Premium

Miljoenenclaims na kerosine-ellende Schiphol

Miljoenenclaims na kerosine-ellende Schiphol
Duizenden reizigers waren de dupe van de brandstofproblemen.
© foto ANP
Schiphol

Tot nu toe hebben slechts 1220 passagiers voor in totaal vijf ton aan schadeclaims neergelegd na de brandstofstoringen op Schiphol. Maatschappijen als KLM en Transavia hebben de claims afgewezen, waardoor nu rechtszaken dreigen.

Bij vertragingen van langer dan drie uur, hebben passagiers recht op compensatie. Afhankelijk van de bestemming zit de compensatie tussen de 250 en 600 euro. Door de brandstofstoring op 24 juli werden ruim driehonderd vluchten geannuleerd en liepen andere vertraging op.

Ook de volgende dag waren er nog zestig annuleringen. Daarna ging het op 9 augustus opnieuw mis met het tanken van vliegtuigen, waardoor 26 vluchten werden geannuleerd en andere vertraging opliepen. Passagiers kregen na verloop van tijd wel een gratis drankje en eten en wie nog langer moest wachten werd in een hotel ondergebracht. Omdat de hotels rond de luchthaven al snel vol zaten, verbleven veel passagiers op veldbedden op de luchthaven. Ook hadden ze recht op een omboeking of teruggave van de ticketprijs.

Miljoenenclaims na kerosine-ellende Schiphol
2019-07-24 22:56:16 SCHIPHOL - Drukte in de vertrekhal van luchthaven Schiphol. Het bedrijf dat de brandstof voor de vliegtuigen levert (Aircraft Fuel Supply) kampt met een storing, waardoor vliegtuigen niet kunnen worden volgetankt. Tientallen vliegtuigen bleven aan de grond, met duizenden gestrande reizigers tot gevolg. ANP RAMON VAN FLYMEN
© ANP

Chaotisch

Al tijdens de eerste storingsdag liet claimbureau Airhelp weten dat passagiers geen recht hebben op verdere compensatie. „De verstoringen vallen onder buitengewone omstandigheden: de luchtvaartmaatschappij kon dit niet voorkomen.” Dat standpunt neemt ook EU-claim in. „Op 24 juli kondigde de luchtverkeersleiding een verbod op vluchten naar Schiphol af. Voor vertrekkende vluchten was de situatie dusdanig chaotisch en groot van impact, dat de veiligheid van passagiers in het geding zou komen. Dat maakt dit een buitengewone omstandigheid”, licht Jasmijn Heeremans toe.

Alleen Aviclaim ziet wel brood in deze zaak en heeft inmiddels claims van 1220 passagiers binnen. Samen eisen zij ruim een half miljoen. Wanneer alle gedupeerden zich zouden melden, zou de eis kunnen oplopen tot 25 miljoen euro, schat het bedrijf in.

Veel succes heeft Aviclaim nog niet. De eerste zaken zijn door KLM en Transavia afgewezen. „Wij zullen hier een rechtszaak over voeren. De kantonrechter is degene die hier een besluit over zal nemen”, benadrukt directeur Remco Kuilman. „Wij zijn van mening dat alles wat inherent is aan de dagelijkse uitvoering van de luchtvaartmaatschappij claimbaar is, ook als het door derden is veroorzaakt. Er is reeds jurisprudentie waarin een verrijdbare trap tegen een vliegtuig botst. De luchtvaartmaatschappij bestuurt de trap niet, maar moet de passagiers wel compenseren.”

Lissabon

Hoewel Airhelp er vooralsnog geen brood in zag, kijken zij wel uit naar een vergelijkbare zaak. „De situatie op Schiphol lijkt enigszins op het brandstofincident op Lissabon in mei 2017. Daar was toen ook een grote storing. Een claim over die situatie wordt nu door de rechter beoordeeld. De uitspraak over deze zaak kan bepalend zijn voor claims op Schiphol”, stelt woordvoerder Dirk Lof van Airhelp.

Voor de claimbureaus is bovendien van belang in hoeverre KLM als aandeelhouder inspraak had op de activiteiten van Aircraft Fuel Supply (AFS). KLM is voor 9,1 procent eigenaar van AFS, welk bedrijf de brandstof levert aan de vliegtuigen op Schiphol. Ofwel, in hoeverre is AFS een zelfstandig bedrijf of een dochteronderneming van KLM?

