Premium

Ontdekkingstocht door de stuivende duinen van Zuid Kennemerland

Ontdekkingstocht door de stuivende duinen van Zuid Kennemerland
Ontdekkingstocht door de stuivende duinen.
© Foto Natuurmonumenten

Het duinenlandschap in Nationaal Park Zuid Kennemerland verandert. Op uitnodiging van Natuurmonumenten mochten bezoekers er op een kijkje komen nemen.

Het groepje nieuwsgierigen is nog maar enkele minuten op de fiets onderweg vanaf de duiningang bij Santpoort-Noord als Jan Jaap Moerkerk in de remmen knijpt. De voormalige Haarlemse KLM-werknemer geeft tegenwoordig als vrijwilliger tijdens excursies uitleg over alles wat groeit, bloeit en rond springt in de duinen. „Kijk, daar lopen reeën”, roept iemand. „Nee”, onderwijst Moerkerk, „Dat zijn damherten. Reeën hebben geen staart, damherten wel.”

En verder gaat de fietstocht. Bovenop een heuvel met weids uitzicht vertelt Moerkerk over het nieuwe beleid in het Nationaal Park. „Onder meer door zure regen en de achteruitgang van het aantal konijnen nam de eenzijdige begroeiing in de duinen enorm toe. Mede door toedoen van de moeilijk uitroeibare Amerikaanse vogelkers. Als je die niet aanpakt, groeit het hele duingebied dicht.”

Ontdekkingstocht door de stuivende duinen van Zuid Kennemerland
Stuivend zand in Nationaal Park Zuid Kennemerland.
© Foto Natuurmonumenten

„Er is geprobeerd om de begroeiing met grote grazers (shetlandpony’s, Schotse hooglanders, konikpaarden, wisenten, red.) tegen te gaan. Maar dat lukte niet. Zes jaar geleden is Natuurmonumenten begonnen met duinherstelwerkzaamheden. In de duinenrij pal achter het strand zijn vijf grote sleuven gegraven. Daardoor heeft de wind vrij spel en wordt vanaf het strand zand de duinen ingeblazen. Dat zorgt voor verjonging van de duinen.”

„Zand is kalkrijk. Dat zorgt ervoor dat bepaalde planten- en kruidensoorten weer te vinden zijn in de duinen hier. Daar komen weer insecten op af en die trekken weer vogels aan. Zo neemt de diversiteit aan vegetatie en beestjes toe. Die dynamiek is een feest.”

Onlangs heeft een boswachter van Natuurmonumenten er voor het eerst een vleeskleurige orchis, een wilde orchidee, aangetroffen.

Onderwijl pakt Moerkerk een wijngaardslak op van de grond en legt deze op zijn hand. „Mooi hè. Ik heb eens een excursie gehad met schoolkinderen uit Haarlem van wie de meesten nog nooit in de duinen waren geweest. Een meisje deed zo’n slak op haar arm en aaide steeds over zijn slakkenhuisje. ’Meneer, dit is de mooiste dag van mijn leven’, zei ze verrukt. Daar doe ik dit werk voor”, zegt Moerkerk tegen zijn gehoor.

Ontdekkingstocht door de stuivende duinen van Zuid Kennemerland
Jan Jaap Moerkerk met een wijngaardslak op zijn hand.
© Foto Govert Wisse

Dronken vogels

Verder op de trappers naar de Houtglob, die normaliter niet toegankelijk is voor het publiek. Moerkerk: „Het is de parel van dit gebied.” Via de meest noordelijke sleuf is goed te zien wat het stuivende zand teweeg heeft gebracht. De zandduinen ’wandelen’ per jaar zo’n anderhalve meter richting oosten, omdat begroeiing plaatsmaakt voor oprukkend zand. Een mini-Sahara. Moerkerk speurt de bodem af, zijn volgers zakken door de knieën om foto’s te maken van bloemen, kikkertjes en keutels van konijnen en herten. Een ree raast voorbij over de zandvlakte.

Moerkerk wijst in een natte duinvallei op bloeiende Parnassia. „Deze bloem is vroeg dit jaar.” Hij eet een duinbraam. Van de bessen van de Duindoorn blijft hij wijselijk af. „Die zijn erg zuur. Vogels laten ze ook zoveel mogelijk links liggen. Totdat in november de eerste nachtvorst erover is gegaan en de bessen zijn gaan gisten. Dan zie je hier dronken vogels vliegen. Echt waar.”

Ontdekkingstocht door de stuivende duinen van Zuid Kennemerland
Jan Jaap Moerkerk geeft uitleg over de duinverstuiving.
© Foto Govert Wisse

Op het fietspad buigt iedereen zich plots over een kronkelend, goudkleurig slangachtig diertje. Een hazelworm. „Dit is de bonus van deze excursie”, roept iemand blij aan het einde van de bijna drie uur durende ontdekkingstocht.

Op 16 augustus is er weer zo’n ontdekkingstocht door de stuivende duinen. www.natuurmonumenten.nl

Meer nieuws uit Lifestyle

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.