Premium

Al in 2006 werd getwijfeld aan veiligheid AZ-stadion

Al in 2006 werd getwijfeld aan veiligheid AZ-stadion
Bij de bouw, in 2006.
© Archieffoto Joop Boek
Alkmaar

Al bij de bouw van het AZ-stadion in 2006 waren er twijfels over de veiligheid. Deze krant schreef daar destijds uitvoerig over. Hieronder hebben we de belangrijkste verhalen voor u op een rijtje gezet.

’AZ-stadion brandonveilig’

29 maart 2006, door Ivo Laan en Arie Booy

ALKMAAR - Het nieuwe AZ-stadion is niet brandveilig. Dat blijkt uit een geheim rapport dat is opgesteld door een gerenommeerd brandexpert. De contra-expertise is uitgevoerd na een conflict tussen gemeente Alkmaar en brandweer.

De gemeente Alkmaar heeft tegen het uitdrukkelijke advies van de brandweer in toch een bouwvergunning verleend, blijkt uit het rapport dat is opgesteld in opdracht van de Brandweer en Rampenbestrijding. Die eiste dat de brandwerendheid van het stadion minimaal zestig minuten bedraagt. De staalconstructie van het stadion is echter slechts 47 minuten bestand tegen brand.

Volgens de gerenommeerde deskundige Y. Suurenbroek stelt een brandwerendheid van 47 minuten niets voor. Dat meldt hij ook in het rapport. Als er brand uitbreekt in het nieuwe voetbalstadion heeft de brandweer veel te weinig tijd om het publiek in veiligheid te brengen en het complex te doorzoeken op achtergebleven slachtoffers. In het Bouwbesluit (wetgeving waaraan elk gebouw moet voldoen) staat dat een ’bouwwerk binnen redelijke tijd moet kunnen worden verlaten en doorzocht zonder dat er gevaar bestaat voor instorting van de constructie’. Volgens de Alkmaarse brandweer bedraagt die ’redelijke tijd’ minimaal een uur.

Al in 2006 werd getwijfeld aan veiligheid AZ-stadion
© Archieffoto Joop Boek

Geconfronteerd met het feit dat het rapport in handen is van deze krant valt brandweercommandant H. Foederer even stil. Dan zegt hij: „Het rapport is inmiddels ingetrokken.” Dat is gebeurd omdat het stuk gebaseerd zou zijn op te summiere gegevens, zegt hij. De brandweer schakelde Suurenbroek echter zelf in na gerezen twijfels over de brandveiligheid van het stadion. De gemeente veegde aanvankelijke waarschuwingen van de brandweer van tafel en verleende de bouwvergunning.

De constructie van het stadion wordt nu niet aangepast. Ondanks de bewogen voorgeschiedenis staat de commandant achter het stadion zoals dat nu wordt gebouwd. „Wat mij betreft is de brandveiligheid van het stadion nu oké.”

Ingenieur Suurenbroek beweert in zijn rapport dat de voor de gemeente berekende vuurbelasting ’ernstige tekortkomingen laat zien’. De berekening moet volgens hem daarom opnieuw gemaakt worden met de juiste waarden. Zo is geen rekening gehouden met 13.500 of 17.000 kunststof stoeltjes die op de vier tribunes worden geplaatst. Het stadion is ontworpen voor 13.000 toeschouwers. Tijdens de bouw werd besloten het aantal plaatsen te verhogen tot 17.000.

Rapport over AZ-stadion in de doofpot

29 maart 2006, door Arie Booij

ALKMAAR - Het kritische rapport van brandexpert Suurenbroek over het AZ-stadion lijkt snel in de doofpot te worden gedaan door de brandweer en de gemeente. Ze trekken hun handen er van af.

Uit het rapport, dat nota bene werd opgesteld in opdracht van de brandweer, blijkt dat het AZ-stadion niet brandveilig is.

Volgens burgemeester M. van Rossen heeft het rapport echter geen enkele waarde meer. Dit zei ze gisteravond laat in een reactie. Het rapport is in overleg met de ambtelijke diensten en de brandweer ingetrokken omdat het niet zou deugen. „Het stadion wordt gebouwd volgens het Bouwbesluit dus er is niks aan de hand. Het stadion is straks veilig”, garandeert ze.

