Premium

Voorstelling over dementie in Alkmaar: ’Alles is een verrassing, zeker als je geheugenverlies hebt’

Voorstelling over dementie in Alkmaar: ’Alles is een verrassing, zeker als je geheugenverlies hebt’
Scène uit ’De Verrassing’.
© Foto PR
Alkmaar

’De Verrassing’ is een voorstelling over dementie en hoe verschillend gezinsleden hiermee om kunnen gaan. Bedoeld voor mensen die te maken krijgen met dementie, familieleden en zorgverleners dus. Maar het is zeker ook de bedoeling dat mensen met dementie het theaterstuk bezoeken.

„Alles is een verrassing, zeker als je geheugenverlies hebt”, verklaart Jacqueline van der Laan de titel van de voorstelling die zij bedacht en realiseerde. Het stuk wordt alleen gespeeld op plaatsen waar mensen met dementie zich veilig voelen. Zo is het - in het kader van Wereld Alzheimerweek - morgen te zien in wijkcentrum Mare Nostrum en zaterdag twee keer in de kapel van Zorgcirkel Westerhout, beide in Alkmaar.

In de voorstelling organiseren een zoon en een dochter een verjaardagsfeest voor hun dementerende moeder. Op dat feest is ook het publiek welkom. Dat ziet hoe dit gezin omgaat met dementie en hoe zoon en dochter het elk op hun eigen manier ervaren.

Niet aan de zijlijn

Tegelijk hoeven de bezoekers niet aan de zijlijn te blijven staan. Door dans en muziek kunnen ze er ook zelf aan deelnemen. De rollen worden vertolkt door ervaringsdeskundigen. De moeder wordt bijvoorbeeld gespeeld door Trudie Sneek, die al 32 jaar werkt met mensen met dementie.

Verbinding tot stand brengen, dat is wat Jacqueline van der Laan beoogt met haar stuk. „Het idee is dat je samen op het feest bent. Iedereen mag mee dansen, zingen, spelen. Door de interactie komen mensen in beweging. De voorstelling maakt iets los, geeft aanleiding er over te praten. Het gesprek na afloop duurt vaak even lang als de voorstelling zelf.”

Haar eigen moeder werd jong dement, op haar vijftigste. Daarom wilde Van der Laan, die in Alkmaar een cultureel organisatiebureau runt, graag iets met het onderwerp doen. „Mijn moeder was dertien jaar dement. Dat was zeer intensief en bovendien gingen mijn zus en ik er heel verschillend mee om. In die tijd waren er ook weinig mogelijkheden om ervaringen te delen. Ik was jong, maar alles wat er was, was gericht op ouderen. Ik wilde nu iets maken voor alle generaties.”

Haar voorstelling voldoet niet aan alle wetten van theater – een duidelijke spanningsboog is er bijvoorbeeld niet. „Mijn theaterdocent zei: ’Het klopt niet’, maar daar gaat het mij niet om. Het is geen ’hoger’ theater, het zit ergens tussen cultuur en zorg in. Het gaat erom dat ook mensen met dementie het als veilig ervaren, het kunnen volgen en samen met hun naasten kunnen beleven. Muziek en dans zijn daarvoor belangrijk, omdat ze prikkels geven die langer blijven hangen dan het verbale.”

Herkenning

Ze wilde iets maken dat niet betuttelend zou zijn. De voorstelling is weliswaar best informatief, maar draait vooral om herkenning – hoe de broer en zus in het stuk verschillend reageren. De een zoekt controle, de ander voelt vooral emoties. En het gaat om samen genieten, zegt Van der Laan. Er wordt een sfeer gecreëerd waarin gedanst en gezongen kan worden.

Van der Laan: „Een vrouw vroeg me: wat is de zin, mijn moeder is dit over tien minuten weer vergeten. Alsof die tien minuten er niet toe deden. Alles wat je doet, doet er toe. Ik noem dat de nu-beleving: een mooie ervaring die je op dit moment hebt. En hoe dan ook brengt het de zaak in beweging, want wij hadden er toch samen een gesprek over.”

De Verrassing: woensdag 18 september 14 uur, Mare Nostrum, Arubastraat 2, Alkmaar. Zaterdag 21 september 15.30 uur en 19.30 uur, Zorgcirkel De Westerhout, Van Houtenkade 3, Alkmaar. Gratis reserveren op dementiepodium.nl

Meer nieuws uit Alkmaar

Meest gelezen