Premium

Sanne (11) overleed en wilde als boom terugkeren. Die wens kwam uit: haar vader liet een eik planten in de Alkmaarder Hout en daaruit is een toekomststoel ’gegroeid’

Sanne (11) overleed en wilde als boom terugkeren. Die wens kwam uit: haar vader liet een eik planten in de Alkmaarder Hout en daaruit is een toekomststoel ’gegroeid’
Ed Groen (Links) en Jan Gunneweg in De Hout, voor Sannes boom. Rechts de toekomststoel waarmee de overleden Sanne toekomstige generaties het leven geeft dat zij zelf niet kan leven.
© Foto Erna Faust
Alkmaar

Wij gaan léven, dat namen Ed Groen en zijn vrouw zich voor. Hun elfjarige dochter Sanne was net overleden maar zij weigerden om mee ten onder te gaan. De dood van hun kind heeft hen ook wat gebracht. Sanne leeft door in een eik in De Hout in Alkmaar. En in een stoel, geïnspireerd op de eik.

Sanne, de tweede dochter van Ed en Marion, leed aan taaislijmziekte, ofwel cystic fibrosis (CF). Dat bleek meteen al in de eerste weken na haar geboorte op 20 mei 1984. Ze viel af. Ze nam geen voedingsstoffen op. Een eenvoudige test in het ziekenhuis wees uit dat Sanne zeer ernstig ziek was.

,,Je kunt veertig jaar oud worden met deze ziekte. Veel verder komen de meeste patiënten niet. De meesten ontwikkelen een resistentie tegen de antibiotica die ze hun hele leven slikken en daaraan overlijden ze”, zegt Ed.

Zijn immer opgewekte, levenslustige dochter haalde de twaalf niet. Ze had misschien langer kunnen leven als niet de behandelend arts een fatale inschattingsfout had gemaakt. ,,Marion en ik hadden geen enkel idee hoe we verder moesten leven. Hoe we ooit weer gelukkig zouden kunnen worden”, zegt Ed.

Schuld

In het ziekenhuis zagen hij en Marion hoe een familie, die na een ongeval een dierbare zag wegglijden, tot het eind toe gekweld werd door de schuldvraag. Daardoor was er geen ruimte geweest voor een goed afscheid. In die gemoedstoestand wilden Ed en Marion pertinent niet geraken.

,,Schuld is er altijd”, zegt Ed. Hij voelt zich er schuldig over dat hij zich, samen met Marion, de kamer liet uitsturen door de artsen toen die hun dochter in coma brachten om een buis naar binnen te brengen. ,,Dat was nodig voor onderzoek.”

Hij herinnert zich, toen hij naar de deur liep, Sannes blik. Haar zoekende ogen. ,,Dat is het laatste wat we van haar zagen.”

Sanne (11) overleed en wilde als boom terugkeren. Die wens kwam uit: haar vader liet een eik planten in de Alkmaarder Hout en daaruit is een toekomststoel ’gegroeid’
Sannes boom in De Hout.

Sannes toestand bleek veel erger te zijn dan gedacht. Ze had een schimmelinfectie in de longwand. Ze was kansloos. Ze zou nooit meer bij bewustzijn komen.

Direct nadat hun kind voorgoed de ogen had gesloten, namen Ed en Marion een krachtig besluit. ,,We namen ons voor: ’we gaan naar niemand wijzen’. Heeft de dokter een fout gemaakt? Ja. Heeft hij te laat gezien wat er op dat moment met Sanne aan de hand was? Ja. Is hij een mens? Ja. Heeft hij expres gedaan? Nee. Hij heeft zijn best gedaan.”

Een tijdje geleden zag Ed de dokter lopen op de Langestraat in Alkmaar. ,,Hij zag mij niet, pas toen ik hem gepasseerd was realiseerde ik me dat hij het was.”

Laatst liepen Ed en Marion de dokter bijna tegen het lijf bij de trappen van de strandopgang. ,,Hij zag ons aankomen en draaide zich meteen om. Weg was hij. Ik vond dat erg. Ik dacht ’zo kijk ik helemaal niet tegen jou aan’.” Ed was de dokter niet achterna gelopen om dat te vertellen. Te pijnlijk, te confronterend.

Hoe hangt het geluk bij je

Wrok en haat, je komt er geen stap verder mee, vindt Ed. En gelukkig, zegt hij, heeft hij een vrouw die net zo in het leven staat.

,,Driekwart van de huwelijken overleeft het overlijden van een kind niet. Vaak gebeurt dat als er één doorgaat en de ander stopt met leven. Wij konden elkaar steunen. Zat de een in een dipje, dan was er steun van de ander. Als je vraagt ’wie was er in die tijd labiel in Alkmaar’ dan waren Marion en ik dat. We waren aan het overleven”, zegt Ed. Het heeft hem en Marion juist dichter bij elkaar gebracht.