De opsteller van het rapport is wetenschapper bij de Universiteit van Twente in Enschede op het gebied van brandveiligheid. Omdat er overeenstemming is over het intrekken van het rapport doet de inhoud niet meer terzake, vindt de burgemeester. Dat de brandexpert kritische kanttekeningen plaatst, is nu niet meer van belang. Ze trekt bovendien de expertise van het bureau in twijfel. Op de opmerking dat onderzoeker Suurenbroek niet de eerste de beste is, reageert ze: „Dat waag ik te betwijfelen.” Verder vindt ze het de ophef ’een storm in een glas water’.

Ook brandweercommandant H. Foederer heeft zich inmiddels gedistantieerd van het rapport dat in zijn opdracht werd opgesteld. Hoeveel het heeft gekost, weet hij niet.

Het document is toch niet waardeloos geweest, vindt hij. „Het is gebruikt in de interne discussie.” Er is niets aangepast aan de bouwplannen waardoor de brandwerendheid 47 minuten blijft van een deel van het stadion terwijl de brandweer dat wilde verlengd hebben naar een uur.

Brandweerexpert Suurenbroek in het rapport: „In de praktijk betekent 47 minuten nauwelijks of geen brandwerende voorzieningen.”

Rapport kraakt AZ-stadion

5 april 2006, Ivo Laan en Arie Booy

ALKMAAR Het nieuwe AZ-stadion is brandbaarder dan al werd gedacht. In het stadionblijken andere materialen gebruikt dan de bouwvergunning toestaat. Daardoor stort het gebouw sneller in en wordt er dus niet voldaan aan de eisen van brandveiligheid. De bouwvergunning is waarschijnlijk toch onterecht afgegeven.

Dat blijkt uit een nieuw rapport van de brandweer dat vandaag openbaar wordt gemaakt. Brandconstructie-expert Suurenbroek, die eerder onderzoek deed naar de veiligheid, steunt de brandweer in de twijfels over de nieuwe voetbaltempel.

Volgens de brandweer zijn inderdaad voor de bouw andere materialen gebruikt dan in de bouwvergunning is voorgeschreven, zoals zij al vermoedde. De brandweer geeft geen commentaar en verwijst naar de briefing die vandaag door het college wordt gehouden voor de Alkmaarse gemeenteraad.

De brandweer wil dat het stadion een uur kan branden voordat er instortingsgevaar dreigt. Volgens berekeningen zou de staalconstructie van het stadion maar 47 minuten stand houden bij een brand. Suurenbroek zet zelfs daar vraagtekens bij. Want door het gebruik van de andere materialen, kan de vuurbelasting nóg hoger worden dan gedacht waardoor een brand zich sneller en heviger kan ontwikkelen. Vuurbelasting is de mate van hitte die vrijkomt. Er is dan minder tijd voor ontruiming, reddingsacties en blustijd.

De mate van vuurbelasting en gebruikte materialen zijn de uitgangspunten op basis waarvan de brandveiligheidseisen voor het stadion met 17.000 toeschouwers door het college zijn versoepeld. Voor bouwwerken zo hoog als het stadion geldt eigenlijk een eis van negentig minuten. Vanwege de veronderstelde lage vuurbelasting is die tijd teruggebracht tot een uur en vanwege aanwezige nooduitgangen ging het college akkoord met een tijd van 47 minuten.

„Of je versterkt de staalconstructie en je brengt brandwerende bekleding aan. Of je brengt de vuurbelasting omlaag. Maar dan nog blijft de eis van zestig minuten brandwerendheid staan”, aldus Suurenbroek.

Behalve over de brandveiligheid is er ook ophef over een faillissement van één van de bouwers aan het stadion. Hardstaal Lemmer, verantwoordelijk voor de staalconstructie, kan zijn onderaannemers niet meer betalen. Deze bedrijven uit Noord-Holland en Friesland lijden een strop van meer dan een miljoen euro. AZ-voorzitter Dirk Scheringa is bereid om als mediator op te treden tussen de schuldeisers en Hardstaal Lemmer.

