Premium

Fragmenten van neergestort Brits vliegtuigwrak in Bergense duinen brengen slagveldarcheoloog in tranen

Fragmenten van neergestort Brits vliegtuigwrak in Bergense duinen brengen slagveldarcheoloog in tranen
Cor Prins showt zuurstofflessen, uitlaatdelen en bomscherven.
© Foto Erna Faust
Bergen aan Zee

Zeg hem nooit dat iets een verloren zaak is. Dan raakt Cor Prins (53) uit Egmond aan Zee juist extra gemotiveerd om het tegendeel te bewijzen, zet hij de schouders eronder en krijgt altijd wel iets nieuws boven water.

De slagveldarcheoloog wilde uit nieuwsgierigheid meer te weten komen over de Britse Lancaster LM 333, een bommenwerper die in de Tweede Wereldoorlog neerstortte in de duinen van Bergen aan Zee.

Onbegonnen werk, vonden deskundigen die al veel onderzoek naar gecrashte toestellen aan de Noordzeekust hadden gedaan.

Fragmenten van neergestort Brits vliegtuigwrak in Bergense duinen brengen slagveldarcheoloog in tranen
Gevonden dashbordknopjes.
© Foto Cor Prins

Nabestaanden

Van dat vliegtuig is vrijwel niets aangetroffen en nabestaanden zal je niet snel vinden, kreeg Prins te horen.

„Nou, door onderzoek ben ik toch heel wat te weten gekomen’’, aldus Prins. Fragmenten van dit in 1943 gecrashte toestel blijken in de duinen nog steeds te vinden.

,,Daardoor is het verhaal over een groep jongeren van rond de twintig, die bommen boven Berlijn moesten droppen, een stuk persoonlijker geworden.”

Bekend was dat de Lancaster op grote hoogte boven Bergen was ontploft en in stukjes in de duinen terecht was gekomen.

Fragmenten van neergestort Brits vliegtuigwrak in Bergense duinen brengen slagveldarcheoloog in tranen
De crew van de Lancaster met rechts staand Jim Noble.
© Foto Privécollectie Jim Noble

Metaaldetectoren

Met permissie van duinbeheerder PWN mocht de werkgroep Archeo, waar Prins bij aangesloten is, met metaaldetectoren op pad.

„Er waren al meerdere deeltjes aluminium gevonden, her en der verstrooid. Er is een gebied van zo’n drie vierkante kilometer afgespeurd . Dat heeft nieuw materiaal en nieuwe informatie opgeleverd.”

Cockpitmetertjes

Zo ’scoorde’ Prins diverse onderdelen van de bommenwerper. Maar ook een zuurstoffles, cockpitmetertjes, dashboardknopjes, een riem, brilmontuur, bomhaak, oog van een munitiecontainer, stabilisatorpoot, uitlaatdelen en pantserplaten.

„Volgens munitiespecialisten moet het grootste explosief aan boord geen kleine jongen zijn geweest, een bom minimaal 1800 kilo. Sommige vondsten waren zo gehavend en geperforeerd, alsof ze door een shredder heen zijn gegaan.”

Fragmenten van neergestort Brits vliegtuigwrak in Bergense duinen brengen slagveldarcheoloog in tranen
Plaatje van een brandstofmeter.
© Foto Cor Prins

Bommenrichter

Door een bericht op een website voor archeologisch onderzoekers te plaatsen, kwam de Egmonder via-via in contact met de nog in leven zijnde Schotse bommenrichter uit het bewuste toestel: James Nobel.

„Een vriend van hem reageerde en vroeg zich namens Nobel af waarom ik hem zocht. Toen hij hoorde waarmee ik bezig was, hebben we meermaals telefonisch contact gehad. We hebben ruim twintig gesprekken gevoerd, ik heb alles wat hij vertelde genoteerd.”

Bemanning

Via de Schot kwam Prins onder meer aan de weet dat de bemanning van het toestel zeer gemêleerd was: er zaten ook een Australiër, katholiek, protestant en jood aan boord. En dat ze niet eens precies wisten met welke lading zij richting Berlijn vlogen.

„Uit Nobels’ relaas heb ik ook begrepen dat ze onderweg met storingen en brand in de binnenste rechtermotor te maken kregen. Ze waren onder vuur genomen en getroffen door vliegtuigafweerkanonnen van de Duitsers, voor de kust bij IJmuiden.”

Vijf bemanningsleden kregen in die noodsituatie, de brandstoftanks waren met honderden liters gevuld, opdracht van piloot Frank Preston om met parachutes om uit het toestel te springen. Alleen hij en boordwerktuigkundige Harold Chadwick bleven aan boord.

Fragmenten van neergestort Brits vliegtuigwrak in Bergense duinen brengen slagveldarcheoloog in tranen
Oog van een munitiecontainer.
© Foto Cor Prins

Krijgsgevangenen

„Nobel was de laatste die sprong. Dat gebeurde aan de andere kant van het IJsselmeer. De mannen zijn nabij Emmen en Meppel geland, krijgsgevangenen gemaakt en verhoord. De Lancaster is gekeerd, wilde terugvliegen naar Engeland.”

Met een brandblusser lukte het echter niet het vuur uit te krijgen. De bommenwerper ontplofte, sprong in splinters uit elkaar. De twee inzittenden kwamen om het leven. Hun resten zijn geborgen, ze zijn begraven in Bergen.

Dat Prins in contact kwam met Nobel en tot zijn overlijden op 88-jarige leeftijd in 2009 waardevolle gesprekken met hem kon voeren, leverde de slagveldarcheoloog veel informatie op.

Kippenvel

Dat hij enkele jaren geleden ook nog eens het geluk had in verbinding te mogen komen met nabestaanden van navigator Eric John Gargini noemt de Egmonder ’helemaal de kers op de taart’.

„Zij zijn bij me over de vloer geweest. Wilden zien waar hun opa was gecrasht. Daar heb ik een kleinzoon een stukje toestel gegeven. Dat nam hij mee voor zijn vader, die blind was. Als tastbaar bewijs. Stonden we daar, allebei in tranen; ik krijg er nog kippenvel van.”

Omdat het in 2020 driekwart eeuw geleden is dat Nederland is bevrijd, wil Cor Prins vondsten van de Lancaster LM 333 best beschikbaar stellen voor een expositie op een centrale locatie in Bergen. „Het ligt klaar voor uitleen, bijvoorbeeld aan Museum Kranenburgh.”

Fragmenten van neergestort Brits vliegtuigwrak in Bergense duinen brengen slagveldarcheoloog in tranen
Delen van een pilotenbril.
© Foto Cor Prins

Onderzoek

De slagveldarcheoloog wil vanwege de emoties die met vondsten gepaard gaan bovendien een lans breken voor systematisch onderzoek door gecertificeerde bedrijven. Die hun ontdekkingen conserveren en in depot bij de provincie kunnen opslaan.

„De zoektocht naar zulke materialen uit de duinen is nooit afgerond. Nu is het veel hapsnapwerk, ligt veel verspreid en verdwaald bij privéverzamelaars, waardoor zaken niet goed kunnen worden geïnventariseerd en vastgelegd.”

Explosieven

Daarnaast is het speurwerk volgens Prins beslist niet van gevaar ontbloot. „Er zijn tientallen navorsers en jutters actief. Terwijl het vermoeden is dat er veel oude munitie op het strand en in de duinen ligt. Er worden regelmatig explosieven gevonden, bommenvrij is het gebied niet.”

Meer nieuws uit Alkmaar

Meest gelezen