,,Wij zijn veertig jaar bij elkaar en nog steeds verliefd.” Hij noemt dat geluk. Geen keuze. ,,Wij zijn zo. We zijn zo geboren, allebei. Het is maar net hoe het geluk bij je hangt. En of je partner goed bij je past. Marion en ik zeggen niet tegen elkaar ’en jij dan’. Zulke mensen ken ik ook. Wij zijn van het glas halfvol.” Ed weet van een ’zwaar depressieve’ vrouw. ,,Zij ziet de zon niet eens schijnen als die schijnt.” Die vrouw heeft pech, vindt Ed. Hij heeft met haar te doen.

Kentering

,,Sannes dood heeft wel een kentering teweeg gebracht in ons gezin. Van nuchtere, spaarzame Nederlanders veranderden we in mensen die de dag plukken. Van een paar mille op de bank word je echt niet gelukkig hoor. Wij gingen leuke dingen doen, ons omringen met kwalitatief goede spullen, wij gaan op vakantie. Wij stellen niet uit tot morgen wat we vandaag willen doen.”

Betrokken klas

Het verbaast Ed hoe snel hij en zijn vrouw de draad weer wisten op te pakken. Ze hadden natuurlijk dochter Bianca nog. Die is niet ziek. Geluk hadden Ed en Marion ook met Sannes klas op obs De Kring. ,,De kinderen betrokken elkaar overal bij. De klasgenoten hielden in de gaten of zij haar medicijnen wel slikte. Op een aparte avond voor Sannes begrafenis namen we samen met de hele klas afscheid.”

Een tijdje terug liep Ed bij Kapper Koen naar binnen en botste hij op tegen een oud-klasgenootje van Sanne. ,,Op zo’n moment ben ik weer de vader van Sanne, word ik terug geworpen in de tijd. Huilend werd ik geknipt”, zegt hij.

,,Als ik van te voren weet dat ik een oud-klasgenootje ontmoet, dan trek ik mijn harnas aan. Dan ga ik op slot. Dan kan ik zonder huilen geknipt worden.” Geluk hebben Ed en Marion ook met de familie. ,,Een heel fijne familie waarin we alles kunnen bespreken. Sanne is altijd onder ons, we kunnen haar naam altijd noemen. Bianca’s zoons hebben het over ’tante Sanne’, mama’s zus.”

Ed weet dat het ook anders kan. ,,Ik ken een familie die ook een kind heeft verloren. Er werd nooit meer over gesproken. De moeder leed daar erg onder.”

Kabouter

Toen Sanne nog leefde, kwam Ed dagelijks met haar in De Hout een rondje joggen. ,,Ze moest haar conditie op peil houden en het lopen droeg bij aan het wegwerken van slijm.”

In het stadspark, enkele maanden voor Sannes overlijden op 26 augustus 1995, vroeg Sanne: ’Als je dood bent, wat er gebeurt dan’. ,,Ik zei dat er verhalen gaan dat je terugkeert als een nieuw mens. ’Ik wil terugkomen als boom’, zei zij.” Was dat ingegeven door de tekenfilmserie David de Kabouter op tv die Sanne volgde?

Boom

Kort na Sannes overlijden wilde Ed een boom planten in De Hout. Hij nam contact op met de gemeente Alkmaar. Die vond het goed. ,,Ik mocht de plek aanwijzen, de gemeente koos een boom uit die paste bij de hem omringende bomen. Hij groeit traag. Daar ben ik heel blij mee. De andere bomen beschermen Sannes boom.”

Volgens Ed wordt de boom bezocht door verschillende mensen die Sanne hebben gekend. ,,Een moeder van een klasgenootje die er vlakbij woont, liep er in het begin elke dag met een gietertje water heen. Familieleden en oud-klasgenoten komen er ook.” Even terzijde: Sannes eik hoort niet bij de bomen die op de nominatie staan om gekapt te worden.

Ontwerper Jan Gunneweg liet een tafel -voor de gemeente Alkmaar, geïnspireerd op een Plataan, de oudste boom in De Hout- spuiten bij meubelspuiterij De Stoof. Zo kwam hij met de bedrijfsleider daar, Ed Groen, in contact.

Ed vertelde hem zijn levensverhaal. Beiden stonden met natte ogen in de werkruimte. Toen Jan, vader van twee kinderen en een derde op komst, de opdracht kreeg een toekomststoel te ontwerpen (zie het andere artikel op deze pagina, red.), besloot hij de stoel uit eikenhout te maken en de vormen te volgen van Sannes boom. ,,Sanne geeft toekomstige generaties het leven wat zij zelf niet kan leven.”

Ed benadrukt dat het overlijden van zijn kind ook weer dingen gebracht heeft. Al met al slaat de balans positief door. ,,Als ik ooit de ogen dicht doe, dan kan ik zeggen dat ik een mooi leven heb gehad.”

Meer nieuws uit Alkmaar

Meest gelezen