Noord-Holland: ’Bouwer aan stadion is een plof-BV’

Al in 2006 werd getwijfeld aan veiligheid AZ-stadion
De staalconstructie van het stadion vertoont een knik (links van de bouwkeet) door een ongelukje met een kraan.
© Archieffoto Jan Jong

5 april 2006, door Ivo Laan en Arie Booy

ALKMAAR - ,,Hardstaal Lemmer, een van de bouwers aan het AZ-stadion, is een plof-BV. Het bedrijf maakt veel schulden, gaat ten onder en wil verder gaan onder een nieuwe naam. Daar zullen wij een stokje voor steken.'' Dat stelt mr. M. Kalmijn uit Leeuwarden. De advocaat treedt op namens een groep bedrijven die het stadion van AZ heeft gebouwd.

Aan de tumultueuze geschiedenis van het AZ-stadion wordt een nieuw hoofdstuk toegevoegd. Noord-Hollandse en Friese bedrijven - waaronder sponsors van de voetbalclub - lijden een flinke strop omdat zij niet betaald krijgen voor hun werk. De leverancier van het staal, de maker van de staalconstructie, de monteur van het bouwwerk en de kraanbedrijven die alles omhoog getakeld hebben, deden dit in opdracht van Hardstaal Lemmer. Zij wachten al maanden lang op hun geld.

Hardstaal Lemmer heeft echter geen geld. Volgens mr. Kalmijn zucht het bedrijfje onder een schuldenlast van zo'n 3,5 miljoen euro. Hardstaal Lemmer verkeert in surseance van betaling en zal een dezer dagen failliet worden verklaard. Kalmijn: ,,Het is wat wij een plof-BV noemen. Eerst heette het Hardstaal BV, maar omdat dit bedrijf een grote schuld niet kon betalen werd die besloten vennootschap slapend gemaakt en nam Hardstaal Lemmer de werkzaamheden over. Nu het hier weer fout gaat, zijn er plannen om door te starten als Hardstaal Friesland BV. De meeste crediteuren die ik vertegenwoordig zijn betrokken bij de bouw van het AZ-stadion. Zij willen voorkomen dat er weer een doorstart komt en andere bedrijven de dupe worden.''

De advocaat wil dit doel door Hardstaal Lemmer failliet te laten verklaren. Kalmijn: ,,Als de rechtbank op verzoek van de crediteuren het faillissement uitspreekt, wordt het een stuk moeilijker, zo niet onmogelijk, om een doorstart te maken.'' Ook probeert de advocaat, door beslag te laten leggen op eigendommen van het bedrijf, zoveel mogelijk binnen te slepen voor de schuldeisers. Eén van die schuldeisers is Jan de Groot van het gelijknamige montagebedrijf. Hij vreest 600.000 euro mis te lopen. De Groot: ,,Als ik het schip in ga heb ik tien jaar voor niets gewerkt. We hebben een gezond bedrijf, maar ook voor ons dreigt een faillissement.''

’AZ-stadion gebouwd met lichtere eisen’

6 april 2006, door Ivo Laan en Arie Booy

ALKMAAR Bij het nieuwe AZ-stadion is met lichtere brandveiligheidseisen gewerkt dan bij nieuwe stadions in Utrecht en Zwolle. Daar geldt dat de constructie zestig minuten tegen brand bestand dient te zijn, terwijl dat bij een deel van het AZ-stadion 47 minuten is.

Dat was gisteren te beluisteren bij verschillende personeelsleden van de brandweer Alkmaar. De brandweercommandant legt zich officieel neer bij het gegeven dat er minder tijd is dan gewenst voor reddingsacties en blussen in het nieuwe AZ-stadion. „Als er na 47 minuten nog mensen in het stadion zijn, dan is dat heel erg spijtig voor de achterblijvers”, zei brandweercommandant H. Foederer gisteravond.

Gisteravond hielden het college, ambtenaren en de brandweercommandant een briefing over de brandveiligheid van het nieuwe AZ-stadion, na een uitgelekt intern rapport van brandexpert Y. Suurenbroek over verschil van mening tussen de brandweer en de gemeentelijke afdeling bouwen. Dat betrof de sterkte van de hoofddraagconstructie. De brandweer wilde eerst een tijd van 60 minuten, terwijl de afdeling bouwen op grond van geldende regelgeving meent dat 47 minuten is geoorloofd.

