Premium

Goede dialoog met tegenstanders vaccinatie nodig

Goede dialoog met tegenstanders vaccinatie nodig
Tegenstanders van vaccinatie moeten ook serieus worden genomen.
© Foto ANP/Lex van Lieshout

Als bestuurder van het Instituut Verantwoord Medicijngebruik vindt Ruud Coolen van Brakel dat in de uitleg naar het publiek toe goed onderscheid moet worden gemaakt tussen vaccins die ’moeten’ en vaccins die met de (onvolledige) kennis van nu ’mogen’. ,,Geef de tegenstanders geen wapens in handen.”

Als er één discussie tekenend is voor het huidige tijdsgewricht, dan is het wel het debat over de zin van vaccineren. Fanatieke voor- en tegenstanders vechten elkaar de tent uit, terwijl de gematigde, geïnteresseerde, soms bezorgde en twijfelende massa ertussenin achterblijft met onbeantwoorde vragen en bergen aan fakenieuws, signaleert Ruud Coolen van Brakel.

De vaccinatiegraad daalt al jaren. De verbaasd kijkende voorstanders trekken zich bijkans de haren uit het hoofd over de constante stroom aan complottheorieën, verdachtmakingen aan het adres van overheid en farmaceutische industrie, fabeltjes over ingrediënten van vaccins en horrorverhalen over bijwerkingen. De berichten worden 365 dagen per jaar kwistig op sociale media verspreid. Een deel daarvan is inderdaad van het niveau ’kabouters bestaan’. Maar ook het afdoen van alle argumenten van tegenstanders als borrelpraat is ongeloofwaardig, onjuist en gevaarlijk.

Brits onderzoek liet afgelopen week zien dat juist in Europa de twijfels over vaccineren het grootst zijn, terwijl het vertrouwen in landen waar men nog dagelijks met de gevolgen van besmettelijke ziektes wordt geconfronteerd, substantieel hoger is. Niet verbazingwekkend misschien, wel belangrijk om aandacht aan te geven. Mensen zeggen best te willen vertrouwen op experts, maar ze eisen ondubbelzinnige onderbouwing van de maatschappelijke keuzes die op basis van wetenschappelijk onderzoek worden gemaakt.

En dan verscheen ook het advies van de Gezondheidsraad over de HPV-prik tegen baarmoederhalskanker. In dat advies wordt een forse uitbreiding bepleit van de huidige praktijk door de vaccinatieleeftijd te vervroegen naar negen jaar, de mogelijkheid te bieden tot de leeftijd van 26 jaar te vaccineren én om ook alle jongens de HPV-prik aan te bieden. Het advies is ondubbelzinnig en kraakhelder, maar de onderbouwing ademt onzekerheden uit.

Zo valt over de daadwerkelijke impact van die uitgebreidere HPV-vaccinatie nog weinig te zeggen. Bovendien is de kwaliteit van de onderzoeken naar de vaccins – zeker bij jongens – voor discussie vatbaar. Ook worden mogelijke bijwerkingen gebagatelliseerd en wemelt het van de aannames over de effectiviteit van de kosten. Verder wordt geen aandacht besteed aan welk effect dit advies heeft op het draagvlak voor het rijksvaccinatieprogramma (RVP) als geheel.

En daarmee zijn we terug bij af. Het RVP is een groot goed en staat als een huis. Als je daar bijgebouwen aan wilt plakken, dan dienen die niet het fundament van het huis aan te tasten. Daar is in het verleden wellicht te lichtvaardig mee omgegaan en daar zou lering uit getrokken moeten worden. Geef de tegenstanders niet de wapens in handen om terecht in te hakken op het RVP. Scheer niet alle vaccins over één kam. Maak onderscheid tussen de vaccins die ’moeten’ en de vaccins die met de (onvolledige) kennis van nu ’mogen’. De uitbreiding van de HPV-vaccinatie valt mijns inziens voorlopig in deze laatste categorie.

Daarmee is de burger aan zet. En die burger kan alleen dan een afgewogen besluit nemen als er in alle openheid en met volledige transparantie gecommuniceerd wordt over wat er wel en wat er (nog) niet bekend is.

Dat vraagt om een dialoog waaraan huisartsen, jeugdartsen, kinderartsen, apothekers en andere betrokkenen hun bijdrage moeten leveren. Niet morgen, maar vandaag.

Meer nieuws uit Achtergrond

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.