Premium

Nanette en Pauline over hun pogingen tot zelfdoding: ’godzijdank is het niet gelukt’

Nanette en Pauline over hun pogingen tot zelfdoding: ’godzijdank is het niet gelukt’
GGZ-praktijkondersteuner Vincent Smit en ervaringsdeskundigen Nanette Waterhout (links) en Pauline Kuin-van der Jagt.
© Foto Erna Faust
Alkmaar

,,Het gevoel dat ik niet meer weet waar ik het moet zoeken, dat ik in een zwart gat zit zonder uitweg, dat ik er niet toe doe, een last ben voor mijn omgeving. Lichamelijk ervaar ik dan een niet te verdragen spanning.’’

Ervaringsdeskundige Nanette Waterhout van GGZ Noord-Holland-Noord beschrijft haar geestelijke en lichamelijke wanhoop als ze rondliep met het plan een eind aan haar leven te maken. Een aantal keren -voor het eerst op haar zestiende- kwam ze door ernstige depressies tot een poging tot zelfdoding. Toch is ze er nog. ,,Godzijdank is het me niet gelukt.’’

Het is vandaag de landelijke Dag van de Psychische Gezondheid, met suïcidepreventie als een van de thema’s. Een thema dat deze week door het overlijden van oud-minister Ella Vogelaar weer extra actueel is. Vorig jaar maakten ruim 1800 mensen een eind aan hun leven. Dit komt neer op vijf suïcides per dag. Dagelijks belanden veertig mensen na een poging op de spoedeisende hulp. De laatste jaren is zelfdoding onder jongeren toegenomen, sinds 2010 is het zelfs doodsoorzaak nummer één -boven kanker, hart- en vaatziekten en verkeersongevallen- onder jongeren tussen 15 en 29 jaar. Een op de tien jongeren denkt wel eens aan zelfmoord en een op de 25 doet daadwerkelijk een poging.

Schizofrenie

Ook Pauline Kuin-van der Jagt was zo’n jongere. ,,Ik was net voor mijn 18e uit het niets met een psychose in de separeer beland. Een jaar later werd ik opnieuw opgenomen, de diagnose was schizofrenie. Ze vertelden me dat ik dus nooit kinderen zou krijgen of werk zou vinden. Wat heeft het leven dan voor zin, vroeg ik me af. Al mijn hoop was in een klap weg. Toen deed ik mijn eerste suïcidepoging.’’

Ze krabbelde er bovenop en ging studeren. ,,Daarna wilde ik werken, maar veertig uur was voor mij te zwaar. Ik had toen geen idee dat je ook parttime kon werken, ik dacht alleen dat ze blijkbaar gelijk hadden, dat ik het toch niet kon. Ik was toen 24 en probeerde opnieuw een eind te maken aan mijn leven.’’

Ongelijk

Ook zij is er nog. ,,Gelukkig wel.’’ Ze heeft bovendien het ongelijk van artsen en hulpverleners bewezen: ze heeft een man, twee kinderen en een baan als ervaringsdeskundige bij GGZ Noord-Holland-Noord. Medicijnen slikt ze nauwelijks. ,,Het klinkt misschien zweverig, maar bij mij zat het meer op het spirituele vlak. Ik heb veel aan mijn spiritualiteit gehad, die heeft me juist met beide benen terug op de grond gezet. Dat ik vrij snel na mijn tweede poging een vriend kreeg, met wie ik nu al dertig jaar samen ben, heeft me ook enorm geholpen’’, voegt ze toe. ,,Ik kon dus wél een normaal leven leiden.’’