De afdeling blijft bij de opvatting dat ze het bouwbesluit juist uitvoert. Ze zegt de ontwikkelaar van het DSB-stadion niet te kunnen dwingen om aan strengere eisen te voldoen ’omdat de wetgever dat niet toestaat’. Brandexpert Suurenbroek, die onderzoek deed voor de brandweer, is echter van mening dat een verkeerd artikel uit het bouwbesluit is gebruikt waardoor lichtere eisen zijn gebruikt.

Twijfelende commandant springt in de houding

Al in 2006 werd getwijfeld aan veiligheid AZ-stadion
Brandweercommandant H. Foederer.
© Foto JJFOTO

7 april 2006, door Ivo Laan en Roel van Leeuwen

ALKMAAR Brandweercommandant H. Foederer vindt dat er verkeerde suggesties worden gewekt door de publiciteit over de brandveiligheid van het AZ-stadion. Dit terwijl hij zelf de contra-expertise Suurenbroek liet uitvoeren, die hem juist steunde bij zijn eigen twijfels over de constructie.

Voor de toeschouwers is het niet van belang, vindt de commandant. ,,Het is niet zo dat je niet veilig naar een voetbalwedstrijd kan kijken straks bij AZ'', zegt hij de dag na de uitgebreide presentatie om twijfels weg te nemen over de brandveiligheid van het stadion. De staalconstructie blijkt namelijk maar 47 minuten bestand tegen brand terwijl de brandweer had geadviseerd om dat een uur te laten zijn.

Vorige week in een ambtelijk overleg besloten de partijen het rapport Suurenbroek in te trekken. Het college van burgemeester en wethouders schreven in een brief aan de gemeenteraad dat het rapport Suurenbroek, die de twijfels van de brandweer steunde, 'de toets der kritiek niet kan doorstaan'. Die brief is ook geschreven namens de brandweercommandant, aldus een gemeentewoordvoerder als dat wordt gevraagd. Ook burgemeester Van Rossen betwijfelde eerder al de deskundigheid van de expert. Toch is de brandweercommandant het daar niet mee eens. ,,Wat wij gevraagd hebben, is geleverd. Het rapport heeft voor begrip gezorgd tussen de afdeling Bouwen en de brandweer. Dat is geen kwestie van aan het kortste eind trekken'', zei hij gisteren.

De indruk tijdens de presentatie door het college, de afdeling Bouwen en de brandweer woensdagavond is echter een andere. Van achter in de zaal is duidelijk hoorbaar dat zijn brandweerpersoneel het daar niet mee eens is. Ze leveren openlijk kritiek op het hoofd van de afdeling Bouwen die overigens tot drie keer toe laat blijken weinig thuis te zijn in de complexe materie.

Maakt begrip voor elkaar een stadion veiliger? Er is tenslotte niets gebeurd met de aanbevelingen. Foederer: ,,Natuurlijk had ik het graag vooraf beter geregeld. Maar dat kan niet altijd. Ik ga niet over de afweging. De afdeling Bouwen doet dat en die hebben zicht op de juridische kaders.'' Aan de juridische expertise twijfelt hij niet. ,,Ik ga er van uit dat ze dat wel kunnen.''

Ondertussen komen burgemeester M. van Rossen en wethouder C. van Vliet (bouwen) verder onder vuur te liggen. Ze hadden het rapport van brandexpert Suurenbroek niet in een brief als 'ondeugdelijk' mogen kwalificeren, zo stelt V. Kloos, die deze week samen met zijn collega A. Godijn opstapten uit het college nadat ze kritische vragen over de rol van de burgemeester in de AZ-kwestie hadden gesteld. ,,Over het terzijde schuiven van het rapport van Suurenbroek had een collegebesluit moeten worden genomen. Ik heb dat juridisch gecheckt.'' Kloos heeft als wethouder nooit het rapport van Suurenbroek onder ogen gehad. ,,En dat terwijl ik wethouder integraal veiligheidsbeleid was.'' Van Vliet zegt dat hij als portefeuillehouder Bouwen de brief met de kritiek op het rapport heeft ingezien en dat deze brief onder collegiale verantwoordelijkheid is verstuurd. Dat de andere wethouders vooraf geen kennis hebben kunnen nemen van het rapport en de brief is volgens hem helemaal niet ongewoon. ,,Ik moet er niet aan denken dat ik alle rapporten die mijn collega's hebben opgevraagd, zou moeten lezen.''

