Premium

Pronkstukken uit het Waterlands Archief: marktrechten zegen voor Purmerend

Pronkstukken uit het Waterlands Archief: marktrechten zegen voor Purmerend
Prentbriefkaart (uit 1914) van de varkensmarkt in de Willem Eggertstraat.
© Afbeeldingen Waterlands Archief
Purmerend

De warenmarkt die elke dinsdag in Purmerend wordt gehouden en nog altijd veel bezoekers naar het centrum lokt, is feitelijk het gevolg van een eeuwenoud besluit uit 1484.

In dat jaar liet graaf Jan van Egmond, toen heer van Purmerend, op 21 april in een zogenoemd charter (een gezegelde overeenkomst of verdrag) namelijk vastleggen dat de stad markt mocht houden: twee jaarmarkten per jaar en een weekmarkt op zaterdag: ’De een sal wesen acht dagen nae meijen dagh, ende den anderen jairmarckt der ersten daige nae Sinte Victoirsdagh, ende noch een weekmarckt die sal wesen alle zaterdaige’. Samengevat: de jaarmarkten werden in mei en september gehouden; de weekmarkt op zaterdag.

Pronkstukken uit het Waterlands Archief: marktrechten zegen voor Purmerend
Het gezegelde marktcharter uit 1484.

Wat die laatste betrof werd een bepaling opgenomen dat wanneer de zaterdag op een ’heilige’ dag viel, de markt een dag eerder of later werd gehouden. Overigens werd de zaterdagse weekmarkt in 1570 verplaatst naar de dinsdag.

Het door Jan van Egmond toegekende marktrecht vormde de basis voor de verdere ontwikkeling, groei en welvaart van Purmerend als marktstad.

Verschillende markten

Door de eeuwen heen heeft Purmerend vele markten gekend, zoals een kaasmarkt, runderenmarkt, varkensmarkt, schapenmarkt, pluimveemarkt en vismarkt.

Pronkstukken uit het Waterlands Archief: marktrechten zegen voor Purmerend
Drukte in Café Vlaar op de Koemarkt tijdens de dinsdagmarkt in 1960.

De dinsdagse veemarkt bracht boeren en handelaren in groten getale naar Purmerend. Door de zeventiende-eeuwse droogmakerijen (Beemster, Purmer en Wijdewormer) zag Purmerend zijn positie als marktstad nog eens extra versterkt.

De markten trokken niet alleen boeren en handelaars naar de stad, maar zorgden ook voor werkgelegenheid. Op de markt zelf waren mensen nodig, maar ook in de kramenverhuur, (markt-)cafés, restaurants en winkels en langer geleden bijvoorbeeld ook de stalhouderijen en smederijen.

Vanaf de tweede helft van de twintigste eeuw zijn er veel nieuwe markten bijgekomen. Niet alleen die in verschillende stadswijken, maar ook themamarkten, waaronder in de zomer de matsmarkt.

Het Waterlands Archief bestaat 40 jaar. Dagblad Waterland telt af naar de viering in oktober en zet – in samenwerking met het archief - wekelijks een van de pronkstukken uit de collectie in de schijnwerpers.

Meer nieuws uit Waterland

Meest gelezen