Premium

Geen ’ultieme genoegdoening’ voor moeders van Srebrenica: ’Teleurstellend en tegelijk een groot succes’

1/2
Den Haag

Srebrenica-nabestaanden hebben recht op 10 procent van de schade die ze hebben opgelopen, bepaalde de Hoge Raad vrijdag. Hun raadsman Marco Gerritsen heeft er een dubbel gevoel over. „Dit is teleurstellend voor vele van hen en tegelijk een groot succes.”

„Je gaat voor goud en je krijgt brons”, reageert hij na vijftien jaar met de kwestie bezig te zijn geweest. „Niemand geloofde toen dat er ook maar een kleine kans op succes was. Deze uitspraak gaat wel de geschiedenisboeken in. De aansprakelijkheid van de Staat is nu een vaststaand feit. Al zullen de moeders niet het gevoel hebben dat het recht zegeviert. Geen ultieme genoegdoening maar het meest haalbare. Dit is wat het is en we zullen het ermee moeten doen, ook als er een ander percentage was vastgesteld, hun kinderen en mannen krijgen ze er niet mee terug.”

Met de term moeders doelt hij op de ’moeders van Srebrenica’, zoals de negenhonderd nabestaanden van de 350 laatste moslimmannen die bij Dutchbat hun toevlucht zochten gaandeweg zijn aangeduid. Vijftien jaar geleden nam Gerritsen, advocaat van het kantoor Van Diepen Van der Groef met vestigingen in Alkmaar, Hoorn, Haarlem, Amsterdam en Utrecht, hun zaak aan. Hij realiseert zich dat de kwestie met de uitspraak van de Hoge Raad niet is afgelopen. „De bedragen moeten nu worden vastgesteld. Het zal daarbij moeten gaan om wat de mannen hadden kunnen verdienen als zij waren blijven leven.”

Empathie

Als de Staat niet met ’een heel reëel voorstel’ komt gaat Gerritsen weer naar de rechter. „Ik ga dit afmaken, het is nog niet helemaal gedaan. Ik hoop wel dat we niet weer vijf of zes jaar moeten procederen. De moeders worden er niet jonger op.” Hij wacht het met enige vrees af. „Tot nu toe is er geen enkele empathie of bereidheid geweest om tot een oplossing te komen van de kant van de Staat.”

Volgens hem zijn er in de afgelopen vijftien jaar ’vier of vijf momenten’ geweest ’waarop we tegen de Staat hebben gezegd: is het niet goed om met elkaar om tafel te gaan’. „Er zijn geen winnaars. Noch bij de nabestaanden noch bij de veteranen van toen die wel in wilden grijpen maar niet mochten. Maar geen enkel moment was die bereidheid er om eruit te komen.”

Blauwhelmen

De Hoge Raad maakte met de uitspraak van vrijdag onherroepelijk dat de Nederlandse Staat voor een klein deel aansprakelijk is voor de dood van moslimmannen na de val van de Bosnische moslimenclave Srebrenica in juli 1995. De Nederlandse blauwhelmen handelden onrechtmatig toen ze doorgingen met de evacuatie terwijl ze al wisten dat de mannen reëel gevaar liepen om te worden gedood.

Met stellen dat nabestaanden recht hebben op 10 procent vergoeding van de schade die ze hebben opgelopen gaat de hoogste rechter deels mee in het oordeel van het gerechtshof uit 2017, maar wordt een lagere compensatie toegekend. Het hof ging nog uit van 30 procent. Percentages die in de ogen van Gerritsen ’volkomen arbitrair’ zijn. „Niemand kan het weten, het is een als-dan-vraag. De Hoge Raad weet het kennelijk wel, maar zegt het nu ook niet gemotiveerd.”

De 350 moslims die in de dagen na de val van de enclave als laatsten zijn weggestuurd van de VN-basis waar Dutchbat verbleef, zouden dus 10 procent kans hebben gehad op overleving, als ze op de compound waren achtergebleven. Ze zaten er op 13 juli 1995 tussen nog ongeveer 5000 vluchtelingen en waren niet zichtbaar voor de vijandelijke Bosnisch-Servische troepen.

Dutchbat bleef die middag doorgaan met de begeleiding van hun evacuatie, terwijl ze op die dag al wisten dat de evacuatie een deportatie bleek, omdat ze in handen vielen van de Bosnische Serviërs. Dutchbat heeft hun ook geen keus gegeven om te blijven. „De Nederlanders wisten bij deze laatste groep dat ze het niet zouden overleven. Schoten zijn gehoord, lijken met nekschoten gezien. Voor het ’witte huis’ waar de Serviërs de moslimmannen zouden ondervragen en screenen, werden hun paspoorten op een hoop gegooid en in de fik gestoken. De Nederlanders hadden groot alarm moeten slaan. Waarom is dat niet gebeurd? Omdat men in Den Haag als de dood was dat er Nederlandse slachtoffers zouden vallen.’’

,,Tot op de dag van vandaag houdt de Staat vol dat ze niets hebben geweten van het lot van de mannen. Nederland verandert de geschiedenis. Ik word daar moe van. In onze zaak mochten deze verklaringen geen rol spelen, terwijl ze door het Joegoslavië-tribunaal wel werden gebruikt in de zaken tegen Mladic en Karadzic”, is het verwijt van Gerritsen.

Genocide

Het kabinet aanvaardt de uitspraak van de Hoge Raad dat de staat deels aansprakelijk is voor de dood de moslimmannen. Volgens minister Ank Bijleveld (Defensie) is het goed dat er duidelijkheid is over de aansprakelijkheid. Het kabinet bekijkt de komende tijd hoe het invulling geeft aan de uitspraak.

„Wij willen nogmaals ons medeleven uitspreken met de nabestaanden van de slachtoffers”, aldus Bijleveld. „De genocide van Srebrenica mag nooit worden vergeten.”

Meer nieuws uit Amsterdam

Meest gelezen