Kloos is het volstrekt oneens met Van Vliet. ,,Er worden heel veel rapporten wél besproken en dit had zeker ook besproken moeten worden.''

Volgens de oud-wethouder is er het afgelopen jaar regelmatig binnen het college over het AZ-stadion gesproken. Toch moest hij pas onlangs vernemen dat er een aantal bouwstoppen zijn geweest. Tijdens de technische briefing werd door het hoofd Bouwen gemeld dat de gemeente zich moet houden aan het bouwbesluit en dat er geen zwaardere eisen op het gebied van brandveiligheid mochten worden gesteld. Kloos is niet van plan hier genoegen mee te nemen.

Stadionbrand? Hoe eerder weg hoe beter

Al in 2006 werd getwijfeld aan veiligheid AZ-stadion
Een impressie van destijds.
© Archieffoto

22 april 2006, door Ivo Laan

ALKMAAR - Paniek in het voetbalstadion. Door een binnengesmokkelde molotovcocktail ontstaat een brand die zich snel uitbreidt. Wat niemand voor mogelijk houdt, zoals vaker gebeurt bij rampen, loopt het snel uit de hand.

Vooral in het nieuwe AZ-stadion kunnen bezoekers dan maar beter maken dat ze wegkomen in vergelijking met andere stadions. Voor de zekerheid.

Om de veiligheid van bezoekers, personeel en hulpdiensten te waarborgen moeten voetbalstadions voldoen aan eisen voor brandwerendheid van de constructie. Die variëren van stadion tot stadion. „Dat is ook niet zo raar want ieder complex zit weer anders in elkaar”, zegt Frank Jakobs, sector manager brandveiligheid van bureau DGMR in Drachten, dat onder andere de bouw begeleidde van het Euroborgstadion in Groningen. „Bij het ene complex zijn allerlei voorzieningen zoals winkels of kantoren aanwezig. Bij andere stadions niet. Dat heeft gevolgen voor het risico op brand en dus ook voor de brandeisen. Het is daarbij ook van belang onderscheid te maken tussen hoofddraagconstructie en andere delen van de draagconstructie. Een goede beoordeling is trouwens alleen mogelijk als je alle details kent van het plan.”

In Alkmaar woedt de discussie of het stadion wel brandveilig is of niet. Aangezwengeld door een uitgelekt rapport dat in opdracht van de brandweer is opgesteld. Daaruit bleek dat er veel vraagtekens gezet kunnen worden aan de uitgevoerde berekeningen.

De brandwerendheid van delen van het AZ-stadion is op een half uur vastgesteld. Met de feitelijke tijd van 47 minuten die de hoofddraagconstructie het zou moeten houden, is er dus geen probleem, aldus de gemeente. Daarna mag het beginnen met instorten. Maar klopt dit allemaal wel? Onderzoeker Y. Suurenbroek twijfelde al eerder aan die tijdsduur. Hij deed onderzoek voor de brandweer om haar eis van een uur brandwerendheid te toetsen. Later liet ze die trouwens varen onder druk van de afdeling Bouwen. Brandweercommandant H. Foederer vertelde droog tijdens een informatiebijeenkomst dat de brandweer na 47 minuten geen mensen meer zal redden.

Toch is het maar de vraag of die stalen hoofddraagconstructie het wel echt 47 minuten houdt. De vastgestelde tijd lijkt voor een leek te wijzen op een zeer nauwkeurige berekening. Nico Scholten van het Expertisecentrum Regelgeving Bouw in Delft, vroeger werkzaam bij TNO, denkt daar anders over. Hij twijfelt er nog niet aan. „Daar zou ik de berekeningen voor moeten zien. Maar vreemd is de berekening wel. Zo nauwkeurig kan je het niet eens aangeven”, zegt hij. „Dit soort dingen geef je in kwartieren aan. Dus wat je wel zou kunnen zeggen is dat het de zestig minuten zeker niet haalt.” De berekening, die werd uitgevoerd door Adviesburo Van Hooft, is relevant geweest voor het verlenen van de bouwvergunning.