Pauline was in haar kwetsbaarste periode op zichzelf aangewezen. ,,Ik mocht er niet over praten, ik had schizofrenie, voor mij was er toch geen hoop meer. Mijn boodschap voor elke hulpverlener: neem iemand nooit hoop af, diegene heeft het al zo moeilijk, maak het niet nog moeilijker. ’’

Nanette en Pauline over hun pogingen tot zelfdoding: ’godzijdank is het niet gelukt’
Hulp of een luisterend oor kan iemand op andere gedachten brengen.
© Foto 113

Signalen

Nanette had wel baat bij therapie. ,,Die depressieve gevoelens heb ik, die gaan niet meer weg. Maar ik ben me bewust van de signalen die aangeven dat het mis dreigt te gaan: slechter slapen, of rommelig worden met eten. Dan moet ik echt rust pakken, afspraken afzeggen en eventueel hulp vragen. De allereerste vraag die mijn therapeute me destijds stelde was ’als je je zo voelt, wie bel je dan?’. Niemand, want ik wilde er niemand mee belasten. Ze zei dat ik twee mensen moest vragen of ik ze mocht benaderen als het mis ging. Dat was zo’n eye-opener. Vooral toen een goede vriendin zei dat ze me liever nu hielp dan dat ze achteraf zou worden geconfronteerd met het feit dat ik hulp nodig had gehad.’’

Erover praten is essentieel, benadrukt Vincent Smit. Hij is praktijkondersteuner GGZ van Vicino NHN bij huisartsenpraktijken in Castricum en Oudorp. ,,In een gesprek kun je stilstaan bij iemands wanhoop, wat maakt dat je zo wanhopig bent? Als je het echt niet meer weet, is het zo belangrijk gehoord te worden.’’

Niet-pluisgevoel

,,Het gebeurt ook wel dat ik bij het stellen van vragen een ’niet-pluisgevoel’ krijg’’, vervolgt hij. ,,Of dat alle signalen en risico’s erop wijzen dat het toch mis kan gaan. Dan kan ik in overleg met de huisarts besluiten tot handelen over te gaan. Dat kan bijvoorbeeld een crisisopname betekenen. Maar vaak hoeft het zo ver niet te komen.’’

Ook heel belangrijk: weten familie of vrienden ervan, benadrukt hij. ,,Vaak willen ze het niet vertellen, willen ze hun omgeving er niet mee belasten. Maar je belast je omgeving veel meer met een drastisch besluit als zelfdoding. Dan denken je naasten achteraf: ’waarom heb je niks gezegd?’. Maar andersom geldt ook: durf te vragen of iemand denkt aan zelfdoding.’’

Nanette beaamt dit volmondig. ,,Het helpt zo als iemand ernaar vraagt. Je voelt je op zo’n moment al depressief, schaamte en taboe maken het alleen maar erger. Dat ik er destijds over mócht praten, hielp enorm, er viel een last van mijn schouders.’’ Want, zeggen ze alledrie, er is altijd een andere uitweg. ,,Vincent: ,,Op dit moment voel je je zo, maar dat is tijdelijk. Je gaat je weer beter voelen.’’ Pauline: ,,Het is vaak een momentopname, je kunt soms echt niet verder kijken dan je ellende. En dat is jammer. Als je iets verder kijkt, zie je dat het straks beter gaat.’’

Hulp

Denk jij aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand anders? Bel 0900-0113 of chat via 113.nl.

Theatervoorstellingen en vertelling

GGZ-Noord-Holland-Noord houdt rond de Dag van de Psychische Gezondheid twee culturele activiteiten met ervaringsdeskundigen in de hoofdrol.

De theatervoorstelling ’Ik zag twee beren’ (spel Nardy Robben, regie Elisabeth Boor) is een indringend verhaal over psychische stoornissen, geestelijke klachten en rare kronkels in je hoofd. Zaterdag 12 oktober in Wijkcentrum Overdie in Alkmaar en vrijdag 1 november in Theater Het Pakhuis in Hoorn. Aanvang 20 uur, entree €6.

Verhalenverteller Julian Wijnstein en ervaringsdeskundige Jeroen van der Meer gaan in een interactieve vertelling met het publiek op zoek naar antwoord op de vraag ’To be or not to be’ en wat die te maken heeft met de psychiatrie. Vrijdag 11 oktober in Kapel Dijk en Duin in Hoorn en vrijdag 8 november in de Herstelwerkplaats van GGZ Noord-Holland Noord in Alkmaar. Aanvang 15 uur, toegang gratis.

www.ggz-nhn.nl/agenda.

Meer nieuws uit Alkmaar