend namen archeologen na behoedzaam graven het schijnbaar onbeduidende object mee voor onderzoek. Nu is het eeuwenoude insigne het Schager pronkstuk op de Nationale Archeologiedagen, komend weekend.

,

Dolblij met de pelgrim van de Keins die ooit Maria kwijtraakte in Schagen
Voorzijde van insigne. Met Maria.

,Het kan niet mooier”, glundert Carla Soonius van Archeologie West-Friesland. Sint Chrostophorus, de beschermer van Schager parochianen, ligt op haar hand. ,,Een gaaf souvenir van Schager oorsprong, gevonden in Schagen in het jubileumjaar van 500 jaar Maria op de Keins, daterend uit de vroegste tijd van de kapel aan de Westfriese Omringdijk.”

Latijn

Het kost ambtenaar Saskia Olivierse nauwelijks moeite om de Latijnse tekst op het kleinood te ontcijferen. Zij heeft bij de gemeente het erfgoed onder haar hoede. ,,O Mater Dei memento mei”, leest zij. O Moeder Gods, gedenk mij, staat er rond Maria met Kind, met daarnaast een knielend, bidden figuur.

Dolblij met de pelgrim van de Keins die ooit Maria kwijtraakte in Schagen
Achterzijde. Met Sint Christophorus.

Bij Maria ook de woorden ’op die Keinse’, de naam van de plek waar in de zestiende eeuw de kapel stond. Dat is op de locatie waar in 1956 een nieuwe kapel is gebouwd. Dit devote onderdak tussen Schagen en Keinsmerbrug, aan de voet van de Westfriese Omringdijk, is nog altijd een geliefde plek van bezinning en gebed.

Bid voor mij

Op de andere zijde van het zeldzame onderscheidingsteken is Sint Christophorus afgebeeld, aan wie de katholieke kerk aan de Molenstraat haar naam dankt. Met daarbij de woorden S Cristoffore ora pro me, Sint Christophorus bid voor mij. Carla Soonius en Saskia Olivierse kunnen hun ogen er niet vanaf houden.

Dolblij met de pelgrim van de Keins die ooit Maria kwijtraakte in Schagen
Buurtschap Keins op een kaart uit 1608. De kapel is zo’n 25 jaar geleden met de grond gelijk gemaakt, vanwege de Beeldenstorm.
© Kaart Regionaal Archief Alkmaar

Het ronde pelgrimsinsigne heeft een eigen oogje. ,,Zo kon je ’m om je nek dragen. Of om aan je kleding te bevestigen. Veel pelgrims zullen de kapel hebben verlaten met zo’n souvenir, als tastbare herinnering. Maria op de Keins was in de zestiende eeuw een populair bedevaartsoord. Een pelgrim zal ’m in Schagen hebben verloren. ”

Expositie

Met deze vondst ga je opeens heel anders kijken naar een expositie op de kerkzolder over 500 jaar Maria op de Keins. Deze tentoonstelling loopt op z’n eind en is tot eind deze maand te zien. Plotseling kan je de tijd van toen aanraken. Alsof 1519 in je handen ligt, het jaar dat Josina van Beieren, de Vrouwe van Schagen en kleindochter van de Graaf van Holland, de stenen kapel liet bouwen.

Dolblij met de pelgrim van de Keins die ooit Maria kwijtraakte in Schagen
Het Kasteel van Schagen op een tekening uit 1646.
© Collectie RAA/tekening Roelant Roghman

,,Met dit insigne komt de Beeldenstorm van 1572-1573 opeens heel dichtbij. Met dit agressieve protest tegen alles wat katholiek was, verdwenen allerlei rijkdommen. Nauwelijks zijn katholieke relikwieën van voor de Beeldenstorm bewaard gebleven. Juist dat maakt dit pelgrimsinsigne zo bijzonder”, vertelt archeoloog Christiaan Schrickx. Hij de collega over wie Carla Soonius zei dat hij ’helemaal uit zijn dak ging’ door de vondst.

Zeeland

Schrikx is gespecialiseerd in die bewogen periode van de Middeleeuwen. ,,Het insigne is gegoten van tin met lood in een mal. Daardoor was serieproductie mogelijk. Er zijn enkele andere exemplaren van dit insigne gevonden. In Alkmaar en Enkhuizen en ook in Rotterdam en Zeeland.”

,,Maar die zijn alle in slechte staat. De tekst is amper leesbaar, de afbeeldingen zijn vervaagd. Door deze vondst in Schagen winnen de eerdere vage ontdekkingen aan waarde.” Met andere woorden: voor historici is een deel van de religieuze legpuzzel verder opgelost.

Nieuwsgierig? De pelgrimsinsigne - eigendom van de provincie, want gevonden in de grond - is komende zondag te zien in Museum Eenigenburg. Schagen viert daar haar eigen Archeologiedag. En ook op de Westfrieslanddag van het Westfries Genootschap, 2 november in de Schager Spartahal.

Meer nieuws uit Schagen e.o.

Meest gelezen