Bij het vaststellen van de brandwerendheid op 47 minuten is het college akkoord gegaan met het middelen van de hoogte van een deel van het stadion. Anders waren brandwerende maatregelen nodig geweest om het complex langer overeind te houden. Jakobs is verbaasd over de handelswijze die het college zonder met de ogen te knipperen nog steeds overeind houdt: „Dit heb ik nog nooit zo meegemaakt. Een hele vreemde manier om aan de regels te voldoen.” Stel dat je in een gebouw woont van 135 meter hoog. En je bevindt je bovenin, dan zit je echt op 135 meter en niet op de gemiddelde hoogte, wanneer die redenering zou volgen. Zijn collega Peter van de Leur van DGMR in Den Haag, die de bouw van het nieuwe stadion van ADO Den Haag begeleidt, gaat nog iets verder: „Het middelen is gewoon niet goed.” Brandwerende maatregelen zijn mogelijk volgens Jakobs ’maar kostbaar’.

Nog te bouwen Stadion Forepark ADO Den Haag

Mag bezwijken na minimaal: 90 minuten

Aantal toeschouwers: 15.000

Euroborg Stadion in Groningen

Mag bij brand bezwijken na minimaal: 60 minuten

Aantal toeschouwers: 20.000

Gerenoveerde stadion Galgenwaard in Utrecht

Mag bezwijken na minimaal: 60 minuten

Aantal toeschouwers: 24.500

Nieuwe AZ-stadion in Alkmaar

Een deel mag bezwijken na minimaal 30 minuten

Aantal toeschouwers: 17.500

’Brandveiligheid van nieuwe AZ-stadion blijft onduidelijk’

24 juni 2006, door Ivo Laan

ALKMAAR - Er is nog geen zekerheid over de brandveiligheid van het nieuwe AZ-stadion, omdat de brandwerendheid van de staal- en betonconstructie nog steeds niet is onderzocht. Dat stelt onderzoeker Y. Suurenbroek, die eerder een kritisch rapport maakte over het stadion in aanbouw. Uit een nieuw rapport bleek deze week volgens de gemeente dat het stadion ’voldoende brandveilig’ is.

Over de brandveiligheid van het stadion ontstond begin april een politieke rel doordat een rapport uitlekte dat in opdracht van de brandweer was opgesteld door Suurenbroek Consultancy. Daaruit bleek dat er nogal wat vraagtekens gezet konden worden bij het proces van de verlening van de bouwvergunning, de sterkte van de hoofddraagconstructie en de berekening van de vuurbelasting.

Deze week maakte de gemeente Alkmaar het rapport van Van Overveld Advies openbaar. Dat onderzoek werd ingesteld naar aanleiding van ’de maatschappelijke onrust’ en ’ongewenste publiciteit’, aldus de gemeente in een verklaring.

Suurenbroek: „De publiciteit ging over mijn rapport. Maar dat rapport is niet betrokken in het onderzoek van Overveld voor zover ik dat kan overzien. De vragen waarvan ik stelde dat die nog niet voldoende zijn beantwoord, zijn ook nu nog niet onderzocht. Dat kan ook niet anders, want de opdracht van de gemeente betrof alleen de toepassing van de brandveiligheidsnormen en de relatie met het Bouwbesluit.”

Om de brandwerendheid te bepalen zijn de oorspronkelijke berekeningen die zijn gemaakt voor de bouwvergunning zonder controle overgenomen door Van Overveld. ’Een inhoudelijke beoordeling van de berekeningen vallen buiten het kader van dit onderzoek’, aldus de onderzoeker in zijn rapport.

Een woordvoerder van de gemeente Alkmaar bevestigt dat het rapport-Suurenbroek niet is meegenomen in het onderzoek. „Omdat het rapport geen onderdeel uitmaakte van de vergunningverlening.” Van Overveld was gistermiddag niet bereikbaar voor commentaar.

Suurenbroek: „Wat mij betreft is er nog geen duidelijkheid over de vraag of het stadion brandveilig is of niet. Kennelijk mocht er geen kritische uitkomst komen uit het onderzoek, anders was de opdracht wel anders geformuleerd.”

Lees hier meer over het ingestorte stadiondak.

Meer nieuws uit Alkmaar

Meest gelezen