Premium

75 fotomodellen, één witte bloes

1/3

Zo’n tien jaar had fotografe Marie-Jeanne van Hövell (1953) nodig voor haar portrettenserie ’The white blouse’. Ze kreeg onbekenden én grootheden voor de lens van haar Hassselblad. Vijfentwintig van de 75 foto’s van de serie zijn te zien in Singer Laren.

Met een witte bloes van een eeuw oud - een familiestuk -, tweehonderd procent concentratie en de muziek van Philip Glass op de achtergrond trachtte Van Hövell ’tot de ziel van de modellen te komen’, zoals ze dat zelf omschrijft. En niet te vergeten met het daglicht. Want, alle portretten werden geschoten met natuurlijk licht.

Marie-Jeanne barones van Hövell tot Westerflier en Wezeveld luidt haar officiële naam. Ze wordt wel ’fotograaf met een schildersziel’ genoemd, want haar werk doet denken aan dat van schilders uit de zeventiende eeuw. Voor Singer Laren een reden om het werk van Van Hövell tentoon te stellen.

Andere reden is het schilderij van James Abott McNeil Whistler, ’Symphony in white, The girl in de muslin dress’ uit circa 1870, dat in het bezit is van het museum en waar de foto’s van Van Hövell wat betreft decor - het witte kledingstuk - en de sfeer aan doen denken. Bovendien komen veel modellen uit de theaterwereld - Hans Croiset, Daan Schuurmans, Jenny Arean, Anne van Veen - en Singer Laren legt graag een verband tussen theater en museum.

Decorstuk

De fotograaf werkt pas twee jaar met kleur, daarvoor fotografeerde ze uitsluitend in zwartwit. Zo ook in de serie ’The white blouse’. Met haar analoge Hasselblad-camera had ze telkens twaalf opnamen voor een portret. Dat maakte ze vervolgens in een uur; langer dan dat houdt een mens tweehonderd procent concentratie niet vol. Afdrukken deed ze in haar eigen donkere kamer. Ging het Whistler in zijn schilderij vooral om het vastleggen van de mousseline stof van de jurk van zijn model, voor Van Hövell was de bloes meer nadrukkelijk decorstuk zonder uiteraard voorbij te gaan aan de eigenheid van het kledingstuk.

Het oudste model was destijds honderd, het jongste zes jaar. Alle modellen komen uit kringen rond Van Hövell. We zien ballerina Alexandra Radius, pianist George Beentjes, schrijfsters Hanna Bervoets en Elsbeth Etty, fotografe Micky Hoogendijk, danser en choreograaf Toer van Schayk, prinses Irene en vele andere bekenden en onbekenden.

Door uitsluitend met daglicht te werken vallen sommige fragmenten van het portret in de schaduw weg. ,,Maar, ik vind dat je niet alles hoeft te zien”, aldus Van Hövell. Een andere keer creëert het licht ’vlekken’ op het model of versterkt het een detail. Zo benadrukt zonlicht het fragiele kantwerk van de bloes in het portret van kinderpsychologe Aimée van Hövell van Wezeveld en Westerflier, het oudste model en tevens familielid (zij het van een andere tak, dus met een íets andere achternaam). De fijnbewerkte kraag omlijst de lijntjes en rimpels van het gelaat, liefdevol zou je bijna zeggen. Een van de handen rust tegen het gebogen hoofd, de ogen zijn neergeslagen. Op een dergelijke leeftijd heb je wellicht genoeg aan een blik die vooral ruimte laat voor beelden van de eigen herinneringen.

Mannenhand

Om de schouders van scholiere Gabriële Zalmijn lijkt de bloes eerder een ’gast’, een voorwerp dat geduld wordt door het beeldschone meisje. Ze schijnt in gedachten, zich niet bewust van haar bekoorlijkheid. Een zesjarige is waarschijnlijk met heel andere zaken bezig Voor het kledingstuk rest niets anders dan een ode te brengen aan haar schoonheid.

De witte bloes wordt in handen van acteur Hans Croiset een teer en sensueel ding. De delicate stof rust over zijn sterke mannenhand. Hoeveel mannen zijn er niet verleid door ruches en kantwerk? Hoeveel kant heeft er geen beschutting gezocht bij een sterke hand? We kijken naar de acteur en zien vooral de man.

Een decorstuk - een witte bloes bijvoorbeeld - kan het beeld lading geven, details uitvergroten, een confrontatie aangaan met het onderwerp of het juist ondersteunen. In de portrettenserie van Van Hövell gebeurt dat allemaal. Ze wilde de ziel van haar modellen weergeven en heeft zich daarbij 75 keer tweehonderd procent gegeven. We zijn haar daar evenredig dankbaar voor.

’The white blouse’, portrettenserie van Marie-Jeanne van Hövell tot Westerflier, Singer Laren. Te zien tot en met 5 januari. Onder dezelfde titel ’The White blouse’ is bij Waanders Publishers een boek verschenen met de gehele portrettenserie.

Meer nieuws uit Cultuur

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.