Sowieso moeten passagiers hun claims neerleggen bij hun luchtvaartmaatschappij en die kunnen op hun beurt dan weer de schade zien te verhalen op AFS. Dat geldt ook voor de eigen kosten die de maatschappijen en Schiphol moesten maken. Vooralsnog loopt het geen storm. Corendon zegt dat er geen vluchten waren geannuleerd. TUI had alleen drie vluchten met een lange vertraging. „Het is nog te vroeg om de gele schade te overzien en uitspraken te doen over het eventueel verhalen van de schade.”

Transavia moest twintig vluchten schrappen en had zevenduizend passagiers die hinder ondervonden. „Dat loopt behoorlijk in de kosten. Bedragen kunnen we niet noemen en dat geldt ook voor het verhalen van de schade.” KLM doet daar ook al geen mededelingen over, terwijl de impact groot was: Bij de eerste storing in juli werden op woensdag 189 vluchten geannuleerd en op donderdag 61. Bij de tweede storing alleen vertragingen en geen annuleringen.

Blunder

Iedereen wacht eerst op het onderzoeksrapport van TNO dat voor het eind van het jaar klaar moet zijn. Mocht AFS hebben geblunderd, dan blijft het de vraag of KLM en dochter Transavia de rekening bij AFS zullen neerleggen. Zeker omdat KLM mede-eigenaar is.

En als er wel claims van tientallen miljoenen komen, kan AFS dat dan aan? In 2017 boekte het bedrijf op een omzet van 14,7 miljoen euro een winst van 2,2 miljoen. Omdat niemand in de luchtvaart op een faillissement van AFS zit te wachten, zullen in dat geval de aandeelhouders moeten bijspringen. Toevallig zijn dat wel bedrijven die goed boeren: de oliemaatschappijen Shell, Texaco en een cluster van kleinere oliemaatschappijen. Zij leveren immers de kerosine op Schiphol en maken gezamenlijk gebruik van opslagtanks, tankwagens en pijpleidingen.

Vaker storingen

Het kerosinesysteem van Aircraft Fuel Supply (AFS) op Schiphol blijkt wel vaker te haperen, alleen niet zo langdurig als op 24 juli. Toen was de ellende voor passagiers ongewoon groot.

Op 10 oktober 2018 lag het systeem een klein uur stil, net als op 18 mei 2017. De ene keer konden tankwagens niet worden gevuld, de andere keer stokte het leidingensysteem. Driekwart van de vliegtuigen wordt afgetankt via dit dertig kilometer lange buizenstelsel, de rest met tankwagens.

Miljoenenclaims na kerosine-ellende Schiphol
De tanks van ASF op Schiphol
© foto Peter Schat

De kerosine komt uit vijftien tanks die staan tussen de Kaagbaan en Aalsmeerbaan. Daarin zit de kerosine die KLM zelf inkoopt en kerosine die door verschillende oliemaatschappijen wordt geleverd aan andere airlines. Voor de opslag en distributie hebben deze partijen en KLM in juli 1967, toen het nieuwe Schiphol werd geopend, dit bedrijf AFS opgericht.

Juist vanwege brand- en explosiegevaar ligt het bedrijf onder het vergrootglas van de inspectie. In 2016 werden nog twee middelzware en zes lichte overtredingen geconstateerd. Bij de laatste controle vorig jaar werden geen overtredingen meer gezien.

Storing

De crisis in juli heeft naar verluidt niet te maken met het brandmeldingssysteem. Ook schijnt er geen hack te zijn geweest of sabotage. Mogelijk waren er wel werkzaamheden gaande. Volgens AFS ontstond een ’technische storing in de elektrische voeding’. Uit voorzorg schakelde het hele systeem zichzelf uit. „Een safety modus trad in werking”, stelde Inge Stegmann, directeur van AFS eerder.

Het systeem raakte op meerdere plekken beschadigd door de noodstop. Uiteindelijk moesten met een helikopter van de marechaussee onderdelen uit het zuiden van het land worden gehaald. Opzienbarend is dat dergelijke reserveonderdelen niet ter plekke aanwezig waren, terwijl het bedrijf wel door de overheid is aangemerkt als essentieel voor de Nederlandse economie. Maar zo lang het rapport van TNO er niet is, blijft het gissen en kan een nieuwe storing zo weer ontstaan.

Meer nieuws uit Amsterdam

Meest gelezen